Πελληναία

2011-12-08T12:38:00.001-08:00

Προστασία και ανάδειξη Πελλάνας Λακωνίας

2011-12-08T12:30:00.000-08:00

[08/12/2011]

	Πελλάνα Λακωνίας: θολωτός τάφος.
	1

Με 100.000 ευρώ θα ενισχυθεί η Ε΄ Εφορία Προϊστορικών και Κλασικών Αρχαιοτήτων Σπάρτης για το 2012, μετά από απόφαση του Περιφερειάρχη Πελοποννήσου κ. Πέτρου Τατούλη, με σκοπό την προστασία και ανάδειξη του αρχαιολογικού χώρου στην Πελλάνα Λακωνίας.

Μετά τις ανασκαφές της αρχαιολογικής υπηρεσίας η Πελλάνα έχει αναδειχθεί ως εξαιρετικά σημαντικός αρχαιολογικός χώρος και ως εκ τούτου απαιτείται η δέουσα και σταθερή παρουσία της πολιτείας προκειμένου να προστατευθεί καταλλήλως και να αναδειχθεί πλήρως το αρχαιολογικό υπόβαθρο της περιοχής. Έτσι, κ. Τατούλης προέβη στην απόφαση να χρηματοδοτήσει την τοπική ΕΠΚΑ, λόγω των απαραίτητων εργασιών που πρέπει να τελεστούν για τη συντήρηση, προστασία και ανάδειξη ενός πολύ σημαντικού αρχαιολογικού χώρου, με πληθώρα σπουδαίων αλλά και εντυπωσιακών ευρημάτων.

Το 1926 είχαν ανασκαφεί δύο μικροί σχετικά θαλαμωτοί, λαξευτοί τάφοι στη θέση "Σπηλιές" από τον αρχαιολόγο Θ. Καραχάλιο. Στην ίδια θέση είχε καθαριστεί στη δεκαετία του 1970 από τον Γ. Σταινχάουερ, ενώ αργότερα βρέθηκαν εκεί από τον Έφορο δρα Θ. Σπυρόπουλο μεγάλοι θολωτοί τάφοι. Ο μεγαλύτερος κατασκευάσθηκε στα πρώιμα μυκηναϊκά χρόνια (1500 π.Χ. περίπου) κι έχει θόλο διαμέτρου 10 μέτρων. Στην Ακρόπολη της Πελλάνας, διακρίνονται λείψανα τείχους των ελληνιστικών χρόνων και κατάλοιπα των χρόνων της Φραγκοκρατίας. Στη θέση, που βρίσκεται λόφο Παλαιόκαστρο αποκαλύφθηκαν κατά τις ανασκαφές του Θ. Σπυρόπουλου (1980-1995) σημαντικά κατάλοιπα της Εποχής του Χαλκού. Συγκεκριμένα, στο πρώτο άνδηρο μετά την κορυφή, ανατολικά, έχει αποκαλυφθεί ένας τύμβος, προερχόμενος μάλλον από ομάδα τύμβων, της πρωτοελλαδικής περιόδου, περιβαλλόμενος με λίθινη κρηπίδα. Επιτόπου έχουν βρεθεί ταφές και αποθέτης. Στη νότια πλαγιά του λόφου έχει αποκαλυφθεί τμήμα οικισμού μυκηναϊκών αλλά και ελληνιστικών χρόνων. Μνημειώδης δρόμος, πλακόστρωτος, μυκηναϊκών χρόνων με μεταγενέστερες συντηρήσεις οδηγεί από τις ανατολικές υπώρειες της ακρόπολης στην κορυφή ή σε άλλη θέση του λόφου, όπου πιθανολογείται η ύπαρξη σημαντικού κτίσματος, πιθανώς ανακτορικού χαρακτήρα.

Μέχρι σήμερα έχει γίνει μελέτη στερέωσης και στέγασης του μεγάλου θολωτού τάφου από τη Διεύθυνση Αναστηλώσεως Αρχαίων Μνημείων του Υπουργείου Πολιτισμού, αλλά το έργο δεν έχει ακόμα πραγματοποιηθεί.

Πάρκο πολιτιστικής κληρονομιάς στην ορεινή Αρκαδία.

2011-10-19T12:16:00.000-07:00

Ευρήματα στο Λύκαιο Όρος (φωτ.: David Gilman Romano).

Μια φιλόδοξη προσπάθεια για την δημιουργία πάρκου πολιτιστικής κληρονομιάς στο Λύκαιο Όρος, στην Πελοπόννησο, έχει ξεκινήσει ένας Αμερικανός αρχαιολόγος. Ο Ντέιβιντ Γκίλμαν Ρομάνο, επικεφαλής του τμήματος ελληνικών αρχαιοτήτων στο μουσείο του πανεπιστημίου της Πενσυλβανίας παρουσίασε την πρόταση του για τη δημιουργία του πάρκου σε ομιλία του στην ελληνική πρεσβεία της Ουάσιγκτον, που διοργανώθηκε από το Ίδρυμα για την Διατήρηση της Ελληνικής Κληρονομιάς και την Αμερικανική Σχολή Κλασικών Σπουδών στην Αθήνα.
Ο φιλέλληνας καθηγητής αρχαιολογίας μίλησε με πάθος για τις έρευνές του στην κεντρική Πελοπόννησο, αλλά και για το ιδιαίτερα ενδιαφέρον όραμά του, τη δημιουργία του Παρρασίου Πάρκου Πολιτιστικής Κληρονομιάς στο Λύκαιο Όρος, σε μια περιοχή που εκτείνεται από τη Μεγαλόπολη ανατολικά μέχρι σχεδόν την αρχαία πόλη Λέπρεον στα δυτικά. Η ιδέα για την δημιουργία του πάρκου, όπως μας είπε, ξεκίνησε μετά από προτροπές φοιτητών του που συμμετείχαν σε εργασίες στην περιοχή.
«Ήταν δική μου ιδέα, υποθέτω, αλλά βασίστηκε σε φοιτητές από διάφορα τμήματα με τους οποίους έχω συνεργαστεί τα τελευταία 20 χρόνια. Αυτοί με προέτρεψαν και εγώ άρχισε να επεξεργάζομαι την ιδέα όταν επέστρεψα στο Όρος Λύκαιο για τις ανασκαφές. Ξεκίνησα να συζητάω την ιδέα δημιουργίας του πάρκου το 2003 και άρχισα να εργάζομαι σε αυτό με την συνεργάτιδα μου Μαίρη Βογιατζή. Έχει ιστορία η σύλληψη της ιδέας, ως πρωτοβουλία. Είναι κάτι που θέλουμε να κάνουμε για το μέλλον της Ελλάδας».
Στην περιοχή του πάρκου υπάρχουν επτά αρχαίες πόλεις και εννέα θυσιαστήρια. Σκοπός μας είναι η προστασία αυτών αλλά και των σύγχρονων κοινοτήτων και του φυσικού τοπίου, τόνισε ο καθηγητής Ρομάνο.
«Σκοπός της δημιουργίας του πάρκου είναι να ενοποιήσει και να προστατέψει όχι μόνο τα αρχαιολογικά μνημεία και τα θυσιαστήρια της περιοχής, αλλά και τις σύγχρονες κοινότητες και τις φυσικές ομορφιές της Αρκαδίας. Επίσης, να δημιουργήσει μια τουριστική, ελεγχόμενη περιοχή, στην οποία θα έρχονται τουρίστες από την Ελλάδα, την Ευρώπη και ολόκληρο τον κόσμο για να περάσουν την ημέρα τους στο πάρκο και τις νύχτες στα γειτονικά χωριά. Θα μπορούν να κάνουν πεζοπορία, ιππασία, ποδηλασία, ράφτινγκ και άλλα σπορ μέσα στο πάρκο. Οι τουρίστες θα έρχονται να δουν μια διαφορετική πλευρά της Ελλάδας, θα περνάνε μερικές ημέρες, εκτός από την Αθήνα και τα νησιά, στην καρδιά της Αρκαδίας».
Οι καταστροφικές πυρκαγιές του 2008 προκάλεσαν εκτεταμένες ζημιές στην ευρύτερη περιοχή, και αυτή είναι μια ανάμνηση που μας δίνει δύναμη να προχωρήσουμε στη δημιουργία του πάρκου, επισημαίνει ο Αμερικανός αρχαιολόγος.
«Το 2008 έγιναν αρκετές ζημιές. Το θυσιαστήριο του Δία δεν καταστράφηκε, τουλάχιστον όχι όπως η γειτονική κοινότητα των Άνω Καρυών, αλλά η φωτιά έφτασε στα όρια του αρχαιολογικού χώρου. Ωστόσο μεγάλες περιοχές που θέλουμε να περιέχονται στο Παρράσιο Πάρκο Πολιτιστικής κληρονομιάς υπέστησαν σοβαρές ζημιές. Γι’ αυτό και μια από τις ιδέες του πάρκου είναι να ενισχυθεί η αντιπυρική προστασία στην ευρύτερη περιοχή με τη δημιουργία υποδομών για την αντιμετώπιση πυρκαγιών».
Ο καθηγητής Ρομάνο πραγματοποιεί ανασκαφές στο Όρος Λύκαιο από το 2003 στα πλαίσια του προγράμματος «Συνεργασία», που έχει φέρει σε επαφή ελληνικές αρχαιολογικές υπηρεσίες με αμερικανικά πανεπιστήμια. Τι περιλαμβάνει όμως αυτό το πρόγραμμα;
«Είναι ακριβώς ένα πρόγραμμα συνεργασίας μεταξύ του μουσείου της Πενσυλβανίας, του πανεπιστημίου της Αριζόνα και της εφορείας αρχαιοτήτων της Τρίπολης, που πραγματοποιείται υπό την αιγίδα της Αμερικανικής Σχολής Κλασικών Σπουδών, που έχει και την ευθύνη όλων των ανασκαφών Αμερικανών αρχαιολόγων στην Ελλάδα. Είμαστε όλοι μια ομάδα που εργαζόμαστε ταυτόχρονα για να επιτύχουμε κοινούς στόχους. Το πρόγραμμα συνεργασίας περιλαμβάνει τα πάντα, από τοπογραφικές, αρχιτεκτονικές, γεωλογικές και γεωφυσικές έρευνες μέχρι τις ανασκαφές. Επίσης από την καταγραφή των ευρημάτων μέχρι τη δημοσιοποίηση των αποτελεσμάτων. Εργαζόμαστε από την έναρξη των ανασκαφών μέχρι το τέλος ως μια ομάδα και αυτός είναι, κατά τη γνώμη μου, ο καλύτερος τρόπος για αρχαιολογικές έρευνες σε μια ξένη χώρα».
Ολοκληρώνοντας τη συζήτησή μας με τον διακεκριμένο αρχαιολόγο τον ρωτήσαμε αν πιστεύει ότι στο τέλος των ανασκαφών του η Αρκαδία θα έχει επικρατήσει της Κρήτης ως τόπος γεννήσεως του μυθικού θεού Δία, και αυτός χαμογελώντας μας απάντησε:
«Δεν είναι αυτός ο στόχος μας. Ξέραμε όταν ξεκινήσαμε ότι υπάρχουν δύο μύθοι, ο ένας λέει ότι ο Δίας γεννήθηκε στην Αρκαδία και ο άλλος ότι γεννήθηκε στην Κρήτη. Εμείς εντοπίσαμε κάποια ευρήματα και θέλουμε να πιστεύουμε ότι ο Δίας γεννήθηκε στην Αρκαδία αλλά δεν θέλουμε να μπλεχτούμε σε οποιαδήποτε σύγχρονη πολιτική διαμάχη γι’ αυτό το θέμα».
Τον περασμένο Ιούλιο ο καθηγητής Ντέιβιντ Γκίλμαν Ρομάνο προχώρησε στη χάραξη του πρώτου μονοπατιού στο πάρκο, που εκτείνεται σε μια απόσταση 5,65 χλμ., από το χωριό Άνω Καρυές (Αρκαδία) μέχρι τον ποταμό Νέδα (Μεσσηνία), τον μοναδικό ποταμό της Ελλάδας που έχει θηλυκό όνομα, όπως χαρακτηριστικά μας είπε.
Η ιδέα του πάρκου έχει βρει την ένθερμη υποστήριξη των κατοίκων της περιοχής, αλλά και της πολιτικής ηγεσίας και όλοι μαζί τώρα προσπαθούν να συντονίσουν τις ενέργειες τους για να γίνει το όραμα πραγματικότητα.

Πηγή: voanews.com, Δημήτρης Μανής, 18/10/2011
(www।voanews.com/greek/news/parrhasianheritagepark-132100918.html)

Τουλάχιστον οι Αρκάδες αντιλαμβάνονται την αξία της πολιτιστική τους κληρονομιάς...

ΤΟ ΒΗΜΑ - Εθνικής σημασίας η σύλληψη αρχαιοκαπήλων στη βόρεια Ελλάδα - κοινωνία

2011-10-07T16:45:00.000-07:00

ΤΟ ΒΗΜΑ - Εθνικής σημασίας η σύλληψη αρχαιοκαπήλων στη βόρεια Ελλάδα - κοινωνία

"Στο απάνεμο λιμανάκι της Συκιάς" του Βασ. Μαυριδόγλου

2011-08-02T14:03:00.000-07:00

Στά παλιά χρόνια, λένε οι περιηγητές, τότε που η θάλασσα έφτανε στα πρώτα σπίτια των Γελληνιάτικων και κοντά στην εκκλησία του Αγίου Νικολάου, υπήρχε μια τεράστια συκιά στην παραλία του χωριού. Στις ρίζες της, μια πολύκρουνη κρήνη έτρεχε ακούραστα κρύο νερό, που έφερνε από το βουνό ένα αρχαίο υδραγωγείο κι έκανε τον τόπο ένα μικρό παράδεισο για τους ταξιδιώτες της στεριάς και της θάλασσας. Κάτω απ' αυτή τη θεόρατη συκιά με τα τρεχούμενα νερά σταματούσαν όλοι όσοι περνούσαν από την περιοχή για να δροσιστούν και να ποτίσουν τα άλογά τους.
"Όρμος Αγίου Νικολάου της Συκής" λεγόταν το χωριό στη βυζαντινά χρόνια και τα χρόνια της φραγκοκρατίας. Ενώ στην τουρκοκρατία, λεγόταν Πύργος, αφού η γεωγραφία της περιοχής είχε ήδη αλλάξει και στην παραλία δέσποζε ο πύργος του Χαλήλ αγά. Τα αγγλικά πλοία που περνούσαν γνώριζαν ότι το λιμανάκι της Συκιάς ήταν καλά προστατευμένο από τους ανέμους και τα ρεύματα του Κορινθιακού, κι ήξεραν ότι εδώ μπορούσαν να ανεφοδιαστούν με καθαρό πόσιμο νερό. Γι' αυτό και το μικρό χωριουδάκι αναφέρεται στους παλιούς χάρτες του αγγλικού ναυαρχείου και με τα δύο του ονόματα, Πύργος και Πυργοσυκιά.
Ήταν τέτοια η φήμη της δροσερής συκιάς που αναγεννιόταν από τα πλούσια βουνήσια νερά, ώστε σιγά σιγά επισκίασε και τα μεγαλεία του κοντινού πύργου του Χαλήλ, κι όταν ιδρύθηκε το ελληνικό κράτος έδωσε αυτή το όνομά της στο χωριό, που καταγράφηκε επισήμως ως Συκιά.
Σήμερα, που η θέση αυτή έχει χαθεί και τα κρύα «βουνίσια νερά» περνούν κάτω από τον παραλιακό δρόμο και χύνονται στη θάλασσα, ένας πίνακας ζωγραφικής του Βασίλη Μαυριδόγλου, που εκτίθεται στην ομαδική έκθεση που γίνεται αυτές τις μέρες στο παλιό δημοτικό σχολείο της Συκιάς, ξαναζωντανεύει την ξεχασμένη ιστορία.
Ευχόμαστε να γίνει αφορμή να "μαζευτούν" τα νερά που χάνονται, να χτιστεί μια κρήνη και δίπλα της να δούμε να φυτρώνει μια συκιά για να τιμήσει εκείνη που έδωσε το όνομά της στο χωριό και το έκανε παντού γνωστό.

Οι "Ζωγραφικές περιπλανήσεις" του Βασ. Μαυριδόγλου στο παλιό δημοτικό σχολείο της Συκιάς

2011-07-15T15:44:00.000-07:00

Το παλιό δημοτικό σχολείο της Συκιάς ανοίγει πάλι τις πόρτες του απόψε με μια έκθεση ζωγραφικής που διοργάνωσε ο Πολιτιστικός Σύλλογος "Άγγελος Σικελιανός", σε συνεργασία με την τοπική κοινότητα και την +τοπία, την ομάδα πολιτισμού της Συμπολιτείας.
Η έκθεση γίνεται στα πλαίσια των πολιτιστικών εκδηλώσεων του Πολιτιστικού Συλλόγου "'Αγγελος Σικελιανός" που ξεκινούν απόψε στις 8 μ.μ, για να μας θυμίσουν ότι ο πολιτισμός δεν είναι πολυτέλεια, αλλά τροφή της ψυχής και καταφύγιο, ιδιαίτερα σε εποχές δύσκολες, όπως αυτή που ζούμε.
Θα είμαστε όλοι εκεί.

Φορείς και πολίτες ενώθηκαν για το αρχαίο θέατρο του Αρκαδικού Ορχομενού

2011-06-09T16:25:00.000-07:00

Το αρχαίο θέατρο του Αρκαδικού Ορχομενού.
1
Σύνταξη
Στην κατάμεστη αίθουσα της Παλαιάς Βουλής πραγματοποιήθηκε εκδήλωση για την ανάδειξη του αρχαίου θεάτρου του Αρκαδικού Ορχομενού, τη διοργάνωση της οποίας επιμελήθηκαν η «Παναρκαδική Ομοσπονδία», η ΛΘ′ Εφορεία Προϊστορικών και Κλασικών Αρχαιοτήτων και το «Διάζωμα».
Στόχος της εκδήλωσης ήταν η εξασφάλιση της συνέργειας φορέων και πολιτών της Αρκαδίας, με κοινό όραμα την πλήρη αποκάλυψη, την προστασία και την ανάδειξη του αρχαίου θεάτρου.
Το θέατρο του Αρκαδικού Ορχομενού και τις ανάγκες του μνημείου παρουσίασαν η διδάκτωρ Αρχαιολογίας και Προϊστάμενη της ΛΘ′ Εφορείας Αρχαιοτήτων, κα Άννα Καραπαναγιώτου, καθώς και η αρχαιολόγος της ίδιας Εφορείας και μεταπτυχιακή φοιτήτρια του Πανεπιστημίου του York, κα Γαρυφαλλιά Σμέρου.
Το «Διάζωμα» και το πολυσχιδές έργο του παρουσίασε ο πρόεδρός του Σταύρος Μπένος, ο οποίος τόνισε μεταξύ άλλων τη μεγάλη αξία της συμβολής των πολιτών στην ανάδειξη των αρχαίων θεάτρων και την ανάγκη σύμπλευσης όλων των δυνάμεων για την ανάδειξη του αρχαίου αυτού θεάτρου.
Στη συνέχεια ο πρόεδρος του «Διαζώματος» αναφέρθηκε στην εξέλιξη του προγράμματος ανάδειξης του αρχαίου θεάτρου Αρκαδικού Ορχομενού, το οποίο περιλαμβάνει συνολικά τρεις φάσεις:
- Α′ φάση: πρώιμες-άμεσες εργασίες (κόστος: 50.000 ευρώ),
- Β′ φάση: δοκιμαστικές-ερευνητικές τομές (κόστος: 100.000 ευρώ)
- Γ′ Φάση: εκπόνηση μελέτης αναστήλωσης (κόστος 50.000 ευρώ).
Επίσης ανέφερε ότι το «Διάζωμα» με τη συμβολική χορηγία της Attica Bank, ύψους 30.000 ευρώ, εξασφάλισε τη χρηματοδότηση της α′ φάσης των εργασιών, οι οποίες έχουν ήδη ξεκινήσει και θα προχωρήσει στη συνέχεια με χρήματα που θα συγκεντρωθούν στον κουμπαρά (ηλεκτρονικό τραπεζικό λογαριασμό) του μνημείου στην ανάθεση της εκπόνησης μελέτης αναστήλωσης (Γ′ φάση). Τα χρήματα για τις ανασκαφικές εργασίες αποκάλυψης του μνημείου (Β′ φάση), προϋπολογισμού 100.000 ευρώ, θα καλυφθούν με κοινές προσπάθειες της Περιφερειακής και Τοπικής Αυτοδιοίκησης, της «Παναρκαδικής Ομοσπονδίας» και του «Διαζώματος». Αξίζει να σημειωθεί ότι ήδη με χρηματοδότηση, ύψους 200.000 ευρώ που διέθεσε η Νομαρχιακή Αυτοδιοίκηση Αρκαδίας διανοίχθηκε σύγχρονος δρόμος πρόσβασης προς το θέατρο.
Ο κος Χρήστος Τσούτσουβας, μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου της Παναρκαδικής Ομοσπονδίας Ελλάδας, δεσμεύτηκε ότι η Ομοσπονδία θα «υιοθετήσει» το αρχαίο θέατρο Αρκαδικού Ορχομενού, στο πλαίσιο της δράσης του «Διαζώματος» «Υιοθετήστε ένα αρχαίο θέατρο» και θα συμβάλει δυναμικά στην ανάδειξη του υπέροχου αυτού μνημείου.
Τη συζήτηση συντόνισε, τέλος, με το δικό του μοναδικό τρόπο, ο ηθοποιός Νικόλας Ορφανός.

http://www.arxaiologia.gr/site/content.php?artid=9130
09/06/2011

Η πορφύρα

2011-04-02T09:43:00.000-07:00

Διάβασα μια πολύ ενδιαφέρουσα δημοσίευση του Γιώργου Σωτ. Δαμιανού στο Ηλεκτρονικό Περιοδικού Πολιτισμού 24 Γράμματα, που αναφέρεται στην πορφύρα. Ένα μαλάκιο από τον αδένα του οποίου έφτιαχναν (με την κατάλληλη επεξεργασία) στην αρχαιότητα το βαθυκόκκινο χρώμα των πολυτελών ενδυμάτων. Την αναδημοσιεύω επειδή η βιομηχανία της πορφύρας αποτελούσε πηγή πλούτου για την αρχαία Πελλήνη. Όπως με είχαν πληροφορήσει πριν λίγα χρόνια, υπήρχαν και ίσως να υπάρχουν ακόμα σωροί από όστρακα στους παραλιακούς ελαιώνες.

H πανάκριβη πορφύρα (δείγμα χλιδής και κενοδοξίας άλλων εποχών)

Πορφύρα

α। Γλωσσικά β. Βιολογικά χαρακτηριστικά γ. Αναφορές στην αρχαιότητα (κόστος, χρωστική ουσία, τροφή ή φάρμακο)

Γλωσσικά. Η λέξη πορφύρα, από την αρχαιότητα, προσδιορίζει το βαθυκόκκινο χρώμα. Η ετυμολογία της λέξης δεν είναι σαφής, αλλά προκαλεί εντύπωση ότι αναφέρεται, ακόμα, και στις πινακίδες της Κνωσού. Οι πινακίδες (και συγκεκριμένα η ΚΝ Χ976) είναι γραμμένες στη γραμμική Β (po-pu-re) και πιστοποιούν την πρωτοελληνική ταυτότητα της λέξης, ενώ αποκλείουν κάθε σχέση με ανατολικούς λαούς. Πάντως, από το μαλάκιο έχουν παραχθεί δεκάδες λέξεις της Ελληνικής, όπως: πορφυρένιος, πορφυρίτης, πορφυρογέννητος, πορφυρός, πορφυρόχρωμος. Ο αδένας, που βρίσκεται στον τράχηλο του μαλακίου και περιέχει τη χρωστική ουσία, ονομάζεται «ανθός» . Η πορφύρα, επιστ. ονομασία: Murex brandaris, στα Ιταλικά ονομάζεται: murice comune, στα Αγγλικά: murex, στα Γαλλικά: murex droite epine, στα Γερμανικά: Nagelschneche, στα Ισπανικά: Canailla ή buzio, Ολλανδικά: brandhoren.

Βιολογικά χαρακτηριστικά Ομοταξία : gastropoda. Οικογένεια: muricidae. Είδος: murex brandaris (Linnaeus 1758) Οι πορφύρες aνήκουν στην ομοταξία των γαστεροπόδων (gastropoda), ονομάστηκαν έτσι, γιατί το πόδι τους βρίσκεται κάτω από την κοιλιά τους (τη γαστέρα). Το κεφάλι τους είναι σαρκώδες και αρκετά ανεπτυγμένο. Πάνω στο κεφάλι διαθέτουν δύο ζεύγη κεραίες. Στο πρώτο ζεύγος βρίσκονται τα όργανα αφής, ενώ στο δεύτερο τα μάτια. Η σύνδεση του ζώου με το όστρακο γίνεται με πολύ ισχυρούς μυς. Είναι ερμαφρόδιτοι (πρωτοανδρικοί) οργανισμοί. Στην ίδια ομοταξία ανήκουν τα σαλιγκάρια της ξηράς και της θάλασσας, οι πεταλίδες, τα αυτιά της θάλασσας και άλλα. Τα περισσότερα είδη της οικογενείας μυριξ, muricidae, διαθέτουν έναν αδένα που εκκρίνει μια χρωστική ουσία, την πορφύρα. Προσοχή!!! Δεν είναι βρώσιμα, το κρέας τους είναι τοξικό και μπορεί να προκαλέσει, ακόμα και, το θάνατο. Είναι σαρκοφάγοι οργανισμοί. Τρέφονται, δηλαδή, με στρείδια και μύδια και γι αυτό αποτελούν πραγματική απειλή για τη μυδοτροφεία

Αναφορές στην αρχαιότητα

Α. Η πανάκριβη πορφύρα Για τους ψαράδες μας, σήμερα, η πορφύρα είναι, απλώς, ένα δόλωμα. Για τους προγόνους μας, όμως, υπήρξε πανάκριβο μέσο επίδειξης και πλουτισμού. Χρησιμοποιούσαν το Murex brandaris και το porpura haemostoma, για να βάψουν τα πανάκριβα πορφυρένια ενδύματα (και όχι μόνο). Το πορφυρένιο ύφασμα, με το χαρακτηριστικό ανεξίτηλο βαθυκόκκινο χρώμα του, ήταν πανάκριβο αγαθό στην αρχαιότητα και ισοδυναμούσε με την αξία του ασημιού (κατά τον Θεόπομπο) ή των πολύτιμων λίθων. Ήταν συνώνυμο της απόλυτης πολυτέλειας και της χλιδής. Κατά τη Ρωμαϊκή, μάλιστα, εποχή (στα χρόνια του Νέρωνα), υπήρχε νόμος που απαγόρευε στους κοινούς θνητούς να φοράνε πορφυρένια ρούχα. Το κάθε όστρακο έδινε, μόνο, μια σταγόνα χρωστικής ουσίας. Αρκεί να αναλογιστείτε ότι από 12.000 κοχύλια, του είδους Murex brandaris, μπορούσαν να καρπωθούν ελάχιστα γραμμάρια πορφύρας ικανά να βάψουν ένα μόνο ύφασμα. Η βαφή δεν ήταν κατάλληλη μόνο για τα ενδύματα, αλλά και για το βάψιμο των ανακτόρων ή ακόμα για καλλυντικά προσώπου των γυναικών. Βλέπετε, η κενοδοξία και η απληστία του ανθρώπου είναι διαχρονικό χαρακτηριστικό του. Μη φανταστείτε ότι οι πρόγονοι σέβονταν περισσότερο τη φύση από εμάς. Απλούστατα δεν μπορούσαν (γιατί δεν είχαν τα μέσα) να την πλήξουν ανεπανόρθωτα, πράγμα το οποίο, δυστυχώς, το «πέτυχαν» στην εποχή μας.

Β. Η χρήση της ως χρωστική ουσία Η Ιλιάδα και η Οδύσσεια είναι γεμάτες (Ομήρου Ιλιάδα: Γ 125- 128, Η 221, Ω 796. Ομήρου Οδύσσεια, δ 115, κ 351, ω 226) από αναφορές στην πορφύρα: η Ανδρομάχη και η Ελένη, για παράδειγμα, κεντούν πορφυρένια υφάσματα. Ακόμα και ο Αγαμέμνονας, ο Οδυσσέας ή ο Τηλέμαχος παρουσιάζονται να κρατούν πορφυρένιο ύφασμα. Τέλος, η τέφρα του Έκτορα τοποθετήθηκε σε πορφυρένιο ύφασμα. Ο Όμηρος χρησιμοποιεί, επίσης, τον όρο “αλιπορφυρα” (: θαλάσσια πορφύρα) για να τη διακρίνει από τη φυτική πορφύρα που είχε, σαφέστατα, μικρότερη αξία. Γενικά, το πορφυρένιο χρώμα πρόσδιδε κύρος και γόητρο και γι αυτό το χρησιμοποιούσαν μόνο βασιλείς και ιερείς. Η πορφύρα αναφέρεται ακόμα και στον Πίνδαρο και στο Σιμωνίδη (13D, 371P), ενώ στον «Αγαμέμνονα» του Αισχύλου αναφέρονται, μέχρι και, πορφυρένιοι τάπητες. Εκτενή αναφορά στην πορφύρα γίνεται και στον Πλάτωνα (Κρίτιας 120b και Τίμαιος 67c). Αμέτρητα σπασμένα όστρακα βρέθηκαν στο Παλαιοκάστρο της Κρήτης, στη Λεύκη (το σημερινό Κουφονήσι, που υπήρξε η μεγάλη «βιομηχανία» της χρωστικής ουσίας για όλη τη Μεσόγειο), στα Κύθηρα αλλά ακόμα και στον ίδιο το βράχο της Ακρόπολης των Αθηνών, που μαρτυρούν τα εργαστήρια παραγωγής χρωμάτων. Αναφορά στην επεξεργασία της χρωστικής ουσίας γίνεται στον Αριστοτέλη (περί Ζώων Ιστορίας V15), αλλά, κυρίως, στον Πλίνιο τον Πρεσβύτερο (Historia naturalis IX, 124- 142) ο οποίος υποστηρίζει, εκτός των άλλων, ότι η καλύτερη πορφύρα της Ευρώπης παράγεται στις ακτές της Λακωνίας. Σύμφωνα με τις αρχαίες μαρτυρίες, αφού αφαιρούσαν τον «ανθό», τον έβαζαν στην άλμη και πρόσθεταν λίγο ξύδι. Το άφηναν στον ήλιο και σιγά – σιγά το χρώμα από κίτρινο γινόταν κατακόκκινο. Τότε το αραίωναν ή το συμπύκνωναν με το βράσιμο. Αν σ’ αυτήν τη βαφή προσέθεταν άνθη υακίνθου το χρώμα ήταν βιολετί, αλλά, σαφέστατα, εθεωρείτο κατώτερης ποιότητας.

Γ. Η πορφύρα ως «τροφή» ή ως φάρμακο: Οι πορφύρες δεν είναι βρώσιμη τροφή. Προκαλούν, ακόμα και, το θάνατο. Πάντως, σε αρχαία κείμενα υπάρχουν μαρτυρίες για την παρασκευή τους, αλλά, μάλλον, και τότε, τις χρησιμοποιούσαν περισσότερο για φαρμακευτική χρήση παρά ως κύρια τροφή. Κατά τον γιατρό Ξενοκράτη (περί της των ένυδρων τροφής Γ΄ΧΧΙΙ) οι καλύτερες πορφύρες είναι οι σκληρότερες. Αν τις φάμε με μέτρο είναι «διουρητικοί, ιδρωτικοί, σιελοποιοι». Αν, όμως, υπερβάλλουμε είναι «χολερώδεις και ναυτιώδεις» Ο γιατρός Ορειβάσιος (Ορειβασ. Λογ. Δ΄κζ΄) υποστηρίζει ότι για να αποκτήσουν πιο γλυκιά γεύση πρέπει να τα βράσουν δυο τρεις φορές σε καθαρό νερό. Ο Ορειβάσιος, ακόμα, σε άλλο κείμενο (Συν. Β΄νγ΄) υποστηρίζει ότι η πορφύρα ως τροφή δεν έχει καμία αξία, αλλά ο άλυκος χυμός της καταπολεμά τις παθήσεις του στομάχου. Σήμερα, πάντως, οι επιστημονες θεωρούν ότι το κρέας τους είναι μόνιμα τοξικό (: δηλητηριώδες), ακόμα και αν το βράσουμε. Ο Λατίνος Ιστορικός, ο Πλίνιος, ο Πρεσβύτερος, (Historia naturalis IX, 124- 142) μας δίνει μία από τις ελάχιστες αναφορές αλιείας με πεταχτάρι στην αρχαιότητα. Υποστηρίζει, λοιπόν, ότι οι αρχαίοι ψαράδες έδεναν ημιθανή μύδια και τα πέταγαν στη θάλασσα, ώσπου να κολλήσει επάνω τους η πορφύρα. Τότε, τράβαγαν γρήγορα το δόλωμα μαζί με την πορφύρα.

Πηγές: Ομήρου Ιλιάδα: Γ 125- 128, Η 221, Ω 796. Ομήρου Οδύσσεια, δ 115, κ 351, ω 226 Σιμωνίδης (13D, 371P) Πλάτωνας (Κρίτιας 120b και Τίμαιος 67c) Αριστοτέλης (περί Ζώων Ιστορίας V15) Ξενοκράτης (περί της των ένυδρων τροφής Γ΄ΧΧΙΙ) Ορειβάσιος (Ορειβασ. Λογ. Δ΄κζ΄) Πλίνιος, ο Πρεσβύτερος, (Historia naturalis IX, 124- 142)

Βιβλιογραφία: 1. Λίλιαν Καραλη – Γιαννακοπούλου, “Η πορφύρα μια πολύτιμη χρωστική της αρχαιότητας” Ανθρωπολογικά Ανάλεκτα, Ελλ. Ανθρωπολογική Εταιρεία , 1988, τόμος 49, τευχ. Β. 2. Δημητρίου Π. Παπαναστασίου, Αλιεύματα, τομ. Β, εκδ Ιων. 3. J. Arrecgros. Coquillages marins. Lausanne, Librairie Payot, 1958. 4. S. Peter Dance. Conchiglie. London, Dorling Kindersley, 1992. 5. Radwin, G. E. and A. D’Attilio, 1986. Murex shells of the world. An illustrated guide to the Muricidae, Stanford University Press, USA, σελ. 284

Πέθανε ο ποιητής της Αρχαιολογίας

2010-10-30T13:19:00.001-07:00

Ο διεθνούς φήμης επιστήμονας Γιάννης Σακελλαράκης ήταν ο τελευταίος μεγάλος αρχαιολόγος της γενιάς του

ΜΑΡΙΑ ΘΕΡΜΟΥ | Σάββατο 30 Οκτωβρίου 2010 TA NEA
Μια μεγάλη μορφή της Αρχαιολογίας, ο Γιάννης Σακελλαράκης, πέθανε προχθές το βράδυ σε ηλικία 74 ετών, ύστερα από μια λεβέντικη αλλά άνιση μάχη με τον καρκίνο. Ο θάνατος τον βρήκε στο σπίτι του και η κηδεία έγινε χθες το πρωί σε στενό οικογενειακό κύκλο. Αλλά είναι βέβαιον ότι εκείνος θα ήθελε να βρίσκεται τώρα ψηλά στον Ψηλορείτη, στην τελευταία ανασκαφή του, στη Ζώμινθο. Γιατί εκεί μπορούσε, όπως έλεγε, να ζει τη μινωική γαλήνη των βουνών.

Δεν ήταν Κρητικός ο Γιάννης Σακελλαράκης, αλλά έγινε- άλλωστε διετέλεσε για αρκετά χρόνια διευθυντής του Αρχαιολογικού Μουσείου Ηρακλείου- και οι άνθρωποι στην Κρήτη δικό τους τον ένιωθαν. Του έγραφαν μαντινάδες, τον περίμεναν όχι μόνο κάθε καλοκαίρι για την ανασκαφή αλλά και σε κάθε τους σημαντική στιγμή, είτε εκλογές- είχε γίνει επίτιμος δημότης Ανωγείων και Αρχανών- είτε συνέδρια, γάμους και χαρές.

Ο τελευταίος από τους μεγάλους αρχαιολόγους της γενιάς του- δεν είναι τυχαίο άλλωστε ότι τον συνέδεε στενή φιλία με τον μεγαλύτερό του Μανώλη Ανδρόνικο -, ο Γιάννης Σακελλαράκης ήταν ένας επιστήμονας διεθνούς ακτινοβολίας, προσωπικότητα με μεγάλο έρεισμα, αναγνωρισμένος και στο εξωτερικό ως ο υπ΄ αριθμόν 1 γνώστης της Μινωικής Αρχαιολογίας.

Υπήρξε ο αρχαιολόγος που ανέσκαψε στην Κρήτη το Ιδαίο Αντρο, το σπουδαιότερο λατρευτικό ιερό της Μινωικής εποχής σε υψόμετρο 1.500 μ., τη σπηλιά δηλαδή όπου γεννήθηκε ο Δίας, φέρνοντας στο φως ευρήματα μοναδικής σημασίας και ποιότητας. Και στα Ανεμόσπηλια, ένα μικρό ιερό κορυφής, εντόπισε μια ανθρωποθυσία, ανακάλυψη που έγινε διεθνώς γνωστή- αν και στην Ελλάδα τον αντιμετώπισαν με επιθετικότητα. Ηταν επίσης εκείνος που έφερε στο φως το μινωικό ανάκτορο των Αρχανών στην Κρήτη και που ανέσκαψε ένα ακόμη σπουδαίο ιερό κορυφής, στα Κύθηρα.

Ο Γιάννης Σακελλαράκης γεννήθηκε στην Αθήνα το 1936. Αποφοίτησε από το τμήμα Ιστορίας και Αρχαιολογίας του Πανεπιστημίου Αθηνών και έκανε το διδακτορικό του στο Πανεπιστήμιο της Χαϊδελβέργης, όπου και δίδαξε ως καθηγητής. Αυτός και η πιστή σύντροφός του, η αρχαιολόγος Εφη Σαπουνά-Σακελλαράκη , εργάστηκαν μαζί στην ανασκαφή και συχνά στις δημοσιεύσεις. Εργαζόταν μανιωδώς ως πριν από περίπου έναν μήνα, για να προφθάσει να ολοκληρώσει το τελευταίο έργο του με βάση την αρχή ότι ο αρχαιολόγος υποχρεούται να μελετά και να δημοσιεύει ό,τι φέρνει στο φως. Παρήγαγε άλλωστε σπουδαίο επιστημονικό συγγραφικό έργο, με αμέτρητες δημοσιεύσεις αλλά και βιβλία για το ευρύτερο κοινό- σε έναν λόγο ποιητικό και φιλοσοφικό, που γοητεύει. Και εκείνος έτσι ήταν. Με βαθιά γνώση της ανθρώπινης φύσης και της μοίρας του επί Γης, σταθερός στις αξίες της ηθικής και της αξιοπρέπειας, με μια παλιού καιρού ευγένεια και γοητεία.

«Οραματίζομαι μια Αρχαιολογία που δεν θα είναι καταστροφική, διότι και εγώ νιώθω καταστροφέας. Αυτό ελπίζω για τους μελλοντικούς. Να έχουν καθαρότερη συνείδηση από τη δική μου» έλεγε. Τιμήθηκε, μεταξύ άλλων, με τον χρυσό σταυρό του Τάγματος της Τιμής της Ελληνικής Δημοκρατίας, ενώ βραβεύθηκε από την Ακαδημία Αθηνών και με το χρυσό μετάλλιο του Πανεπιστημίου Κρήτης. Το περασμένο καλοκαίρι ο Γιάννης Σακελλαράκης ανέβηκε για τελευταία φορά στη Ζώμινθο. «Εδώ είμαι καλύτερα. Αν αφήσω κάτι στην Αρχαιολογία, αυτό θα είναι η διάσταση των βουνών» μου είχε πει στην τελευταία συνομιλία μας.

Διαβάστε περισσότερα: http://www.tovima.gr/default.asp?pid=2&ct=4&artId=363850&dt=30/10/2010#ixzz13sKE0rka

Ανάπτυξη ή υποβάθμιση;

2010-10-14T15:32:00.000-07:00

Στις 3 Οκτωβρίου κάναμε ένα περίπατο στο εκκλησάκι του Αγίου Ιωάννη στα Μεσαία Τρίκαλα, όπου διαπιστώσαμε με θλίψη ότι η γνωστή μπουλντόζα που γκρεμίζει κάθε τι που έχει αξία στην περιοχή, είχε προλάβει να βάλει κι εδώ τις σιδερένιες χερούκλες της. Λιθοδομές που κατά πάσα πιθανότητα ήταν προϊστορικές και γι' αυτό χρειάζονταν μελέτη έχουν "ξηλωθεί" και τεράστιες γωνιασμένες πέτρες βρίσκονται πεταμένες αριστερά και δεξιά.
Άλλη μια απώλεια για τα Τρίκαλα, που φαίνεται ότι πασχίζουν να γίνουν Τρίκακα (της μοίρας τους), αφού βλέπουμε συνεχώς αιωνόβια δένδρα να κόβονται, ποτάμια να μπαζώνονται, πηγές να μολύνονται και να σβήνονται το ένα μετά το άλλο τα σημάδια από το παρελθόν του τόπου.
Η πολυπόθητη και πολυθρύλητη ανάπτυξη της περιοχής δεν θα γίνει με τέτοιους τρόπους...

Στις φωτογραφίες που ακολουθούν φαίνονται τα σημεία που βρήκαμε ξηλωμένα, όπως ήταν στις 2 Απριλίου 2010.

Η σημασία του σπηλαίου των Πιτσών

2010-08-18T12:56:00.000-07:00

(Πρώτος Πίνακας. Σκηνή θυσίας.)

(Δεύτερος Πίνακας. Γυναίκες που συζητούν)
Η κορινθιακή σπηλιά διαθέτει εντυπωσιακό λιθωματικό στολισμό, βάραθρο στο πλάι της μεγάλης αίθουσας και δύο διαδρόμους, χωρισμένους με πέτρινο παραπέτασμα καταστόλιστο από σταλακτίτες, που οδηγούν στη δεύτερη αίθουσα. Από τον 7ο αιώνα π.Χ. ως τη Ρωμαιοκρατία στέγαζε τη γυναικεία λατρεία των Νυμφών, προστάτιδων του τοκετού, και του Διονύσου όπως δείχνουν τα ειδώλια σατύρων. Οι κατάλληλες συνθήκες διέσωσαν κομμάτι υφάσματος βαμμένου με πορφύρα, ξύλινες πυξίδες, ξύλινο σύμπλεγμα Δήμητρας και Κόρης και τέσσερις γραπτούς ξύλινους πίνακες. Επιγραφή χαρακτηρίζει δύο από αυτούς ως αφιερώματα στις Νύμφες. Τρεις πίνακες παρουσιάζουν γυναίκες ενώ στον τέταρτο, που σώζεται καλύτερα, απεικονίζονται γυναίκες και τρία παιδιά σε πομπή θυσίας.
Κ. Ζάχος (Περ. "Αρχαιολογία", τεύχος 15, Μάιος 1985, σελ.23-25)

Στις 4 Απριλίου του 1935 στα πρακτικά της Ακαδημίας Αθηνών καταχωρήθηκε η παρακάτω ανακοίνωση του Αναστασίου Κ. Ορλάνδου για τα ευρήματα του Σπηλαίου Πιτσάς.

"Επ’ ευκαιρία των εγκαινίων της νέας αιθούσης του Μουσείου της Σικυώνος, ήτις εντός 5 μεγάλων προθηκών περιέλαβε και τα ευρήματα της ανασκαφής του σπηλαίου Πιτσάς, δεν κρίνω άσκοπον να παραθέσω το ιστορικόν της ανευρέσεώς των και να το συνοδεύσω με μίαν σύντομον περιγραφήν των.
Κατά το θέρος του 1934 ποιμήν βόσκων τα πρόβατά του επί της πλαγιάς του βουνού, το οποίον εκτείνεται κατά μήκος του Κορινθιακού κόλπου και υπεράνω του παρά το Ξυλόκαστρον χωρίου Πιτσάς, εύρεν εντός σπηλαίου, γνωστού εις τους εντοπίους ως Σπηλιά του Σαφτουλή, αρχαίον πήλινον ειδώλιον και τινα θραύσματα αγγείων. Οδηγηθέντες εκ της ενδείξεως αυτής οι δημοδιδάσκαλοι Ντόκας και Σταματόπουλος και ο φοιτητής τότε, Καρούκης, επεσκέφθησαν το σπήλαιον και προχωρήσαντες βαθύτερον συνέλεξαν περί τα 30 τεμάχια ειδωλίων και αγγείων. Μεθ’ ό ειδοποιηθείσης της αρχαιολογικής Εφορείας Ναυπλίου, μετέβη επί τόπου ο τότε επιμελητής των αρχαίων κ. Μ. Μιτσός, όστις και προέβη εις πρώτην έρευναν του σπηλαίου, καθ’ ήν ανεύρε πολλάς δεκάδας θραυσμάτων αγγείων και ειδωλίων και δη και 4 τεμάχια ξυλίνων εζωγραφισμένων πινάκων, τα οποία εκόμισε εις το Υπουργείον Παιδείας.
Η σπουδαιότης των ευρημάτων ήγαγε την αρχαιολογικήν υπηρεσίαν, εις την απόφασιν της ενεργείας συστηματικής ερεύνης του σπηλαίου, της οποίας την διεύθυνσιν μου ενεπιστεύθη, του κ. Μιτσού μετασχόντος και πάλιν μετά πολλού ζήλου.
Η έρευνα του σπηλαίου δεν ήτο εύκολος, διότι και βαθύ είναι και σκοτεινόν και με ολισθηρόν το έδαφος. Δια να φθάσω εις το κάτω μέρος όπου είχον κυλισθεί τα αρχαία εδέησε να προσδεθώ δια σχοινίου και να υποστώ αρκετάς εκδοράς εις βάθος είκοσι μέτρων υπό το φως λυχνιών ασετυλίνης, το οποίον προσπίπτον επί των σταλακτιτών, οίτινες εσχημάτιζον τον ουρανόν του σπηλαίου, με μετέφερεν εις έναν εξωτικόν παραμυθένιον κόσμον, όστις μου επροκάλεσε δέος άμα και απόλαυσιν. Η συλλογή των πηλίνων αρχαίων ήτο πολύ επικίνδυνος, διότι τα στάζοντα επί αιώνας ύδατα του σπηλαίου πίπτοντα επί του πυθμένος εσχημάτισαν πέτρωμα, το οποίον περιέλαβε ως σύνδρομα στοιχεία τα θραύσματα των αρχαίων αγγείων και ειδωλίων. Αλλά οι κόποι μας αντημείφθησαν γενναίως. Οκτώ ολόκληρα κιβώτια πετρελαίου εγέμισαν με θραύσματα αγγείων και ειδωλίων, χαλκών και ξυλίνων αντικειμένων, μάλιστα δε πλαγγόνων, τινάς των οποίων δεικνύουν οι εικόνες 1 και 2. Εκ των πλαγγόνων αυτών άλλαι είναι του 7ου και του 6ου π.Χ. αι. ξοανόμορφοι ή δαιδάλειοι, άλλαι δε πάλιν συνήθη προϊόντα του κορινθιακού και του σικυωνίου κοροπλαστικού εργαστηρίου, εν ω άλλαι είναι του αττικού. Υπάρχουν όμως και μερικαί μεταγενέστεραι, ούτως ώστε να συμπληρούται συνεχής σειρά από του 7ου μέχρι του 3ου π.Χ. αιώνος, τουθ’ όπερ αποδεικνύει την επί αιώνας συνεχή εν τω σπηλαίω λατρείαν. Επειδή δε τα πλείστα των ειδωλίων εικονίζουν γυναικείας θεότητας, αρκετά δε και τον Πάνα και τινας επιτόκους γυναίκας, πρέπει να θεωρήσωμεν ως βέβαιον, ότι το σπήλαιον ήτο αφιερωμένον εις τα Νύμφας, τον Πάνα, ίσως δε και την θεάν των τοκετών Ειλείθυιαν, ακόμη και εις χθονίας θεότητας. Η λατρεία άλλως τε των Νυμφών πιστοποιείται και από το μοναδικόν εύρημα των ξυλίνων εζωγραφισμένων πινάκων εκ των οποίων εις, χρονολογούμενος εις τα μέσα του 5ου π. Χ. αιώνος και εικονίζων ταις Νύμφαις. Πλην δε των πηλίνων ειδωλίων θεοτήτων ευρέθησαν και άφθονα ομοιώματα ζώων - αλέκτορες, περιστεραί, κύνες, ίπποι, χοίροι, ακανθόχοιροι, χελώναι, τέττιγες και αρκεταί μικραί σφίγγες. Ευρέθησαν δ’ ωσαύτως και τινα χαλκά, ήτοι δίσκοι κατόπτρων, δακτύλιοι, μικρά αγγεία, αλέκτωρ, οφιόσχημα βραχιόνια και άλλα εξαρτήματα. Σπουδαίον επίσης εύρημα απετέλεσαν δύο ξύλιναι μικραί πυξίδες με εγχάρακτον διακόσμησιν, ως και μικρά ξυλίνη ολόγλυφος παράστασις δύο μορφών, εκ των οποίων η μία κάθηται. Το σύμπλεγμα τούτο εικονίζει πιθανώτατα τας χθονίας θεότητας, την Δήμητρα και την Κόρην. Ευρέθησαν επίσης και πολλοί οστέινοι αστράγαλοι, αγνύθες, ακόμη δε και καρποί πίτυος (κουκουνάρια) εις τα κατώτερα στρώματα, δεν έλειψαν δ’ αφ’ ετέρου και τα μετά φαγεντιανής εφυαλώσεως ευρήματα, αρύβαλλοι, ακανθόχοιροι και μικρόν άρμα συρόμενον υπό σφιγγών. Τέλος ευρέθησαν και τινα νομίσματα Σικυώνος τα περισσότερα και Κορίνθου και εν βοιωτικόν. Αλλά και αγγείων ήλθεν εις φως μέγα πλήθος, εκ των οποίων αρχαιότερον μεν είναι θραύσμα υστεροελλαδικής εποχής, τα πλείστα όμως είναι του κορινθιακού εργαστηρίου, ως επί το πολύ πυξίδες αντιπροσωπεύονται δε εις αυτά όλαι αι εποχαί, πλεονάζουν όμως τα του λεγομένου ανατολίζοντος ρυθμού, πολλά των οποίων φέρουσιν ωραιοτάτην διακόσμησιν. Υπάρχουσιν ωσαύτως και αττικά μελανόμορφα ληκύθια με παράστασιν κενταύρων, ως και ερυθρόμορφα θραύσματα κρατήρων και αμφορέων. Σκύφων δε των καλουμένων εμβρύων ευρέθησαν εκατοντάδες, ως και πολλαί ανάγλυφοι σφίγγες και άλλα θηρία πραγματικά και φανταστικά.
Ταύτα πάντα, επιμελώς καταταχθέντα εσχάτως, κοσμούσι σήμερον ιδιαιτέραν αίθουσαν του μουσείου της Σικυώνος, το οποίον και μόνον χάριν των νέων ευρημάτων αξίζει τον κόπον μιας επισκέψεως".

Τριάντα χρόνια αργότερα (1965) ο καθηγητής Αν. Ορλάνδος πληροφορούσε το παγκόσμιο κοινό για τα σπουδαία ευρήματα του σπηλαίου Πιτσά με εκτενές άρθρο του στην ιταλική Enciklopedia dell’ Arte Antica Classica e Orientale, τόμος VI, που περιλαμβάνει λεπτομερή περιγραφή, ανάλυση, εκτίμηση και χρονολογική τοποθέτηση των ευρημάτων:
"ΠΙΤΣΑ - χωριό της Ελλάδος (νομός Κορινθίας), δυτικά από τη Σικυώνα και το Ξυλόκαστρο, κοντά στον Κορινθιακό κόλπο. Πάνω από αυτό, παράλληλα με την ακτή, υψώνεται ένα αρκετά ψηλό βουνό, με το επιχώριο όνομα Μαύρο βουνό (σωστότερα Μαυριόρος) ανταποκρινόμενο με πολλή πιθανότητα προς τα αρχαία Χελυδόρεα.
Κοντά στην κορυφή ενός από τα δύο αντερείσματά του, πάνω στην οποία φθάνει κανείς μετά από κοπιαστική ανάβαση μιάμισης ώρας, ανοίγεται το στόμιο ενός σπηλαίου βαθιού (περ. 20 μ.), γνωστού στους ανθρώπους του τόπου με το όνομα της Σπηλιάς του Σαφτουλή.

Περιγραφή του Σπηλαίου:
Το στόμιο του σπηλαίου έχει ύψος 2.25 μ. Αμέσως μετά την είσοδο, το βραχώδες έδαφος κατεβαίνει απότομα για διάστημα περ. 20 μέτρων. Έπειτα η σπηλιά γίνεται πολύ σκοτεινή, καθώς ορθώνεται, σαν διαχωριστικός τοίχος, ένας βράχος που υποβαστάζει το θόλο, αφήνοντας από το ένα μέρος κι από το άλλο δύο διαδρόμους που ενώνονται και πάλι πιο χαμηλά. Στο μεταξύ του στομίου και του βράχου διάστημα βρέθηκαν θραύσματα από αγγεία και αγάλματα, πολύ κατεστραμμένα, εξ αιτίας των υδάτων που έσταζαν από ψηλά. Κατά τη συνένωση των δύο διαδρόμων, η κατηφοριά μεγαλώνει, και για 60 μ. περίπου από την είσοδο, ο ουρανός της σπηλιάς φαίνεται σκεπασμένος από σταλακτίτες. Σ’ αυτό το σημείο βρέθηκαν σωροί από πέτρες, μετά το παραμέρισμα των οποίων μαζεύτηκαν θραύσματα από αγγεία, από αγάλματα και άλλα αντικείμενα διαφόρων υλικών, κι ανάμεσά τους τέσσερα τεμάχια από ζωγραφισμένους πίνακες. Τα συναθροισμένα κομμάτια συμπλήρωσαν οκτώ μεγάλα κιβώτια, που αφού παρέμειναν για καιρό στις αποθήκες του μουσείου της Κορίνθου, μεταφέρθηκαν έπειτα στο μουσείο της Σικυώνος.
Τα ευρήματα περιλάμβαναν: α) ειδώλια και τερρακότες, β) αγγεία, γ) άλλα αντικείμενα από χαλκό, από ξύλο, από κόκαλο, δ) αλλά το πιο σημαντικό εύρημα, μοναδικό στο είδος του, είναι οι αναθηματικοί πίνακες από ξύλο, ζωγραφισμένοι, πολύτιμα δείγματα αρχαϊκής ζωγραφικής, των οποίων τα χρώματα διατηρούν ακόμη τη λαμπρότητά τους, ιδίως εκείνος από αυτούς τον οποίο δίνουμε εδώ σε πιστή έγχρωμη αναπαράσταση. Βρέθηκαν τέσσερα πρωτότυπα: δύο ακέραια διαστάσεων 15Χ30 εκατοστομέτρων, πάχος 5Χ2 και δύο καομματισμένα, μικροτέρων διαστάσεων. Στην εξαίρετη διατήρηση του ξύλου πρέπει πολύ να συντέλεσε το κρυσταλλικό στρώμα το εναποτεθειμένο από το στάξιμο του νερού.

ΠΙΝΑΚΑΣ Α΄. Στον καλύτερο από τους διατηρημένους πίνακες, παριστάνεται μια θυσία στην οποία παίρνουν μέρος περισσότερα πρόσωπα (ίσως μια ολόκληρη οικογένεια). Ο βωμός διακρίνεται στο άκρο δεξιό και η φωτιά είναι αναμμένη (στη φωτογραφική αναπαράσταση δεν διακρίνονται οι φλόγες, είναι όμως ορατές στο πρωτότυπο). Είναι ο βωμός μονόλιθος με τα εξωτερικά τοιχώματα κυρτά και ζωγραφισμένα στα πλάγια με μαύρα ορθογώνια στη μορφή τριγλύφων. Το κεντρικό μέρος είναι χρώματος κιτρινωπού και πάνω σ’ αυτό είναι ζωγραφισμένες κηλίδες αίματος (κηλίδες αίματος φαίνονται ζωγραφισμένες στις απεικονίσεις πολλών βωμών προπάντων πάνω σε αγγεία ερυθρόμορφα). Ο βωμός παρουσιάζει από το ένα μέρος κι από το άλλο έναν πυροστάτη ορθογώνιο, λίθινο, αδιακόσμητο, στο εσωτερικό του οποίου απεικονίζεται ο φούρνος. Όμοιοι πυροστάτες παρουσιάζονται σ’ ένα αγγείο μελανόμορφο σύγχρονο με τον πίνακά μας (550-540) από την Όλυνθο, σ’ ένα αρτοφόριο μελανόμορφο της Κύμης και σ’ ένα αγγείο του μουσείου της Κοπεγχάγης. Αργότερα τον συναντούμε με απουλικούς αμφορείς από τον Ρούβον. Αμέσως μετά το βωμό στέκεται, στραμμένη προς αυτόν, μια κόρη, που φορεί τον στενό δωρικό πέπλο χωρίς μανίκια, χρώματος ανοιχτού γαλάζιου (κοβάλτιο) με λευκές ταινίες στολισμένες με μαιάνδρους, κι επάνω ένα μακρύ ιμάτιο κόκκινο αδιακόσμητο. Η νέα γυναίκα, στεφανωμένη με κλαδί μυρτιάς σηκώνει με το αριστερό χέρι ένα μεγάλο δίσκο από τερρακότα, με τις πλευρές ανυψωμένες, μέσα στον οποίο είναι τοποθετημένα συμμετρικά τα αντικείμενα τα αναγκαία για τη θυσία, δηλαδή ένα μεγάλο αρτοφόριο κυλινδρικό στο μέσον και στις πλευρές δύο οινοχόες με μακρύ λαιμό με το δεξί χέρι κρατεί την πρόχουν για τη σπονδή. Πλάι από αυτή λίγο πιο πίσω στέκεται ένα αγόρι, στεφανωμένο κι αυτό, ντυμένο μόνο με ένα ιμάτιο κόκκινο, που αφήνει γυμνή την πλάτη και το δεξιό βραχίονα. Το αγόρι κρατά, δεμένο μ’ ένα σχοινί κόκκινο, ένα πρόβατο, το θύμα, του οποίου το τρίχωμα έχει αποδοθεί σχηματικά με μικρά τρίγωνα ή ρόμβους πυκνούς. Ακολουθούν δύο άλλοι νεαροί, που φορούν το ιμάτιο με τον ίδιο, όπως και το αγόρι, τρόπο και είναι όμοια στεφανωμένοι με κλαδιά. Είναι οι μουσικοί που συνοδεύουν την ιεροτελεστία, ο πρώτος από αυτούς, πράγματι, φέρει και κρούει τη λύρα την επτάχορδη, ο άλλος παίζει το διπλό αυλό (φλάουτο) συνδεδεμένο στα μάγουλα με τη φορβειά (Σημ. δερμάτινο περιστόμιο αυλητών για το μετριασμό της φωνής). Οι μουσικοί ακολουθούνται από τρεις γυναίκες στη σειρά, οι οποίες μόλις έχουν σταματήσει το βάδισμα, σιγανό και ρυθμικό, προς το βωμό, γιατί η θυσία αρχίζει. Οι δύο πρώτες, στεφανωμένες με κλάδους, φορούν το στενό δωρικό ένδυμα, γαλάζιο με ταινία (μπορντούρα) άσπρη απλή ή διακοσμημένη με μαίανδρο, και πάνω από αυτό ένα ιμάτιο κόκκινο. Με το δεξί χέρι κρατούν κλάδους πυκνόφυλλους, σφιγμένους με ταινίες, και τεντώνουν ψηλά σ’ ένδειξη ευλάβειας, το αριστερό χέρι με τα δάχτυλα μικροσκοπικά και ενωμένα. Η τρίτη και τελευταία μορφή ακέφαλη, είναι όλη τυλιγμένη στο γαλάζιο ιμάτιο, φέρει οπωσδήποτε κι αυτή ένα κλαδί με το σκεπασμένο αριστερό χέρι, και έχει το δεξί ελαφρά προτεταμένο κάτω απ’ το ιμάτιο. Πάνω από κάθε μορφή σύμφωνα με την τόσο συχνή στα κορινθιακά αγγεία συνήθεια είναι γραμμένο το όνομα, σε δωρική διάλεκτο αλλά αλφάβητο κορινθιακό, όπως στους πήλινους κορινθιακούς πίνακες του Βερολίνου.
Το όνομα της γυναίκας που στέκεται κοντά στο βωμό πρέπει πιθανώς να διαβαστεί Εθελόνχη. Το όνομα της γυναίκας που στέκεται αριστερά όρθια, ίσως της μητέρας, δεν διαβάζεται πλέον, η επόμενη ονομάζεται Ευθυδίκα και η άλλη Ευκολίς. Μετά το όνομα της δεύτερης από τις γυναίκες που στέκονται αριστερά διαβάζουμε τη φράση "... ανέθηκε ταις νύμφαις", χωρίς να σώζεται το πρώτο μέρος που θα πρέπει να περιλάμβανε το όνομα του προσφέροντος (τη θυσία), ίσως μιας γυναίκας. Τέλος μια άλλη επιγραφή, ακρωτηριασμένη κι αυτή στην άνω δεξιά γωνία του κάδρου, λέει… ο Κορίνθιος περιλάμβανε πιθανόν το όνομα του ζωγράφου (βλέπε στην εικόνα).
Ας εξετάσουμε τώρα την τεχνική. Το φόντο είναι εξ ολοκλήρου λευκό (σήμερα ελαφρά κιτρινισμένο) επιτυγχανόμενο με γύψο διαλυμένο σε μια κολλώδη ουσία. Πάνω σ’ αυτό το φόντο, με χέρι σίγουρο και τέλεια ενημερωμένο ως προς τις αναλογίες του ανθρώπινου σώματος, σχεδιάστηκαν πρώτα τα λεπτά περιγράμματα των μορφών, κόκκινα για τη γυναικεία σάρκα, μαύρα για τις ενδυμασίες, όπως στις μετόπες του Θέρμου. Οι επιφάνειες, οι περικλειόμενες στα περιγράμματα, συμπληρώθηκαν έπειτα μ’ ένα στρώμα από χρώμα ενιαίο λευκό για τα γυμνά μέρη των γυναικών, κόκκινο για εκείνα των νέων. Οι χιτώνες και τα ιμάτια είναι βαμμένοι αποκλειστικά με γαλάζιο και κόκκινο βαθύ, με μαύρο οι κόμες των αντρών και των γυναικών, με πράσινο (σήμερα κίτρινο) οι κλάδοι των ικετών και τα στεφάνια από φύλλα. Τέλος οι πυροστάτες του βωμού είναι χρωματισμένοι με σκούρο βιολετί, οι πλάκες της βάσεως και του επιστεγάσματος με γαλάζιο. Το κεντρικό σώμα φέρει στο έξω μέρος δύο τριγλύφους μαύρες, ενώ η επιφάνεια ανάμεσα σ’ αυτές αφέθηκε κιτρινωπή. Έχουμε λοιπόν συνολικά έξι ή επτά χρώματα που συναντούμε και σους πίνακες από τερρακότα και στα αγγεία. Τα χρώματα μεταλλικά, διατηρούν θαυμάσια τη φωτεινότητά τους. Όπως στα σύγχρονα έργα κεραμικής, έτσι κι εδώ οι μορφές είναι ευθυγραμμισμένες χωρίς κανένα ζήλο να αποδοθεί το βάθος. Η απεικόνιση είναι γραμμική και επίπεδη χωρίς έξαρση των ανατομικών λεπτομερειών, με το μάτι της αποστάσεως, χωρίς κλιμάκωση των τόνων που μπορούν να δημιουργήσουν μια διάκριση των σημασιών ανάμεσα στις διάφορες επιφάνειες. Μ’ άλλα λόγια τα σώματα έχουν απεικονιστεί χωρίς πλαστικότητα, κυριαρχεί μια αντίληψη στενά διακοσμητική, μόνο ο τονισμός των καμπυλών του σώματος δίνει κατά κάποιον τρόπο την αίσθηση του όγκου του (βλ. ιδίως τη γυναικεία μορφή του μέσου). Ανάλογες συνθήκες συναντούμε σε μερικά χαλκιδικά αρχαία αγγεία.
Στον παρακάτω πίνακά μας παρατηρούμε κιόλας μια μικρή πρόοδο. Έχουν δειλά-δειλά απεικονιστεί, στα ιμάτια, τα διπλωμένα άκρα των πτυχών. Τέτοιο δίπλωμα δεν βλέπει κανείς στα έργα κεραμικής του πρώτου τετάρτου του 6ου αιώνα, ούτε σ’ αυτά του δεύτερου τετάρτου το συναντούμε όμως σε έργο του Εξηκία, του τρίτου τετάρτου του 6ου αιώνα, όπως για παράδειγμα στον αμφορέα του Βατικανού με την παράσταση της επιστροφής των Διοσκούρων. Ακόμα πιο καθαρά στο τελευταίο τέταρτο του 6ου αιώνα, στον ερυθρόμορφο αμφορέα του Παρισιού αυστηρού ρυθμού, των Όλτου και Παμφαίου. Γενικά σαν βαθμίδα τεχνικής εξελίξεως, οι μορφές οι πιο γειτνιάζουσες προς τις δικές μας είναι εκείνες του δεύτερου Λυδού, του Άμαση και του Εξηκία.
Ο τύπος της ιωνικής κόρης δεν έχει ακόμη επηρεάσει τις δικές μας μορφές όπως τις αντίστοιχες των χαλκιδικών αγγείων (για παράδειγμα εκείνες στον κρατήρα του Βύρτσμπουργκ με τον αποχαιρετισμό του Έκτορα), αλλά η φυσικότητα με την οποία το ιμάτιο αφήνει να φαίνεται το στήθος κάτω από το πέπλο είναι, χωρίς αμφιβολία, χαρακτηριστική στις κόρες με το λοξό ιμάτιο. Αν λογαριάσουμε τις διαφορές από τη μεγάλη πλαστική, οι φιγούρες μας είναι πολύ κοντινές προς τις πεπλοφόρες Κόρες της Ακροπόλεως. Για τη χρονολόγηση της ζωγραφικής μας μπορεί να βοηθήσει επίσης η μορφή των αγγείων που χρησιμοποιήθηκαν για τη θυσία, όχι τόσο ο ίδιος ο δίσκος όσο τα αντικείμενα τα περιεχόμενα σ’ αυτόν, δηλαδή το μεγάλο κυλινδρικό αρτοφόριο (pisside) και οι δύο οινοχόες με κωνική βάση και μακρύ λαιμό, που τις απαντούμε ήδη στην αρχαία (625-600 π.Χ.) και στη μέση (600-575 π.Χ.) κορινθιακή περίοδο και επίσης η προχόη ή οινοχόη που κρατεί η θυσιάζουσα. Η ιδιότυπη μορφή αυτού του αγγείου όμοιου με την οινοχόη, που ο Payne τοποθετεί χρονολογικά στο δεύτερο τέταρτο του 6ου αιώνα, παρουσιάζεται εδώ πιο λεπτή. Θα φαινόταν λοιπόν αρκετά νεώτερη, έτσι που να προσγραφεί στο τρίτο τέταρτο του 6ου αιώνα. Τις τελευταίες δεκαετίες αυτού του αιώνα αυτός ο τύπος αγγείου παρουσιάζεται και στην Αττική, με μόνη τη διαφορά ότι εκεί η βάση είναι η συνηθισμένη. Το σχήμα της βάσεως στη δική μας προχόη είναι απόλυτα χαρακτηριστικό, και συναντιέται πιο συχνά στις λακωνικές υδρίες, προπάντων σ’ αυτές της Καιρέας, που ανήκουν στο τρίτο τέταρτο του 6ου π.Χ. αιώνα.
Με βάση τα στοιχεία που εξετάσαμε ως εδώ, ο πίνακάς μας φαίνεται πως μπορεί να χρονολογηθεί στο τρίτο τέταρτο του 6ου αιώνα, πιθανόν στα χρόνια μεταξύ 540 και 530 π.Χ. και με αυτή τη χρονολόγηση συμφωνεί τέλεια το σχήμα των γραμμάτων της επιγραφής.
(Ακολουθεί περιγραφή του πίνακα Β’ που είναι σύγχρονος του Α’ και των πινάκων Γ’ και Δ’ που είναι λίγο μεταγενέστεροι).
Ιδιαίτερη σημασία αποκτούν αυτοί οι μικροί πίνακες από το ότι βρέθηκαν όχι μακριά από τη Σικυώνα, στη ζώνη δηλαδή που θεωρείτο από τους αρχαίους σαν την κοιτίδα της Ελληνικής Ζωγραφικής. Συμπληρώνεται μ’ αυτούς ένα μεγάλο κενό στην ιστορία της Αρχαϊκής Ζωγραφικής. Παρουσιάζουν πράγματι καθαρή εικόνα της τεχνοτροπίας που επικρατούσε στην Κόρινθο και στη Σικυώνα, όταν η αγγειογραφία είχε πάψει να απεικονίζει την τοπική παράδοση.
Οι ζωγραφιές αυτές, συνθεμένες με πολύ περισσότερα χρώματα, παρ’ ότι οι αγγειογραφίες, είναι κάτι σαν μικρογραφίες συγκριτικά με τη σύγχρονη μνημειακή ζωγραφική, από την οποία ωστόσο δεν απομένει τίποτα".

ΑΝΑΡΧΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΜΕ ΑΡΝΗΣΗ ΟΠΟΙΟΥΔΗΠΟΤΕ ΕΛΕΓΧΟΥ

2010-08-16T05:00:00.000-07:00

Τα μποφόρ... τσιμέντου αλλάζουν τη Μύκονο

Του ΓΙΩΡΓΟΥ ΚΙΟΥΣΗ

Στην κοσμοπολίτικη Μύκονο, με τις καυτές παραλίες, τα τρελά ξενύχτια και τους διάσημους επισκέπτες, δυο πράγματα δεν παρουσιάζουν τα τελευταία χρόνια καθοδική τάση. Η ζήτηση στα πολυτελή ξενοδοχεία με τις υψηλές τιμές και ο αριθμός των νεόδμητων οικοδομών, που ξεφυτρώνουν σαν μανιτάρια εδώ κι εκεί στο νησί, υποβαθμίζοντας πολλές φορές το φυσικό περιβάλλον.

Το κοσμοπολίτικο νησί έχει γίνει «βασίλειο» του real estate με όλες τις συνέπειες
Παρά το γεγονός ότι πολλοί φορείς (ΥΠΕΧΩΔΕ, ΥΠΕΘΟ, ΕΟΤ, ΥΠΠΟ), επιφορτισμένοι με τον σχεδιασμό, θεσμοθέτησαν παρεμβάσεις ήδη από τη δεκαετία του '50, με στόχο τη διαχείριση της τουριστικής ανάπτυξης, η Μύκονος αποτελεί ένα από τα κλασικά και παράλληλα αρνητικά παραδείγματα τουριστικής περιοχής με άναρχη ανάπτυξη και άρνηση οποιουδήποτε ελέγχου από την τοπική κοινωνία και τα οικοδομικά συμφέροντα. Η χρονική υστέρηση στη θεσμοθέτηση μέτρων πολιτικής, η έλλειψη πολιτικής βούλησης, ο συμβιβασμός με τα μικρά και μεγάλα συμφέροντα και τα συχνά αλληλοσυγκρουόμενα προτεινόμενα μέτρα, έχουν οδηγήσει σε ουσιαστικά αδιέξοδα τη συνολικότερη ανάπτυξη του νησιού, με δυσμενέστερες επιπτώσεις την υποβάθμιση του φυσικού περιβάλλοντος, την αυθαίρετη δόμηση, την αισθητική ρύπανση και τη συνολικότερη απαξίωση της ποιότητας του προσφερόμενου τουριστικού προϊόντος.

Η έρευνα

Τα παραπάνω στοιχεία είναι μέρος της έρευνας «Η αστικοποίηση της Μυκόνου», την οποία διενήργησε το Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο, με επικεφαλής τον καθηγητή Κωστή Χατζημιχάλη, στο πλαίσιο ερευνητικού προγράμματος με την ονομασία «Το σύγχρονο ελληνικό πολιτισμικό τοπίο: ένας αεροφωτογραφικός άτλαντας», Greekscapes.

Η Μύκονος βρίσκεται στο κέντρο των Κυκλάδων και μαζί με τη Δήλο και τη Ρήνεια συναποτελούν ένα μικρό νησιωτικό σύμπλεγμα με έκταση 103,50 τ.χλμ. και μήκος ακτών 88,7 χλμ. (Μύκονος: 85,5 τ.χλμ. και μήκος ακτών 81 χλμ.). Η γεωμορφολογία του νησιού είναι τυπικά κυκλαδίτικη, με εδάφη βραχώδη και ημιορεινά (μέγιστο υψόμετρο 372), τα οποία χαρακτηρίζονται από φτωχή βλάστηση και λίγους υδάτινους πόρους (λίγοι χείμαρροι και δύο υδροβιότοποι, στον Πάνορμο και στο Μαράθι). Η αύξηση του τουρισμού και η παράλληλη άνοδος των εισοδημάτων οδηγεί σε μετατροπή της αγροτικής γης σε οικιστική, με δραματική αύξηση των τιμών της, με κατασκευή νέων υποδομών και διαρκή επέκταση του τουριστικού τομέα και αργότερα της δεύτερης κατοικίας. Σήμερα, είναι ένα από τα πιο πυκνοκατοικημένα νησιά των Κυκλάδων, με σημαντική τουριστική κίνηση καθ' όλη τη διάρκεια του έτους.

«Στην πρώτη περίοδο τουριστικής ανάπτυξης (δεκαετίες 1960-70), ο τοπικός πληθυσμός στρέφεται σταδιακά στην πολυαπασχόληση, με επίκεντρο τον τουρισμό, εγκαταλείποντας ή οριακά συντηρώντας τους άλλους παραγωγικούς κλάδους με στρατηγικές οικογενειακού χαρακτήρα», εξηγεί ο Κωστής Χατζημιχάλης. «Στις δύο αυτές δεκαετίες ένας τυπικός Μυκονιάτης, που ισχυρίζεται ότι είναι αγρότης, νοικιάζει επίσης δωμάτια σε τουρίστες το καλοκαίρι, ψαρεύει με τη βάρκα του ή τη νοικιάζει για ψυχαγωγία των τουριστών. Η γυναίκα του μπορεί να εργάζεται ως καμαριέρα στα ενοικιαζόμενα δωμάτια της οικογένειας και παράλληλα μπορεί να πουλάει υφαντά σε τοπικό μαγαζί. Τέλος, τα παιδιά μπορεί να εργάζονται στο ψάρεμα με τον πατέρα, να είναι σερβιτόροι σε εστιατόρια ή να εργάζονται σε εμπορικά καταστήματα. Η δεύτερη περίοδος (1970-1990) οδηγεί σε μία ταχύτατη "τουριστικοποίηση" την κοινωνική και παραγωγική δομή. Η Μύκονος έχει πλέον γίνει γνωστή, μια παγκόσμια φίρμα, ένας προορισμός αντίστοιχος της Ιμπιζα, του Σεν Τροπέ και του Κάπρι, έλκοντας καλλιτεχνικές διασημότητες, ηθοποιούς και χιλιάδες νεαρούς και νεαρές για διασκέδαση. Ο τουρισμός ως απασχόληση και ως άμεσο/ έμμεσο εισόδημα αποτελεί πλέον την κύρια βάση της τοπικής ανάπτυξης με διαρκώς εμφανέστερα τα χαρακτηριστικά μιας ιδιαίτερου τύπου "αστικοποίησης". Σταδιακά, σημαντικό ποσοστό των επιχειρήσεων περνάει στα χέρια μη ντόπιων (ιδιαίτερα στο κλάδο της εστίασης και του εμπορίου), ξένοι επιχειρηματίες εγκαθίστανται στο νησί για λίγους μόνο μήνες, ενώ ο πληθυσμός αυξάνει, αλλάζοντας συγχρόνως κοινωνική και πολιτισμική σύνθεση.

Οι επενδύσεις

Το δομημένο περιβάλλον της Μυκόνου, 1987, 1992 και 1998 (Πηγή: ΠΕΤΡΑΚΗΣ, etal, 2005, πρόγραμμα ISOLE)
Οι νέες επενδύσεις, κυρίως σε κατασκευές και υποδομές, πενταπλασιάζουν τις αξίες γης, ανεβάζουν τιμές και εισοδήματα και δημιουργούν συνθήκες αύξησης της παραοικονομίας και φαινομένων κοινωνικής ανομίας, με παράλληλη υποβάθμιση της ποιότητας των παρεχόμενων υπηρεσιών».

Από το 1990 μέχρι σήμερα στο νησί κυριαρχούν το real estate και η συστηματική μετατροπή του άνυδρου και γυμνού τοπίου σε πυκνοδομημένο αστικό ιστό δεύτερης κατοικίας. «Χιλιάδες βίλες, μεμονωμένες ή σε συγκροτήματα, με πισίνες και άκομψη ψευτοκυκλαδίτικη αρχιτεκτονική, κυριαρχούν μαζί με πυκνό δίκτυο δρόμων. Η τεράστια αύξηση των οικοδομών (τουριστικά καταλύματα και παραθεριστικές κατοικίες) επεκτείνεται πλέον εκτός του παραλιακού άξονα (Μύκονος, Ορνός, Τούρλος και Αγ. Στέφανος) και σε σχεδόν όλες τις υπόλοιπες παραλιακές, αλλά και σε πολλές μεσόγειες περιοχές. Οι οικοδομές απαιτούν μεγάλα νέα δίκτυα υποδομών (αεροδρόμιο, οδικό δίκτυο, περιφερειακός δρόμος, νέα λιμάνια, δίκτυα ύδρευσης και αποχέτευσης, εγκαταστάσεις βιολογικού καθαρισμού κ.ά.), τα οποία διακρίνονται για την απροθυμία ένταξής τους στο τοπίο». *

Ελευθεροτυπία, Δευτέρα 16 Αυγούστου 2010
http://www.enet.gr/?i=news.el.ellada&id=193337

Αν η άναρχη ανάπτυξη και τα τσιμέντα αλλάζουν το κλίμα στο "νησί των ανέμων", όλοι ξέρουμε πόσο πιο οδυνηρές θα είναι οι συνέπειες σε άλλες περιοχές και...

ο νοών νοήτω!

Όσ' άστρα γύρω βρίσκονται - Σαπφώ (Απόδοση: Οδυσσέας Ελύτης)

2010-08-09T13:24:00.000-07:00

ἄστερες ,ὲν ἀμφὶ κάλαν σελάνναν ἂψ
ἀπυκρύπτοισι φάεννον εἶδος ὄπποτα
πλήθοισα μάλιστα λάμπηι γᾶν ~
ἀργυρία.

Οσ' άστρα γύρω βρίσκονται
στην έκπαγλη σελήνη.
Το φωτεινό τους πρόσωπο
κρύβουν κάθε φορά
που εκείνη,
ολόγιομη,
καταλάμπει τη γη
ανεβαίνοντας
ασημοκαπνισμένη.

Οι κάτοικοι του Ρεθίου αντιδρούν στον διασυρμό που υφίσταται το χωριό τους.

2010-08-04T12:39:00.000-07:00

Διαβάστε την επιστολή διαμαρτυρίας που έστειλαν οι κάτοικοι του Ρεθίου στον δήμαρχο Ξυλοκάστρου και το δημοτικό συμβούλιο.
ΘΕΜΑ : «εΡΕΘΙστικά» πανηγύρια και ποιοί είναι για τα πανηγύρια

Η Αφισορρύπανση δεν έχει τελειωμό παρά τις απαγορεύσεις και τους νόμους . Επειδή όμως το χωριό μας ‘ΡΕΘΙ ΚΟΡΙΝΘΙΑΣ’ έγινε θέμα στο διαδίκτυο και πασίγνωστο από τη διοργάνωση ενός ‘πανηγυριού’ από ιδιώτη, θέτουμε συγκεκριμένα ερωτήματα και ζητάμε απαντήσεις.
1. Ποιος φορέας δίνει την άδεια για την χρήση δημόσιου χώρου για ιδιοτελείς σκοπούς και με τί απολαβές (ενοίκιο , τραπεζοκαθίσματα)
2. Τι πνευματικό κέντρο Δήμου είναι αυτό που όχι μόνο δεν διοργανώνει πολιτιστικές εκδηλώσεις στα χωριά αλλά ανέχεται άσεμνες πορνοστάρ να πρωταγωνιστούν σε τοπικές γιορτές
3. Γιατί αγνοείτε την τοπική κοινωνία επιτρέποντας στον καθένα να μπορεί να διασύρει το χωριό μας
4. Τι συμβαίνει με τη διακίνηση του μαύρου χρήματος από τις απολαβές των ‘καλλιτεχνών’ μέχρι τα έσοδα της διοργάνωσης που συνήθως δεν κόβουν αποδείξεις, όταν αντίστοιχα ο Πολιτιστικός Σύλλογος του χωριού μας πληρώνει πρόστιμο για τυπική φορολογική ‘παράβαση’ (μη κατάθεση μηδενικής φορολογικής δήλωσης)
5. Τι θα γίνει με τα ανήλικα παιδιά μας που δεν μπορούμε να τα φυγαδέψουμε την ημέρα της εκδήλωσης γιατί παραθερίζουν στο χωριό και φυσικά δεν θέλουμε με κανένα τρόπο να ‘γλεντήσουν’ με τα καμώματα μιας πορνοστάρ
6. Γιατί επιτρέπετε το πανέμορφο χωριό μας να γίνει διάσημο με ένα τόσο χυδαίο και εξευτελιστικό τρόπο, χωρίς καμία επίσημη αντίδραση των φορέων του Δήμου,
ενώ οι κάτοικοι του, οι οικογένειες που χρόνια το συντηρούν και οι επισκέπτες του το αγαπούν και το προστατεύουν.

Απαιτούμε την προστασία του Δημόσιου χώρου καταρχάς από τους εκλεγμένους άρχοντες.
Απαιτούμε την ηθική αποκατάσταση του χωριού μας με την απόσυρση των αφισών και των υπονοούμενων που φέρουν.
Απαιτούμε τη παρέμβαση του Δήμου σε έργα υποδομής για τον πολιτισμό με πρώτο αίτημα τη δημιουργία πολιτιστικού κέντρου και βιβλιοθήκης για τους νέους στο χώρο του παλαιού σχολείου. Ακόμη την αξιοποίηση του εγκαταλελειμμένου κτιρίου του Συνεταιρισμού σε λαογραφικό μουσείο.

Μετά τιμής
Κάτοικοι του ΡΕΘΙΟΥ

ΥΓ. Τα ονόματα όσων υπογράφουν το ανωτέρω, είναι στη διάθεση οποιουδήποτε. Δεν δημοσιεύονται για να μην πάρει το θέμα προσωπική διάσταση.

ΣΦΕΝΤΟΝΑ, στις 3 Αυγούστου, 2010

Να προσθέσουμε ότι στο Ρέθι βρίσκεται ένα πανέμορφο δίπατο σπίτι (δεύτερη φωτογραφία), το οποίο έχει παρουσιαστεί στον τόμο για την αρχιτεκτονική της Πελοποννήσου των εκδόσεων "Μέλισσα". Το δε δίδυμο αδελφάκι του καταρρέει στην Μεσαία Συνοικία των Τρικάλων.

Υπαινιγμοί...

2010-08-03T11:10:00.000-07:00

Ο ΕΦΙΑΛΤΗΣ ΤΗΣ ΠΕΡΣΕΦΟΝΗΣ - ΜΑΝΟΣ ΧΑΤΖΙΔΑΚΙΣ

2010-07-29T04:51:00.000-07:00

Πάει και τσάϊ της Ζήρειας...

2010-06-23T07:25:00.000-07:00

Κάθε χρόνο αγοράζουμε τσάϊ του βουνού σε μπουκετάκια από πλανόδιους εμπόρους ή μαγαζιά στα Τρίκαλα και τα γύρω χωριά. Ρωτάμε καμμιά φορά που φυτρώνει, έτσι από περιέργεια (αν είχαμε καιρό να μαζεύουμε τσάϊ, τί άλλο θέλαμε), αλλά ποτέ κανένας δεν μας έχει πει. Ισχυρίζονται ότι το προστατεύουν. Κι αν είναι έτσι, καλά κάνουν.

Άκουσα όμως και κάτι άλλο, προχθές: " Γύρω στα τριάντα αυτοκίνητα με αλβανούς ανέβηκαν στην Ζήρεια και ξερίζωσαν το τσάϊ". Εγώ από την Αθήνα δεν ξέρω αν ήταν αλβανοί, γερμανοί ή έλληνες, εκείνο που κατάλαβα είναι κάτι δεν πρέπει να γίνεται σωστά. Όταν μου λένε, ότι τριάντα αυτοκίνητα (δεν με ενδιαφέρει η εθνικότητα) μπορούν να πάνε στο δάσος και να κάνουν ότι θέλουν, ανενόχλητοι, σίγουρα πολλά πράγματα δεν γίνονται όπως θα έπρεπε.

Πρώτα απ' όλα αναρωτιέμαι τίνος ευθύνη είναι το τσάϊ και ό,τι άλλο φύεται στην Ζήρεια. Δεν θα έπρεπε το Δασαρχείο να έχει το νου του; Κι έπειτα οι ντόπιοι; Σε άλλες περιοχές (στην Σούρπη για παράδειγμα) όχι μόνο προσέχουν το τσάϊ, αλλά βρήκαν τρόπο να το καλλιεργούν. Γιατί να ρημάζει η Ζήρεια; Γιατί να μην αξιολογείται σωστά τίποτα στον τόπο μας; Γιατί υποτιμάμε κάθε τι που (νομίζουμε) ότι δεν επηρεάζει την τσέπη μας;

Το ταπεινό τσαγάκι του βουνού ξέρετε τι αξία έχει; Οι γερμανοί και οι ελβετοί το έχουν πάρει είδηση και μαζεύουν τα βότανά μας και τα μοσχοπουλάνε στην Ευρώπη. Όχι, δεν θαυμάζουν οι "κουτόφραγκοι" απλώς τα βουνά μας, όπως ισχυρίζονται. Συνδυάζουν το τερπνόν μετά του ωφελίμου. Κι εμείς που δεν είμαστε "κουτόφραγκοι", πίνουμε πράσινο τσάϊ, γιατί μας έπεισε η τηλεόραση και οι πληρωμένες δημοσιεύσεις....

Το τσαγάκι μας, που το λέμε "τσάϊ του βουνού", λέγεται σιδερίτης. Με αυτό το όνομα το αναφέρει ο Θεόφραστος (372-287 π.Χ.) και ο Π. Γεννάδιος γράφει ότι ο σιδερίτης ονομάστηκε έτσι από τον Διοσκουρίδη, λόγω της ικανότητάς του να θεραπεύει πληγές από σιδερένια αντικείμενα ή κατ' άλλους από τα "δόντια" που έχει ο κάλυκας του άνθους, τα οποία μοιάζουν με αιχμή λόγχης. Υπάρχει και μια τρίτη άποψη, η οποία μάλλον είναι σωστότερη και λέει ότι ο Διοσκουρίδης έδωσε το όνομα αυτό στο φυτό, λόγω της υψηλής περιεκτικότητας του εγχύματος σε σίδηρο.

Ο σιδερίτης φύεται σε βραχώδεις αλπικές και υποαλπικές θέσεις της ηπειρωτικής Ελλάδας.

Δέκα επτά είδη "τσαγιών" αυτοφύονται στον ελλαδικό χώρο, με πιο γνωστά τα ακόλουθα:

-Sideritis athoa που φυτρώνει στο Άγιο Όρος , την Πίνδο, την Θράκη και τηνΣαμοθράκη. Το λένε "βλάχικο" και "χόρτο του καλόγερου", ενώ στο Άγιο Όρος το λένε "μπετόνικο".

-Sideritis syriaca, στα Λευκά Όρη και τον Ψειλορείτη. "Καλοκοιμηθιά" το λένε οι ντόπιοι και "μαλοτήρα" από τις ιταλικές λέξεις "male" που σημαίνει το "κακό" και "tirare" που σημαίνει "σύρω". Επειδή στην Ενετοκρατούμενη Κρήτη το θεωρούσαν πανάκεια για τις παθήσεις του αναπνευστικού και τα κρυολογήματα.

-Sideritis scardica, στον Όλυμπο, τον Κίσσαβο και το Πήλιο.

-Sideritis euboea, στην Εύβοια, κυρίως στη Δίρφυ.

-Sideritis raeseri, στον Παρνασσό, το Βελούχι και σε ορισμένα σημεία του νομού Μαγνησίας.

- Sideritis clandestina, στον Ταύγετο. Γι' αυτό το λένε και "τσάϊ Ταυγέτου" ή "τσάϊ Μαλεβού"

-Syderitis clandestina, subs. cyllenea, στην Κυλλήνη (Ζήρεια). Για να μιλήσουμε με όρους τηλεόρασης, το τσαγάκι μας είναι τσάϊ με ονοματεπώνυμο.

Ανθίζει από τα τέλη Ιουνίου μέχρι και τα τέλη Ιουλίου ή και αρχές Αυγούστου, ανάλογα με την περιοχή, και συλλέγεται το υπέργειο τμήμα του, σε πλήρη άνθιση.

Τα αιθέρια έλαια όλων των φυτών του γένους sideritis έχουν μυκητοκτόνο, βακτηριοκτόνο και αντιφλεγμονώδη δράση. Ακόμα θεωρείται ευστόμαχο, εφιδρωτικό, τονωτικό, διουρητικό, αποτοξινωτικό και αντιαναιμικό. Πρόσφατα δε ανακοινώθηκε ότι προλαμβάνει την εμφάνιση της οστεοπόρωσης. Προσοχή όμως στην υπερκατανάλωση και την μακρόχρονη χρήση. Μπορεί να προκαλέσει ελαφρά δηλητηρίαση που εκδηλώνεται με απώλεια όρεξης, αδυνάτισμα και προβλήματα του νευρικού συστήματος.

Σκέφτομαι ότι με το σιδερίτη συμβαίνει ό,τι ακριβώς συμβαίνει και με όλα άλλα... Κι επειδή, όπως έλεγε η γιαγιά μου, "έφτασε ο κόμπος στο χτένι", πιστεύω ότι όλοι έχουμε αποφασίσει να αλλάξουμε τα πράγματα, τουλάχιστον για τα παιδιά μας.

Οι πληροφορίες για τον σιδερίτη προέρχονται από τους παρακάτω διαδικτυακούς τόπους:

http://www.fkilkis.gr/

http://el.wikipedia.org/

http://www.mylona.gr/tea_information_greece.htm

Στυμφαλία: Μια εικονική περιήγηση / Stymphalia: a virtual tour

2010-06-15T05:30:00.000-07:00

Σκόρπιες σκέψεις

2010-06-07T16:04:00.000-07:00

Η γελοιογραφία αυτή αναρτήθηκε στο blog skitso

(http://www.skitso.biz/index/-may-19-2010-10-26-34-pm-34).

Ο λόγος που την δανείζομαι είναι ότι με προβληματίζει πολύ αυτός ο τύπος Έλληνα. Δηλώνει "πατριώτης", αλλά προσπαθεί να μην υπηρετήσει την στρατιωτική του θητεία, είναι υπερήφανος για την γλώσσα του, αλλά με την πρώτη ευκαιρία αντικαθιστά τις ελληνικές λέξεις με αγγλικές, νομίζοντας ότι έτσι φαίνεται σπουδαίος. Ισχυρίζεται ότι λατρεύει το χωριό του, ενώ δε διστάζει να το βλάψει προκειμένου να κερδίσει κάτι, μπαζώνοντας ποτάμια, καίγοντας δάση, μολύνοντας ποτάμια και θάλασσες και πάει λέγοντας.

Μια από τις πολλές δραστηριότητες των Ελλήνων "πατριωτών" αυτού του είδους είναι και η αρχαιοκαπηλία. Κι επειδή στην πατρίδα μας σε ελάχιστα μέρη έχουν γίνει συστηματικές ανασκαφές (ούτε καν σωστικές γίνονται) και η πλειοψηφία των αρχαιολογικών χώρων είναι παντελώς αφύλακτοι, οι νεοέλληνες ατσίδες που ζήλεψαν την δόξα του Έλγιν οργιάζουν. Τί να τους εμποδίσει, άλλωστε; Μήπως λειτουργεί κάποια υπηρεσία σωστά στην Ελλάδα; Το μόνο που κάποτε λειτουργούσε και μας έβγαζε ασπροπρόσωπους ήταν το φιλότιμο . Τώρα χάθηκε κι αυτό. Ίσως να θεωρήθηκε "πολιτικώς μη ορθόν", politically incorrect που λέμε στην Ελλάδα, και θυσιάστηκε κι αυτό μαζί με τα άλλα ελληνικά χαρακτηριστικά (φιλοξενία, καλαισθησία κλπ) στο βωμό του κέρδους. Για τα αληθινά αίτια της εξαφάνισης θα αποφανθούν οι κοινωνιολόγοι του μέλλοντος, όταν θα εξετάζουν παράλληλα τους λόγους εξαφάνισης των Ελλήνων.

Μιλώντας λοιπόν για αληθινούς πατριώτες, να πούμε ότι ο ένας από τους αρχαιοκάπηλους της Νεμέας, αυτός που δεν έχει συλληφθεί ακόμα, λατρεύει -κατά τις εφημερίδες- την αρχαία ελληνική γλυπτική, έχει μάλιστα και βιοτεχνία όπου κατασκευάζονται αντίγραφα αρχαίων αγαλμάτων. Κι εγώ, η αφελής και "γραφική", αναρωτιέμαι πόσα γνήσια κορινθιακά γλυπτά αποχαιρέτισαν την Ελλάδα τυλιγμένα στις κακόγουστες συσκευασίες των αντιγράφων... Πόσοι αρχαίοι τάφοι συλήθηκαν και πόσες πληροφορίες χάθηκαν, εκτός από τα κτερίσματα και τα επιτύμβια που ξενητεύτηκαν... Βέβαια, όπως όλοι γνωρίζουμε, κανείς δεν αντιλήφθηκε το παραμικρό, σ' αυτό τον "αγγελικά πλασμένο" τόπο που ζούμε. Πού να πάει το αθώο μυαλό τους; Χάθηκε κι εκείνο το φιλότιμο που λέγαμε...

Κι ύστερα διαμαρτυρόμαστε που οι Γερμανοί ζήτησαν την Ακρόπολη. Δεν έχω την παραμικρή αμφιβολία, πατριώτες, ότι αν η Ακρόπολη ήταν θαμένη κάπου στην Κορινθία θα την είχατε ήδη πουλήσει και μάλιστα χωρίς κανένα ενδοιασμό. Ευτυχώς που βρίσκεται αλλού!

Βρέθηκαν τα δεξιά πόδια των Κούρων από τα Κλένια

2010-06-01T14:38:00.000-07:00

Οι ανασκαφές που διεξάγει η ΛΖ' ΕφορείαΠροϊστορικών και Κλασσικών Αρχαιοτήτων στην περιοχή που υπεδείχθη ως χώρος εύρεσης των δύο Κούρων έφεραν στο φως τα δεξιά πόδια των δύο κορινθιακών αγαλμάτων. Οι δύο Κούροι κατασχέθηκαν πρόσφατα ως προϊόντα αρχαιοκαπηλίας.

Διαβάζουμε όμως ότι την Δευτέρα 31 Μαίου βρέθηκε το δεξιό πόδι του μεγαλύτερου Κούρου, ότι την επόμενη ημέρα βρέθηκε το δεξί πόδι και του δεύτερου Κούρου και παρατηρούμε περίεργες ομοιότητες. Βέβαια οι δύο Κούροι αποκαλούνται "δίδυμοι" λόγω της ομοιότητάς τους, αλλά αυτές δεν περιορίζονται στην κατασκευή τους. Είναι εμφανείς οι ομοιότητες των εκδορών των σωμάτων, των προσώπων και των σπασμένων μελών. Οπότε η εύρεση των δύο δεξιών ποδιών, με διαφορά μας ημέρας, στον ίδιο χώρο, προβληματίζει.

Σύμφωνα με την εφημερίδα ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ (1/6/2010) από όπου αντλήθηκε η πληροφορία της εύρεσης, κατά τη σωστική ανασκαφική έρευνα στο χωριό Κλένια, όπου εντοπίστηκαν οι κούροι, ανακαλύφθηκε επίσης τμήμα αρχαίου νεκροταφείου του τρίτου και τετάρτου του 6ου αιώνα π.Χ.
Οι έρευνες στην περιοχή συνεχίζονται κι εμείς περιμένουμε να μάθουμε περισσότερα.

Δύο Κούροι ανεκτίμητης αξίας σώζονται και δύο αρχαιοκάπηλοι από τα Κλένια παίρνουν το δρόμο για την φυλακή.

2010-05-17T13:35:00.000-07:00

Επαγγελματίες αγρότες οι δύο αρχαιοκάπηλοι που συνελήφθησαν

ΑΝΕΚΤΙΜΗΤΗΣ ΑΞΙΑΣ ΟΙ ΔΥΟ ΚΟΥΡΟΙ

Αστυνομικοί της Aσφάλειας Αττικής εμφανίστηκαν σε τρεις αρχαιοκάπηλους στο χωριό Κλένια Κορινθίας, σαν αγοραστές και κατάφεραν να συλλάβουν τους δύο από αυτούς. Οι αρχαιοκάπηλοι είχαν βρει πριν από οκτώ μήνες σε ανασκαφή δύο αγάλματα Κούρων και...

...ζητούσαν αγοραστές, από τους οποίους θα ζητούσαν πολλά εκατομμύρια ευρώ.

Αστυνομικοί της δίωξης αρχαιοκαπηλίας της Ασφάλειας Αττικής είχαν πληροφορίες για τους αρχαιοκάπηλους που είναι επαγγελματίες αγρότες -οι δύο με καταγωγή από την Κλένια και ο τρίτος από τη Νεμέα- και ήρθαν σε επαφή μαζί τους, συμφώνησαν μάλιστα την τιμή και κανόνισαν να συναντήθηκαν στην Κλένια το βράδυ της Παρασκευής.

Κατά τη συνάντηση αρχαιοκαπήλων και «αγοραστών» οι αστυνομικοί συνέλαβαν τον έναν, την επόμενη παραδόθηκε ο δεύτερος, ενώ διαφεύγει ο τρίτος αρχαιοκάπηλος ο οποίος σύμφωνα με αστυνομικές πηγές θεωρείται ο εγκέφαλος και έχει απασχολήσει τις αρχές στο παρελθόν για παρόμοια αδικήματα.

Από το troktiko.gr

Εκ των υστέρων πληροφορηθήκαμε ότι εν λόγω... αγρότες αφέθηκαν ελεύθεροι με εγγύηση 60.000 ευρώ ο ένας και 30.000 ευρώ ο άλλος. No comments.

Καταγραφή αρχαίων ελαιόδεντρων στην ψηφιακή βάση δεδομένων

2010-05-08T16:18:00.000-07:00

Α

Αναδημοσίευση από το: http://www.104fm.gr/all-news/1-general-news/4329-recording-of-ancient-trees-in-the-digital-database.html

Ξεκίνησε το Σάββατο 10 Απριλίου η καταγραφή σε ψηφιακή βάση δεδομένων όλων των χαρακτηριστικών και της περιγραφής των αρχαίων και των ιστορικών ελαιόδεντρων, κατά τη διάρκεια συνάντησης του επιστημονικού επιτελείου του ΤΕΙ Κρήτης με εκπροσώπους του Δικτύου Πολιτιστικών Συλλόγων στην περιοχή Αμαρίου Ρεθύμνου. Οι πολιτιστικοί σύλλογοι της περιοχής είχαν ήδη καταγράψει τα ενδιαφέροντα ελαιόδεντρα. Και οι επιστήμονες του ΤΕΙ με τη χρήση GPS τα αποτύπωσαν για να «μεταφέρουν» τα στοιχεία τους σε ηλεκτρονική βάση δεδομένων η οποία θα παρουσιάζει τα αρχαία και τα ιστορικά ελαιόδεντρα της Κρήτης.

Η ίδια διαδικασία θα συνεχιστεί σε όλη την Κρήτη. Πολλοί σύλλογοι από τους τέσσερις νομούς έχουν συμπληρώσει τα σχετικά δελτία καταγραφής και οι αρμόδιοι επιστήμονες θα πάνε σε ένα προς ένα τα ελαιόδεντρα, να τα καταγράψουν και να τα «περάσουν» στο ηλεκτρονικό μητρώο.

Η αρχή της ψηφιακής καταγραφής έγινε, όπως προαναφέρθηκε, από ελαιόδεντρα στο χωριό Άη Γιάννης Αμαρίου Ρεθύμνου και είχε το χαρακτήρα της επίδειξης για την πληρέστερη ενημέρωση των πολιτιστικών συλλόγων σχετικά με τη διαδικασία. Οι υπόλοιπες καταγραφές θα γίνουν μετά από συνεννόηση μεταξύ των κατά τόπους συλλόγων με τους αρμοδίους του ΤΕΙ.

Η ηλεκτρονική βάση δεδομένων θα αποτελέσει το «εργαλείο» ώστε να γίνει γνωστό πού υπάρχουν υπερ-αινώβιες ελιές στην Κρήτη, για να σώζονται σε περιπτώσεις δημοσίων ή ιδιωτικών έργων. Επίσης, για την ανάδειξη του αρχαίου ελαιώνα της Κρήτης στην Ελλάδα και το εξωτερικό.

Νομαρχία Ρεθύμνης: «Είμαστε κοντά σας»

Στην περιοδεία σε ελαιόδεντρα και στη συνάντηση στον Άη Γιάννη Αμαρίου πήρε μέρος ο Αντινομάρχης Ρεθύμνου Γιάννης Νικολούδης ο οποίος δήλωσε, μετά από συνεννόηση με το Νομάρχη Γιώργη Παπαδάκη, ότι η Νομαρχιακή Αυτοδιοίκηση «θα συμβάλει με όποιο τρόπο χρειαστεί στο σπουδαίο έργο του ΤΕΙ Κρήτης και του Δικτύου Πολιτιστικών Συλλόγων για τη σωτηρία και την ανάδειξη των αρχαίων και των ιστορικών ελαιόδεντρων του τόπου μας. Θα συμβάλλουμε, τόνισε ο κ. Νικολούδης, για την πλήρη καταγραφή όλων των ενδιαφερόντων ελαιόδεντρων του νομού Ρεθύμνου και για την ανάδειξη τους».

Επίσης μετείχαν ο πρόεδρος του ΤΕΙ Βαγγέλης Καπετανάκη, ο διευθυντής της Σχολής Τεχνολογίας Γεωπονίας Δημήτρης Λυδάκης, ο καθηγητής Δενδροκομίας Σπύρος Λιονάκης, σπουδαστές και απόφοιτοι του Ιδρύματος που έχουν αναλάβει την καταγραφή, καθώς και εκπρόσωποι πολιτιστικών συλλόγων. Ακόμα πήρε μέρος ο πρόεδρος του συλλόγου Ριζιτών Αμαρίου Αττικής Σταύρος Φωτάκης, ο οποίος είχε καταγράψει τα σημαντικά ελαιόδεντρα στην περιοχή του Άη Γιάννη.

Ο πρόεδρος του ΤΕΙ Κρήτης Βαγγέλης Καπετανάκης υπογράμμισε τη σημασία του ηλεκτρονικού μητρώου αρχαίων και ιστορικών ελαιόδεντρων, ενώ αναφέρθηκε και σε άλλες δραστηριότητες που αναπτύσσονται σε συνεργασία με το Δίκτυο Πολιτιστικών Συλλόγων, μεταξύ αυτών και η προετοιμασία της έκθεσης εικαστικών έργων για τον αρχαίο ελαιώνα της Κρήτης.

Όλοι έμειναν ενθουσιασμένοι από τη θαυμάσια φιλοξενία που τους επεφύλαξε ο πρόεδρος Παντελής Παραδεισιανός και τα μέλη του πολιτιστικού συλλόγου Άη Γιάννη Κυμινάρη.

Περιοδεία σε ιστορικά ελαιόδεντρα

Είχε προηγηθεί περιήγηση σε ιστορικά ελαιόδεντρα της περιοχής Άη Γιάννη Αμαρίου μεταξύ αυτών και στη «Γεροντολέ» που λόγω του μεγέθους και της ιστορίας της αποτελεί ένα από τα φυσικά μνημεία της περιοχής.

Υπενθυμίζεται ότι η πρωτοβουλία για τη σωτηρία και την ανάδειξη των υπερ-αιωνόβιων ελαιόδεντρων της Κρήτης ξεκίνησε στις 17 Μαρτίου 2009 μετά από πρόσκληση του πολιτιστικού συλλόγου Βενεράτου νομού Ηρακλείου. Η πρώτη συνάντηση των πολιτιστικών συλλόγων έγινε πριν περίπου ένα χρόνο στην περιοχή Αμαρίου (χωριό Αποδούλου) ακολούθησαν συναντήσεις στη Βιάννο, την Κάντανο, την Ιεράπετρα, το Βενεράτο, τη Σητεία και το Σάββατο 10 Απριλίου 2010 ξανά στο Αμάρι (χωριό Άη Γιάννης) όπου έκλεισε ο πρώτος κύκλος των επαφών μεταξύ των πολιτιστικών συλλόγων. Σήμερα στο Δίκτυο μετέχουν συνολικά 73 πολιτιστικοί και φιλοπεριβαλλοντικοί σύλλογοι από τους τέσσερις νομούς της Κρήτης.

Ο δρόμος Ξυλοκάστρου-Τρικάλων περνά ανάμεσα από πολλά αρχαία ελαιόδεντρα. Τα περισσότερα ανήκουν στο μοναστήρι της Κορφιώτισσας, όπως έμαθα. Άλλα ανήκουν σε ιδιώτες. Περισσότερο όμως ανήκουν στον τόπο που τα έθρεψε επί τόσους αιώνες και είναι άδικο να κόβονται, αφού υπάρχει τρόπος να σωθούν. Στην Κρήτη καταγράφουν, προστατεύουν, όχι μόνο δεν κόβουν, αλλά μεταφυτεύουν τα αρχαία δένδρα. Μήπως ήρθε ο καιρός να κάνουμε κι εμείς το ίδιο;

Καταγραφή αρχαίων ελαιοδένδρων

2010-05-08T15:59:00.000-07:00

Όπως είναι γνωστό, οι 70 πολιτιστικοί και φιλοπεριβαλλοντικοί σύλλογοι της Κρήτης που μετέχουν στο Δίκτυο εντοπίζουν, ο καθένας στην περιοχή του, τα ελαιόδεντρα που φαίνεται να έχουν ιστορικό ενδιαφέρον.

"Από την περιοχή του Αμαρίου" ξεκίνησε "η επίδειξη καταγραφής, σε Ψηφιακή Βάση Δεδομένων, όλων των χαρακτηριστικών και της περιγραφής των αρχαίων και των ιστορικών ελαιόδεντρων της Κρήτης, στο πλαίσιο της πρωτοβουλίας που αναπτύσσει το Δίκτυο Πολιτιστικών Συλλόγων Κρήτης, με την επιστημονική υποστήριξη του ΤΕΙ Κρήτης. Ήδη οι Πολιτιστικοί Σύλλογοι της περιοχής του Αμαρίου έχουν εντοπίσει και καταγράψει τα ενδιαφέροντα ελαιόδεντρα. Τώρα είναι η σειρά του επιστημονικού επιτελείου του ΤΕΙ Κρήτης να δει από κοντά τα ιστορικά ελαιόδεντρα, να τα αποτυπώσει λεπτομερειακά στην Ψηφιακή Βάση Δεδομένων που αναπτύσσεται στο Ίδρυμα για το σκοπό αυτό.

Όπως είναι γνωστό, οι 70 πολιτιστικοί και φιλοπεριβαλλοντικοί σύλλογοι της Κρήτης που μετέχουν στο Δίκτυο εντοπίζουν, ο καθένας στην περιοχή του, τα ελαιόδεντρα που φαίνεται να έχουν ιστορικό ενδιαφέρον. Στη συνέχεια το επιστημονικό επιτελείο του ΤΕΙ Κρήτης θα καταγράψει ηλεκτρονικά τα ελαιόδεντρα αυτά, θα τα εκτιμήσει την ηλικία τους και θα δώσει συμβουλές για τη σωστή περιποίηση τους.

Η πρωτοβουλία εντάσσεται στο πλαίσιο των προσπαθειών για τη σωτηρία και την ανάδειξη των αρχαίων και των ιστορικών ελαιόδεντρων του νησιού. Με σκοπό την ανάδειξη των μνημειακών ελαιόδεντρων το Δίκτυο Πολιτιστικών Συλλόγων Κρήτης προγραμματίζει τη δημιουργία καλλιτεχνικού χαρακτήρα ντοκιμαντέρ. Παράλληλα, το Δίκτυο, σε συνεργασία με το ΤΕΙ Κρήτης, διοργανώνει έκθεση εικαστικών έργων με θέμα «Ο αρχαίος ελαιώνας της Κρήτης στο βάθος του χρόνου». Συνδιοργανωτές της έκθεσης είναι οι τέσσερις Νομαρχιακές Αυτοδιοικήσεις της Κρήτης. Στην έκθεση που θα έχει ως αφετηρία τον ειδικά διαμορφωμένο χώρο του ΤΕΙ, θα μπορούν να πάρουν μέρος καλλιτέχνες από την Ελλάδα και όλες τις χώρες. Στη συνέχεια η έκθεση θα μεταφερθεί στο Διεθνές Εκθεσιακό Κέντρο Κρήτης".
Οι πληροφορίες προέρχονται από το:
http://www.104fm.gr/all-news/1-general-news/4323-demo-recording-in-a-digital-database-of-historic-olive-trees-of-crete.html

Στα Άδυτα Τρικάλων και Κυλλήνης Κορινθίας

2010-05-01T17:37:00.000-07:00

Το αυγό του Κολόμβου

2010-04-06T11:52:00.000-07:00

Το Κράτος κάνει το πολίτη ή ο πολίτης το Κράτος;

Οι φίλοι από την Ελβετία ήλθαν και φέτος να κάνουν Πάσχα στην Ελλάδα. Κι εμείς, όπως κάθε χρόνο, τους πήγαμε σε ένα μέρος που δεν είχαν ξαναπάει. Μόνο που αυτή τη φορά, λόγω ιώσεων, δεν μπορούσαμε να απομακρυνθούμε από την Αθήνα, γι' αυτό διαλέξαμε να πάμε κάπου κοντά. Το αισθητικό δάσος της Καισαριανής βρίσκεται δυο βήματα κυριολεκτικά από το κέντρο της Αθήνας, στην πλαγιά του Υμηττού, που αυτή την εποχή ευωδιάζει. Αγριολούλουδα και δέντρα ανθισμένα, νερά τρεχούμενα, πουλιά, έντομα, το βυζαντινό μοναστήρι, μια μαγεία. Ενθουσιάστηκαν λοιπόν και ήθελαν να μάθουν λεπτομέρειες για το μοναστήρι, το δάσος, για όλα. Πώς έγινε και δεν καταστρέψαμε και αυτό το δάσος; Το προστάτεψε το Κράτος, άραγε;

Θυμήθηκα τους αγώνες που έκανε μια ομάδα ανθρώπων την εποχή που ακόμα πήγαινα σχολείο και είπα, "Μα αυτό το δάσος δεν υπήρχε καν μετά τον Β΄Παγκόσμιο Πόλεμο. Οι

Αθηναίοι στην διάρκεια της Κατοχής είχαν κόψει τα δέντρα του για να ζεσταθούν και είχαν φάει ακόμα και τα γαϊδουράγκαθα. Ένας σύλλογος το ξαναφύτεψε, με πολλούς κόπους, χρόνια μετά τον πόλεμο. Διότι στην Ελλάδα, το Κράτος ποτέ δεν φυτεύει δέντρα". Οι φίλοι μας κούνησαν το κεφάλι. Ναι, ήξεραν καλά τι συμβαίνει στη χώρα μας. Μας πληροφόρησαν όμως, γι' αυτό που κάνουν στη δική τους χώρα και το αγνοούσαμε.

Εκεί λοιπόν, όταν κάποιος Ελβετός θέλει να κόψει ένα δέντρο στην αυλή του, διότι τα άλλα, εκτός της αυλής του, δεν τολμά ούτε να διανοηθεί να τα αγγίξει, είναι υποχρεωμένος να καλέσει την αρμόδια επιτροπή, η οποία θα κρίνει αν το δέντρο πρέπει να κοπεί. Οι ειδικοί θα εξετάσουν το είδος, την ηλικία και θα κρίνουν αν πρέπει να κοπεί ή όχι. Αν εγκρίνουν την κοπή του δέντρου, ο ιδιοκτήτης του θα πρέπει να πάει στο κρατικό φυτώριο και να αγοράσει ένα δέντρο σαν αυτό που έκοψε, το οποίο θα φυτευτεί όπου χρειάζεται κι έτσι να αναπληρωθεί η απώλεια. Μείνατε άναυδοι;

Προσωπικά, δεν έμεινα άναυδη απλώς, αλλά από το μυαλό μου πέρασαν σαν ταινία όλοι οι γέροι με τα πριόνια που έχω γνωρίσει στη ζωή μου, όλοι οι καταπατητές και οι οικοπεδοφάγοι που ξεριζώνουν ακόμα και αιωνόβιες ελιές και πλατάνια και ξαναείδα όλες τις φωτιές που ρήμαξαν τα δάση. Βλέπετε εκείνοι, οι "βάρβαροι", βρήκαν ένα τρόπο που με μια κίνηση γίνονται όλα. Τα δέντρα δεν κόβονται ασκόπως, δεν μειώνεται ο αριθμός τους και το πιο σημαντικό: ο πολίτης μαθαίνει να σκέπτεται. Διότι ο άνθρωπος αυτός, όσο αγράμματος κι αν είναι, θα ακούσει το πόρισμα της επιτροπής και μπορεί να προβληματιστεί. Το ίδιο και η οικογένειά του. Τα παιδιά τους θα μάθουν ότι αν κοπεί ένα δέντρο πρέπει να φυτευτεί άλλο στη θέση του. Όχι μόνο για την ομορφιά, αλλά διότι σε λίγο δεν θα υπάρχει αρκετό οξυγόνο.

Εμείς, οι "πολιτισμένοι", τί κάνουμε; Κάθε σπίτι κι ένα πριόνι... "Κόψτο μωρέ, να φύγει η βρωμιά". Διότι, ως γνωστό στην Ελλάδα βρωμιά δεν είναι η τσιγαρίλα, ούτε τα σκουπίδια στους δρόμους και τις παραλίες, αλλά τα φύλλα των δέντρων. Αυτά είναι που ενοχλούν... Κι αν τους πεις τι γίνεται στο εξωτερικό, σκασίλα τους... Ας τους κουτόφραγκους, τί ξέρουν; Όταν εμείς είχαμε χοληστερίνη, αυτοί ήταν επάνω στα δέντρα και έτρωγαν βελανίδια. (Διότι στην πατρίδα μας η χοληστερίνη θεωρείται, από κάποιους, δείγμα πολιτισμού).

Αναρωτιόμαστε τι συνέβη κι εμείς που δώσαμε τα φώτα στην Ευρώπη (όπως έλεγε η φιλόλογός μου στο γυμνάσιο),τώρα δεν βλέπουμε ούτε την τύφλα μας... Αυτό που μας συνέβη, κατά την γνώμη μου, είναι ότι υπάρχει έλλειμμα στην παιδεία, κι αυτό είναι πολύ χειρότερο από το οικονομικό μας έλλειμμα. Αν δεν νοιαστούμε για την παιδεία και τον πολιτισμό, αν δεν ενδιαφερθούμε, προσωπικά, για την αγωγή των παιδιών μας (και γιατί όχι και των άλλων), αν αδιαφορούμε βλέποντας τις βαρβαρότητες και παλιανθρωπιές κάθε είδους που συμβαίνουν δίπλα μας, γιατί, δήθεν, "δεν μας αφορούν", αν δεν πάρουμε την κατάσταση στα χέρια μας, τότε δυστυχώς δεν υπάρχει ελπίδα...

Καλή Ανάσταση

2010-04-01T11:03:00.000-07:00

Ιδού η μικροτάτη Παρασκευή πάλι σε βαφή Μεγάλης βουτηγμένη.

Μέτωπο αιμάτινο σου πλέκουν τ' ακανθώδη έθιμα

και επί τον ιματισμόν σου έβαλαν κλήρο.

Τι κι αν εσχίσθη το καταπέτασμα των χαμομηλιών

τι κι αν χρωμάτων στρατιαί εξεπλήττοντο

σταύρωσον σταύρωσον αλαλάζουν

τα κρεοπωλεία, οι ψησταριές κι οι φούρνοι.

Κική Δημουλά: «Γραμματείς και πρεσβύτεροι αιώνες»

Κοινό μέτωπο κατά της παράνομης διακίνησης αρχαιοτήτων

2010-03-14T13:33:00.000-07:00

Το άγαλμα, ανάμεσα σε άλλα ευρήματα που κατασχέθηκαν.

Πριν από λίγες ημέρες αστυνομικοί του Τμήματος Αρχαιοκαπηλίας της Διεύθυνσης Ασφαλείας Θεσσαλονίκης, με τη βοήθεια του τμήματος Προστασίας Πολιτιστικών Αγαθών του υπουργείου Πολιτισμού - Τουρισμού, πέτυχαν ένα «λαχείο». Εντόπισαν και κατέσχεσαν αρχαίο χάλκινο άγαλμα τύπου δορυφόρου του Λυσίππου, μια χάλκινη παιδική κεφαλή πρώιμων ρωμαϊκών χρόνων, 12 νομίσματα και ένα ολόκληρο αρχείο με φωτογραφίες αρχαιοτήτων έτοιμων για παράνομη διακίνηση.
Τον περασμένο μήνα από τη Βασιλεία της Ελβετίας μάς ήρθαν τέσσερις τοιχογραφίες που είχαν κλαπεί το 1978 από τον Ι. Ν. Παλαιοπαναγιάς στη Στενή Ευβοίας.
Όπως φαίνεται και από τη συχνότητα των περιστατικών, τo κεφάλαιο της παράνομης διακίνησης αρχαιοτήτων όχι μόνο δεν περιορίζεται αλλά αυξάνεται κάθε χρόνο. Μαζί και η κινητοποίηση των άμεσα θιγόμενων χωρών οι οποίες προσπαθούν να σχηματίσουν ένα κοινό μέτωπο. Η καινούργια κινητοποίηση προέρχεται από την Αίγυπτο, η οποία καλεί εκπροσώπους 30 χωρών -ανάμεσά τους και η Ελλάδα- στο μεγάλο διεθνές συνέδριο που διοργανώνει στις αρχές Απριλίου.
Πριν από λίγο καιρό η Αίγυπτος όχι μόνο τροποποίησε τον νόμο περί αρχαιοτήτων επιβάλλοντας μεγαλύτερες ποινές αλλά ετοιμάζεται, ακόμη πιο δυναμικά, να διεκδικήσει αρχαιότητες από το εξωτερικό και κυρίως να καθιερώσει αποζημιώσεις για μη εγκεκριμένα αντίγραφα έργων τέχνης.
Ο δραστήριος Ζαχί Χαουάς, επικεφαλής του Ανώτατου Συμβουλίου Αρχαιοτήτων, παινεύεται πως την τελευταία πενταετία η χώρα του κατάφερε να τους επιστραφούν 6.000 αντικείμενα, ακόμη και θραύσματα από νωπογραφίες που επέστρεψε λίγους μήνες πριν το Λούβρο.
Πρώτοι διδάξαντες βέβαια είναι οι Ιταλοί. Εκείνοι διαδραμάτισαν τον καθοριστικό ρόλο στο κεφάλαιο των επαναπατρισμών, άνοιξαν μέτωπο με το Μουσείο Γκετί και ευθύνονται για τη μεταστροφή του διεθνούς κλίματος στον τομέα της επιστροφής παράνομων αρχαιοτήτων. Μεγάλα μουσεία αλλάζουν στάση, άλλα προσπαθούν να κρατήσουν χαμηλούς τους τόνους δίνοντας διαπραγματευτικές υποσχέσεις ενώ οι παλιοί «ανίσχυροι» δημιουργούν συνασπισμούς.
Οι Ιταλοί κατάφεραν να εντοπίσουν και να κατασχέσουν μέσα στο 2009 περίπου 60.000 αντικείμενα και έργα τέχνης, από τα οποία τα 40.000 ήταν αποτέλεσμα λαθρανασκαφών. Στο μέτωπο που άνοιξαν και με το Μητροπολιτικό Μουσείο της Ν. Υόρκης βγήκαν επίσης κερδισμένοι αφού πέτυχαν την επιστροφή του Κρατήρα του Ευφρονίου. Όσο για το Γκετί, το σίριαλ των επιστροφών συνεχίζεται. Τώρα θα τους επιστρέψει χάλκινο άγαλμα της Νικηφόρας Νεότητας που αποδίδεται στον Λύσιππο.

Συνέδριο στην Αθήνα
Σε αυτό το κλίμα προσπαθεί και η Ελλάδα τα τελευταία χρόνια να παίξει τον δικό της ρόλο. Εμείς μπορεί να μην έχουμε τους μηχανισμούς της γειτονικής Ιταλίας, πετύχαμε ωστόσο 300 επιστροφές την τελευταία πενταετία. Ετοιμάζουμε μάλιστα το δικό μας συνέδριο με στόχο τις μεσογειακές συμμετοχές.
Η Ελλάδα είναι από τις χώρες-στόχους με μεγάλη δράση όχι μόνο στην αρχαιοκαπηλία, αλλά και τις κλοπές. Από το 1967 ώς το 2008 έχουν καταγραφεί στις αρμόδιες υπηρεσίες 1.352 κλοπές, οι περισσότερες σε ναούς και μονές. Ας δούμε όμως τους αριθμούς: το 2004 καταγράφηκαν 7 με λεία 43 αντικείμενα. Το 2005 αυξήθηκαν σε 13 και 88 αντικείμενα, το 2006 σημειώθηκαν 11 κλοπές στις οποίες αφαιρέθηκαν 108 αντικείμενα, το 2007 ήταν 5 με 7 αντικείμενα, ενώ το 2008 υπολογίζονται σε 8 και 138 αντίστοιχα.

Πηγή: Καθημερινή, Γ. Συκκά, 10/3/10
http://news.kathimerini.gr/4dcgi/_w_articles_civ_1_10/03/2010_393614

--------------------------------------------------------------------------------

Ο Νίκος Ψυχογυιός όχι μόνο ενημέρωσε την Αρχαιολογική Υπηρεσία για τα ευρήματα, αλλά μπόρεσε μέσα σε 48 ώρες να συνεχίσει την ανέγερση του σπιτιού του

2010-03-06T04:32:00.000-08:00

Οι άλλοι πρωταγωνιστές

«Μας είπαν: “Πουλήστε τα ή θάψτε τα ξανά”»
Η περιπέτεια ενός πολίτη που ανακάλυψε αρχαία στο οικόπεδό του

ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ στον ΣΤΑΥΡΟ ΘΕΟΔΩΡΑΚΗ
ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ: Σάββατο 6 Μαρτίου 2010 (ΤΑ ΝΕΑ )

Ηταν ένα μήνυμα που πήρα ένα πρωί μαζί με δεκάδες άλλα. Η εντολή ήταν «διαβάστε»: «Και τα αρχαία έσωσε και το σπίτι του έκτισε»! Στην αρχή είπα να μην το ανοίξω. Για να είμαι ειλικρινής έχω βαρεθεί τα e-mails της μαζικής αποστολής, με τίτλους βαρύγδουπους που συνήθως λένε ψέματα ή μεγαλοποιούν καθημερινές ιστορίες.

Ήταν άλλωστε η μέρα που η κυβέρνηση συζητούσε αν θα κόψει τον 14ο μισθό και τα υπόλοιπα πρωινά e-mails μου φάνηκαν επείγοντα και σοβαρά. Τελικά δεν ήταν. Απέναντι στα μασημένα λόγια των πολιτικών και το δήθεν έκπληκτο βλέμμα των συνδικαλιστών η ιστορία ενός πολίτη που κινήθηκε έξω από τη συνήθη νεοελληνική κουτοπονηριά ήταν πιο ενδιαφέρουσα.

Ο Νίκος Ψυχογυιός ζει εδώ και αρκετά χρόνια μαζί με την Κρητικιά γυναίκα του και τις 3 κόρες τους στο Ηράκλειο της Κρήτης. Έχει σπουδάσει μηχανολόγος, έχει μεταπτυχιακό στη Διασφάλιση Ποιότητας και διδάσκει σε Επαγγελματικό Λύκειο. Η γυναίκα του η Ειρήνη Μπολωνάκη είναι αιματολόγος στο Πανεπιστημιακό Νοσοκομείο Ηρακλείου. Και τα τρία κορίτσια 10, 12 και 14 ετών, πάνε σχολείο βέβαια και τα καλοκαίρια όταν όλοι πηγαίνουν στην Κρήτη αυτά ακολουθούν τους γονείς τους σε μικρές εξερευνήσεις στον υπόλοιπο κόσμο. «Ποτέ με γκρουπ» θα μου επισημάνει ο Νίκος. Στο τέλος του καλοκαιριού η οικογένεια Ψυχογυιού άρχισε να χτίζει στο Καβροχώρι του Δήμου Γαζίου το πρώτο της σπίτι. Σε μια περιοχή κοντά στον Γαζανό ποταμό, με θέα όλο τον κόλπο του Ηρακλείου, κατάσπαρτη με αμπέλια και ελιές, αλλά πλέον και μονοκατοικίες. Η έκπληξη όμως ήρθε από το χώμα.

Όταν μια μέρα ο εκσκαφέας «έπεσε» πάνω σε μια απρόσμενη ανακάλυψη.

«Η ανασκαφή κράτησε μιάμιση μέρα...»

Τι συνέβη λοιπόν το μεσημέρι της 28ης Σεπτεμβρίου του 2009;

Τη μέρα εκείνη κάναμε εκσκαφή στο οικόπεδο. Είχε μεσημεριάσει, κοντεύαμε να τελειώσουμε όταν ακούσαμε έναν υπόκωφο ήχο σαν να ανοίγει το έδαφος. Τρέξαμε να δούμε τι είχε γίνει. Η τρύπα ήταν αρκετά μεγάλη. Η εικόνα που είδαμε μάς έκοψε την ανάσα. Ανάμεσα στα χώματα που είχαν πέσει, φάνηκαν μικρά και μεγάλα αγγεία, όλα όμως τακτοποιημένα και σε άψογη κατάσταση.

Δεν μπήκατε στον πειρασμό να κατεβείτε στην τρύπα να δείτε τι ακριβώς είναι;

Μα, καταλάβαμε αμέσως ότι ήταν αρχαία. Είπαμε στον χειριστή του μηχανήματος να βάλει την τσάπα πάνω στην τρύπα και ενημερώσαμε αμέσως το Αστυνομικό Τμήμα Αμμουδάρας Γαζίου. Ταυτόχρονα ειδοποιήθηκε ο αρχιτέκτονας μηχανικός Γιάννης Χαλαμπαλάκης, ο οποίος κάλεσε τον αρχαιολόγο Αντώνη Βασιλάκη.

Ποιες ήταν οι πρώτες σας σκέψεις αφού ήταν προφανές ότι επρόκειτο για αρχαία;

Το πρώτο που αναρωτηθήκαμε ήταν πόσο θα καθυστερούσε την οικοδομή η αρχαιολογική έρευνα. Ήδη είχαν καθυστερήσει αδικαιολόγητα να μας εκδώσουν την άδεια 17 ολόκληρους μήνες. Οι φίλοι και οι γνωστοί που το έμαθαν εκείνες τις πρώτες στιγμές, τι σας είπαν;

Οι περισσότεροι από αυτούς που ήταν παρόντες στην εκσκαφή, μας προέτρεψαν να τα ξαναθάψουμε για να μην μπλέξουμε.

Τι σας έλεγαν δηλαδή; «Ξεχάστε το σπίτι σας και οπωσδήποτε το οικόπεδό σας». «Μα, τι άτυχοι είστε;». «Το καλύτερο που έχεις να κάνεις είναι να ανοίξεις ένα λάκκο και να τα πετάξεις μέσα σπασμένα». «Θα μπλέξετε ρε παιδιά, τι το ψάχνετε, μην πείτε τίποτα σε κανέναν και χώστε τα πάλι». Και κάποιος άλλος μάς είπε: «Εγώ φίλε μου θα τα πουλούσα και θα εξασφάλιζα όχι μόνο το χτίσιμο του σπιτιού μου αλλά ακόμα και τα δισέγγονά μου».

Εσείς δεν φοβηθήκατε ότι η Αρχαιολογική Υπηρεσία θα σταματούσε την ανέγερση του σπιτιού;

Φυσικά και φοβηθήκαμε. Είναι γνωστό ότι αρχαιολογικά ευρήματα στις εκσκαφές μπορούν να σε καθυστερήσουν χρό νια. Δεν υπάρχει καπνός χωρίς φωτιά. Και γι΄ αυτό πολλά αρχαία που βρίσκονται τυχαία θάβονται ή λεηλατούνται.

Ειδοποιείτε λοιπόν την Αρχαιολογική Υπηρεσία.

Ναι και δεν θα το πιστέψετε. Όλη η ανασκαφή κράτησε μιάμιση μέρα! Το συνεργείο της Εφορείας Κλασικών Αρχαιοτήτων, με επικεφαλής τον Αντώνη Βασιλάκη, ανέσυρε 84 αγγεία από τον τάφο. Την επόμενη μέρα μόλις ολοκληρώθηκε η αρχαιολογική έρευνα μάς επιτράπηκε να συνεχίσουμε τις οικοδομικές εργασίες. Είναι εντυπωσιακό και πολλοί δεν το πιστεύουν.

Είχατε πάντα ενδιαφέρον για τους αρχαιολογικούς θησαυρούς;

Ναι και κάθε φορά που πηγαίνω στους Δελφούς, στην Αρχαία Ολυμπία, στη Βεργίνα και στο καταπληκτικό Μουσείο της Ακρόπολης νιώθω περηφάνια.

Πού μεγαλώσατε;

Μεγάλωσα στην Κυψέλη τη δεκαετία του ΄60. Σε ένα διαμέρισμα, τότε που όλοι αισθάνονταν τυχεροί αν έμεναν σε πολυκατοικία. Ευτυχώς όμως υπήρχαν ακόμη οικόπεδα που παίζαμε μπάλα. Αργότερα όταν όλα χτίστηκαν, παίζαμε στο προαύλιο της Αγίας Ζώνης, παρά το κυνηγητό του καντηλανάφτη.

Στην Κρήτη πότε βρεθήκατε;

Πριν από 17 χρόνια και εκεί συντελέστηκε μια σημαντική βελτίωση του χαρακτήρα μου και της προσωπικότητάς μου. Αισθάνθηκα ότι βρέθηκα κοντά στον πολιτισμό της αρχαίας Κνωσού παρά το γεγονός ότι η πόλη που ζω έχει ακόμα πολύ δρόμο για να τον φτάσει.
Ένας Κρητικός μου είχε πει: «Στα πορτοκάλια της Κρήτης διακρίνω τη γεύση των προγόνων μου» Συμφωνώ απόλυτα, αν και εγώ θα το έλεγα πιο πεζά: «Ο πολιτισμός μας διδάσκεται από τον πολιτισμό των προγόνων μας». Η Κρήτη για μένα είναι ένα μνημείο της φύσης στη Μεσόγειο. Οι απίστευτες φυσικές ομορφιές της, η ενέργειά της, η πλούσια ιστορία της, την κάνουν να ξεχωρίζει στην ψυχή Ελλήνων και ξένων.

Πέρα από την ιστορία και τη φύση, δεν ξέρω πόσο υπερήφανοι πρέπει να είμαστε για τα σύγχρονα έργα.

Ναι, άσχημες πόλεις, χωριά χωρίς χρώμα, συναντάς συχνά στη σημερινή Κρήτη. Ιδιαίτερα στο Ηράκλειο έχει χαθεί η γραφικότητα και η όμορφη παράδοση του νησιού. Και φυσικά φαινόμενα τύπου «αυτόνομου κράτους Ζωνιανών» κάθε άλλο παρά αντιπροσωπεύουν το πνεύμα του Κρητικού.
«Ξεχάστε το σπίτι σας και οπωσδήποτε το οικόπεδό σας», μας έλεγαν
«Θέλουμε να διατηρήσουμε το μνημείο»

Ποιες υπηρεσίες ενεπλάκησαν στην υπόθεση και πώς τις βαθμολογείτε;

Η Αρχαιολογική Υπηρεσία ανταποκρίθηκε αμέσως. Ο αρχαιολόγος κ. Βασιλάκης έδωσε μέχρι και μαθήματα αρχαιολογίας σε μένα και την οικογένειά μου. Ο δήμαρχος Γαζίου Γιώργος Μαρκογιαννάκης και η κυρία Χρύσα Βαθειανάκη, υπεύθυνη πολιτιστικών, έσπευσαν αμέσως μόλις ανακαλύφθηκε ο τάφος. Και η Αστυνομία φύλαγε συνεχώς τον χώρο τις δύο μέρες της ανασκαφής. Για μένα όλες οι υπηρεσίες παίρνουν άριστα.

Γιατί αποφασίσατε να προβάλετε την περιπέτειά σας από το Ίντερνετ;

Θέλαμε να ζούμε συνεχώς αυτή την εμπειρία. Και θέλαμε να μαθευτεί ότι μπορεί να υπάρξει θετική συνεργασία πολιτών και υπηρεσιών.
Άλλωστε, όπως έγραψε ο μεγάλος Αμερικανός ψυχοθεραπευτής Carl Rogers: «Ξέρω πως δεν μπορώ να διδάξω τίποτα σε κανέναν. Μπορώ όμως να δημιουργήσω ένα περιβάλλον μέσα από το οποίο κά ποιος θα μπορεί να μάθει κάτι».

Ποιοι είναι οι επισκέπτες σας στο kavrochori. blogspot. com;

Μπαίνουν δεκάδες χρήστες και αυτό χαρίζει σε όλους μας- και στα παιδιά μας- θετική ενέργεια και αισιοδοξία. Εντυπωσιακή είναι η ανταπόκριση των Ελλήνων που ζουν εκτός συνόρων.

Στο σπίτι σας όταν χτιστεί, τι θα θυμίζει την περιπέτεια που ζήσατε;

Στόχος μας είναι η διατήρηση του τάφου, εφόσον αυτό είναι δυνατό, δεδομένου ότι πλέον είναι εκτεθειμένος στην ατμόσφαιρα και ως εκ τούτου φθαρτός. Είναι θαλαμωτός, λαξευτός σε συμπιεσμένο χώμα, κούσκουρα το λένε εδώ στην Κρήτη. Σε περίπτωση που η διάσωσή είναι δυνατή, σκεφτόμαστε, αν η οικονομική μας κατάσταση το επιτρέψει, να τοποθετήσουμε μερικά πιστά αντίγραφα των αγγείων ώστε να θυμίζει την εικόνα που πρωτοαντικρύσαμε.

«Βρήκαμε 6 αγγεία με καμένα οστά»

Για τι αξίας ευρήματα μιλάμε;

Η εμπορική τους αξία θα εκτιμηθεί σε συνεννόηση με την Εφορεία Αρχαιοπωλείων και Ιδιωτικών Αρχαιολογικών Συλλογών που είναι στην Αθήνα. Η επιστημονική τους αξία είναι πάρα πολύ σημαντική. Γιατί μπορεί να είναι γνωστό ότι η περιοχή έχει πολλά αρχαία, αλλά τα συγκεκριμένα ευρήματα δεν είναι συνήθη. Χρονολογούνται γύρω στο 1000 με 800 π. Χ.

Σε ποιον πολιτισμό ανήκουν δηλαδή;

Ανήκουν στην Πρωτογεωμετρική εποχή, η οποία κατατάσσεται αμέσως μετά τη Μινωική εποχή. Πρόκειται για μια φάση πολιτισμού που διήρκεσε μισή χιλιετία περίπου, την ονομάζουμε Πρώιμη εποχή του Σιδήρου, Γεωμετρική και Πρώιμη Αρχαϊκή. Βασικό στοιχείο του συγκεκριμένου πολιτισμού είναι ότι οι νεκροί δεν θάβονται, αλλά καίγονται, κι έπειτα τοποθετούνται σε ταφικά αγγεία.

Μπορείτε να μου πείτε πιο αναλυτικά τι βρήκατε;

Βρήκαμε 6 τέτοια ταφικά αγγεία με καμένα οστά. Συνολικά είναι 84 αγγεία, μεγάλα και μικρά. Από αμφορείς και πιθαράκια 60- 70 εκατοστών οι μεγαλύτεροι, μέχρι κυπελλάκια ύψους 3 εκατοστών.

Ποια μπορεί να είναι η αμοιβή σε τέτοιες περιπτώσεις;

Η αμοιβή εξαρτάται από την τελική κρίση του Κεντρικού Αρχαιολογικού Συμβουλίου. Θα είναι ανάμεσα στο ένα τρίτο και στο μισό της εμπορικής αξίας. Εγώ θα εισηγηθώ το μισό, το ανώτατο δηλαδή.

Πολλοί επιλέγουν να ξαναθάψουν τα ευρήματα αφού πρώτα πάρουν τα πιο σημαντικά κομμάτια.

Ναι, γι΄ αυτό πρέπει να προβάλλουμε την πράξη του συγκεκριμένου ιδιοκτήτη. Και εγώ γι΄ αυτό και δεν τον σταμάτησα στη δημιουργία του blog παρότι είναι ριψοκίνδυνο. Το έκανε όμως από ενθουσιασμό και έχει γίνει διεθνές θέμα. Πριν από ένα μήνα βρέθηκα στην Αγγλία και οι συνάδελφοί μου στο Χέρφιλντ με υποδέχτηκαν με συγχαρητήρια γι΄ «αυτά που βρήκα». Λέω πού τα μάθατε; «Τα είδαμε στο Ίντερνετ».

Η αρχαιοκαπηλία είναι μάστιγα, που αντιμετωπίζεται όπως και τα ναρκωτικά. Με ενημέρωση και εκπαίδευση των παιδιών από μικρή ηλικία.

2010-02-18T04:43:00.000-08:00

Οι κλεμμένες αρχαιότητες αφορούν και τα παιδιά
Ελευθεροτυπία, Πέμπτη 18 Φεβρουαρίου 2010

Παιδιά από την Παλαιστίνη ξεναγούνται στο Μουσείο της Ακρόπολης
Με τη σκέψη αυτή οργανώθηκε με πρωτοβουλία του Τμήματος Συντήρησης Αρχαιοτήτων του ΤΕΙ της Αθήνας σε συνεργασία με τη Διεύθυνση Αρχαιοκαπηλίας του υπουργείου Πολιτισμού και Τουρισμού, μια ημερίδα με θέμα «Εκπαιδευτικά προγράμματα μουσείων και κλεμμένες αρχαιότητες - Εκπαίδευση και πρόβλεψη». Ξεκινάει σήμερα το πρωί στο Μουσείο Μπενάκη στην οδό Πειραιώς και θα συνεχιστεί τον προσεχή Οκτώβριο στο Κάιρο της Αιγύπτου. Δεν είναι μια υπόθεση μόνον ελληνική. Πρόκειται για ένα διετές ευρωπαϊκό πρόγραμμα με τίτλο «Επισκόπηση του παρελθόντος» («Witness the Past: Education programs for the Public and Culture Heritage Professionals on Illicit Trafficking of Antiquities»).

Γι' αυτό έχουν κληθεί και βρίσκονται στην Αθήνα Ιταλοί καραμπινιέροι, η υπεύθυνη σε θέματα προστασία της πολιτιστικής κληρονομιάς της UNESCO, δέκα διευθυντές μεγάλων ελληνικών μουσείων, εκπρόσωπος της Ιντερπόλ, αρχαιολόγοι, δικηγόροι, συντηρητές και παραγωγοί σχετικών ταινιών από την Αίγυπτο, την Κύπρο και την Ελλάδα, οι οποίοι θα ανταλλάξουν γνώση και εμπειρία σε αυτά τα θέματα. Μάλιστα χθες οι επιφανέστεροι συγκεντρώθηκαν στο ΥΠΠΟ και πήραν μέρος στη συζήτηση στρογγύλης τραπέζης με θέμα: «Σχέδιο άμεσης δράσης σε περίπτωση κλοπής από μουσεία».

Ο στόχος αυτού του προγράμματος είναι να υπάρξει ένα διδακτικό εκπαιδευτικό πρόγραμμα μουσείων για παιδιά (ακόμη και για τυφλά), το οποίο θα τονίζει τη σημασία της αρχαιολογικής ανασκαφής (σε σχέση με τη λαθρανασκαφή) για τη διάσωση της ιστορικής αξίας των πολιτιστικών αγαθών, όπως μας εξήγησε η συντονίστριά του Βασιλική Αργυροπούλου από το ΤΕΙ Αθήνας. Η κεντρική ιδέα της εκστρατείας δημοσιότητας θα γίνει στο Παιδικό Μουσείο του Αρχαιολογικού Μουσείου Καΐρου, το οποίο επισκέπτονται ετησίως ένα εκατομμύριο Αιγύπτιοι και τρία εκατομμύρια ξένοι. Το δε παιδικό πρόγραμμα, που θα προκύψει, θα παρουσιαστεί στη Γερμανία, την Ελλάδα και την Κύπρο. Είναι μια πρωτοβουλία που ελπίζεται ότι θα βρει συμμάχους και σε άλλα κράτη-μέλη της Ε.Ε., που αντιμετωπίζουν προβλήματα κλοπής και παράνομης διακίνησης πολιτιστικών θησαυρών

Ο Δήμος Μεγαλόπολης συγχρηματοδοτεί την αποκατάσταση του αρχαίου θεάτρου της πόλης

2010-02-17T17:07:00.000-08:00

Υπεγράφη σύμβαση με το ΥΠΠΟΤ

Τετάρτη 17 Φεβρουαρίου 2010 [ 09:41) ΤΟ ΒΗΜΑ

Με την οικονομική συμβολή, ύψους 500.000 ευρώ, του Δήμου Μεγαλόπολης θα γίνουν οι εργασίες συντήρησης και αποκατάστασης του αρχαίου θεάτρου της πόλης, όπως προκύπτει από την προγραμματική σύμβαση που υπέγραψε ο Δήμος με το υπουργείο Πολιτισμού και Τουρισμού.

Η Προγραμματική Σύμβαση Πολιτισμικής Ανάπτυξης υπεγράφη στις 4 Φεβρουαρίου.

Με το διατεθέν ποσό θα γίνουν εργασίες συντήρησης και αποκατάστασης τριών κερκίδων του κοίλου του θεάτρου και θα εκπονηθούν οι απαραίτητες μελέτες για την ενοποίηση, προστασία και ανάδειξη του θεάτρου και της αρχαίας αγοράς της Μεγαλόπολης, καθώς και του Ιερού της Δέσποινας στη Λυκόσουρα Κυνουρίας.

Αυτά συμβαίνουν μόνο αλλού...

Με αφορμή...

2010-02-04T04:16:00.000-08:00

Διαβάζω τις εφημερίδες και τα μάτια μου πέφτουν σε μια είδηση που γράφουν σήμερα ΤΑ ΝΕΑ on line:

Οι βροχοπτώσεις στη Λάρισα έφεραν στο φως τάφους της ελληνιστικής περιόδου
Τέλη 4ου αι π.Χ.

.

Οκτώ τάφοι ελληνιστικής περιόδου ήλθαν στο φως στους Γόνους Λάρισας, μετά τις έντονες βροχοπτώσεις των τελευταίων ημερών.

Τα ορμητικά νερά παρέσυραν αγροτικό χωματόδρομο φέρνοντας στην επιφάνεια ευρήματα, που οδήγησαν την Αρχαιολογική Υπηρεσία να διερευνήσει το θέμα.

Προχώρησε σε ανασκαφή και τελικά αποκάλυψε τους τάφους που σύμφωνα με τις πρώτες εκτιμήσεις χρονολογούνται στα τέλη του 4ου με αρχές του 3ου π.Χ.αιώνα.

... και θυμάμαι διηγήσεις για τα ευρήματα των κατοίκων της Ζούγρας μετά από κάθε βροχή. Δαχτυλίδια, νομίσματα, μέχρι μια χρυσή κότα με τα κοτοπουλάκια της βρήκε ένα παιδάκι μετά από βροχή, αν αληθεύει η μαρτυρία.
Δεν χρειάζεται να επαναλάβω τα ευκόλως εννοούμενα.
Λέω μόνο, κρίμα... και ντροπή μας.

Χιονίζει.... "αρχίζουνε τα θαύματα"!

2010-01-25T15:12:00.000-08:00

Ας μη μιλήσει κανείς

2010-01-21T15:33:00.000-08:00

ΑΡΧΗ ΝΕΑ ΟΡΙΖΕΙ Η ΠΤΩΣΗ

Ας μη μιλήσει κανείς.
Η μαρτυρία
είναι η φυλακή των γεγονότων.
Κανένας δεν είδε αυτό που γνώρισε.

Το δέντρο τρέφεται από τη συγκομιδή
κι ο δρόμος από βήματα που πέρασαν.

Όταν σωπάσουν τα χέρια
θα δυναμώσει η πράξη.

Ας μη μιλήσει κανείς.
Από νέα πηγάδια θ' αντλήσουμε νερό.

(Γεράσιμος Λουκάτος: "Πλους", Εριφύλη 1997)

Καλή Χρονιά!

2010-01-01T15:51:00.000-08:00

Εύχομαι ολόψυχα σε όλους

υγεία, αγάπη, χαρά και δημιουργικότητα!

Περιοχή Καλλιγά: η νέα πληγή στο περιβάλλον του δήμου Ξυλοκάστρου

2009-12-30T08:11:00.000-08:00

Ανεβαίνοντας προς τα Τρίκαλα και κοντά στη διασταύρωση για το Ρέθι βρίσκεται η περιοχή Καλλιγά. Δεν ξέραμε την ονομασία της μέχρι τώρα και μεταξύ μας τη λέγαμε "Μικρή Τοσκάνη". Δεν έχει βέβαια το μέγεθος της Τοσκάνης, έχει όμως τα ίδια χρώματα, ιδιαίτερα το μεσημέρι. Την πρώτη φορά που περάσαμε, πριν από χρόνια, διακρίναμε πίσω από τα σταφιδοχώραφα δύο ή τρεις αγροικίες κτισμένες στην εποχή της τουρκοκρατίας που τόνιζαν ακόμα περισσότερο την ομοιότητα με την ιταλική πεδιάδα, αλλά ύστερα τις μεταποίησαν και χάλασε λιγάκι η εικόνα. Πάντως εμείς συνεχίσαμε να τη λέμε Μικρή Τοσκάνη.
Προσωπικά, αντιπαθώ τις παρομοιώσεις του τύπου "ελληνική Ελβετία" κ.λπ. Όχι μόνο γιατί αυτή η κίνηση δείχνει ξενομανία και μας μειώνει, αλλά κυρίως επειδή τα χρώματα της ελληνικής φύσης είναι πολύ πιο ζωντανά από τα "ξεπλυμένα" χρώματα της κοσμοπολίτικης Ελβετίας και ειδικά τα αναιμικά τους έλατα δεν έχουν καμιά σχέση με τα μαύρα στιβαρά έλατα της Ζήρειας και του Παρνασσού. Όμως, πώς να το κάνουμε; Οι Ευρωπαίοι ξέρουν, προσέχουν και αναδεικνύουν το κάθε τι. Κι έτσι μεταβάλλουν το ασήμαντο σε σημαντικό και το μειονέκτημα σε πλεονέκτημα. Υπάρχει οργάνωση, πνεύμα συνεργασίας και θέληση να βοηθήσουν τον τόπο τους. Τι κρίμα που στην πατρίδα μας συμβαίνει ακριβώς το αντίθετο, κι όλο μας φταίνε οι άλλοι... που μας αδικούν. Δεν καταλαβαίνουμε ότι εμείς οι ίδιοι αδικούμε τον εαυτό μας με τον χειρότερο τρόπο. Ιδού το πρόσφατο παράδειγμα:
Αν είχαν οι π.χ. Ελβετοί μια περιοχή σαν αυτή του Καλλιγά, κι επιτρεπόταν να οικοδομηθεί (δεδομένου ότι εκεί καθορίζεται ο αριθμός των αδειών που επιτρέπεται να εκδοθούν ετησίως, ώστε να μην αλλοιωθεί το τοπίο), θα την αξιοποιούσαν τουριστικά. Θα έφτιαχναν ξενοδοχεία και εστιατόρια, λαμβάνοντας πάντα υπόψη τους την 'κλίμακα' του τοπίου για να μη το εκμηδενίσουν με τον όγκο τους. Εκεί θα πρόσφεραν το δικό τους κρασί από τα διπλανά αμπέλια και άλλα τοπικά προϊόντα. Όλοι έχουμε διαπιστώσει ότι αυτές οι ιδέες αποδίδουν και μάλιστα μακροπρόθεσμα, διότι δεν καταστρέφεται το περιβάλλον, ούτε το κλίμα, οπότε η τουριστική κίνηση είναι σταθερή. Εμείς τί σκεφτήκαμε να κάνουμε σ' αυτό το υπέροχο σημείο; "Καθαριστήριο κλινοσκεπασμάτων". Το "ελληνικό δαιμόνιο" από την ανάποδη. Διότι ο άνθρωπος σκέφτηκε ότι οι ξενοδόχοι θα κατεβαίνουν το βράδυ της Κυριακής και θα του αφήνουν τα άπλυτα σεντόνια και την Πέμπτη που θα ανεβαίνουν θα τα παίρνουν καθαρά. Πού να τρέχουν αλλού; Κι αφού τον έδιωξαν από τα Κάτω Τρίκαλα (και καλά του έκαναν), γιατί θα τους έδιωχνε αυτός από τα σπίτια τους, αφού θα μόλυνε τον αέρα του χωριού, ήρθε στου Καλλιγά. Είχε ένα χωραφάκι, αγόρασε κι άλλο ένα και ήδη άρχισε να κατασκευάζει με λαμαρίνες ένα χώρο παρόμοιο με τις αποθήκες που είναι δίπλα στα γήπεδα του Ξυλοκάστρου (άλλο τερατούργημα κι αυτό!).
Τί σημαίνει αυτό; Ας τα πάρουμε με την σειρά. Πρώτο και σημαντικότερο είναι ότι μολύνεται ανεπανόρθωτα το περιβάλλον, διότι τα απόβλητα των καθαριστηρίων είναι τοξικά, πόσο μάλλον αυτού που θα καθαρίζει και θα απολυμαίνει εκατοντάδες σεντόνια ξενοδοχείων. Δεύτερον, δεν μας εγγυάται κανείς ότι οι βόθροι που "θα" ή "έχει" κατασκευάσει δεν θα στραγγίζουν στη Φόνισσα. Τρίτον, υποβαθμίζεται η περιοχή και βλάπτονται όσοι έχουν επιχειρήσεις ή οικόπεδα και θέλουν να κτίσουν στην περιοχή, διότι ο αέρας θα γεμίσει χνούδια και ατμούς. Τέταρτον, ασχημαίνει το τοπίο. Υπάρχουν κι άλλα, δυστυχώς...
Κι ο άνθρωπος αυτός, που κάνει και τον φυσιολάτρη, αδιαφορεί για τις συνέπειες και ειρωνεύεται, προφανώς διότι δεν αντιλαμβάνεται τι κάνει... Κι οι Τρικαλίτες σιωπούν, γιατί φοβούνται μη γίνουν κι εκεί ξενοδοχεία και κόψει η δουλειά τους και στο Ρέθι δεν έχουν καταλάβει τι πρόκειται να πάθουν... Και οι κρατικές υπηρεσίες ξέρουμε πως λειτουργούν και τι ελέγχους κάνουν (αν κάνουν) και τα λοιπά και τα λοιπά...
Το συμπέρασμα είναι ότι όχι μόνο δεν βελτιώνεται τίποτα σ' αυτόν τον τόπο, αλλά αντιθέτως όλα βαίνουν προς το χειρότερο. Η Πελλήνη ρημάζει, τα Τρίκαλα αλώθηκαν, τώρα ήρθε η σειρά του περιβάλλοντος... Εις ανώτερα!

Το Αδριάνειο Υδραγωγείο

2009-12-28T07:37:00.000-08:00

Ο Αδριανός, αυτοκράτορας της Ρώμης (117-138 μ. Χ.), ήταν ένας από τους πιο καλλιεργημένους Ρωμαίους αυτοκράτορες. Ήταν στην εξουσία επί 21 χρόνια, αλλά έζησε στη Ρώμη μόνο για επτά χρόνια. Τα υπόλοιπα δεκατέσσερα τα πέρασε ταξιδεύοντας στην αχανή αυτοκρατορία. Έλεγαν γι' αυτόν ότι δεν υπήρχε πόλη της αυτοκρατορίας που να μην έχει ευεργετήσει. Φιλομαθής και περίεργος, επιθεωρούσε ο ίδιος την κατασκευή των έργων. Όντας και ο ίδιος καλλιτέχνης, εκτιμούσε και θαύμαζε ιδιαίτερα τον ελληνικό πολιτισμό και γι' αυτό χρηματοδότησε την κατασκευή μεγάλων έργων στον ελλαδικό χώρο.

Ο Αδριανός έδειχνε ιδιαίτερη εύνοια στην πόλη της Αθήνας, όπου μερίμνησε για την αποπεράτωση του ναού του Ολυμπίου Διός, ο οποίος ήταν ημιτελής από την εποχή του Πεισίστρατου, έκτισε την Αδριάνειο Βιβλιοθήκη, το Αδριανού Γυμνάσιον (κοντά στην Στοά του Αττάλου), περιέβαλε την πόλη με τείχος και κατασκεύασε το Αδριάνειο Υδραγωγείο, η δεξαμενή του οποίου στους πρόποδες του Λυκαβηττού έχει δώσει το όνομά της στη δεύτερη γνωστή πλατεία του Κολωνακίου. Όταν επισκέφτηκε την Ελευσίνα, όπου και μυήθηκε στα Ελευσίνια Μυστήρια, έκτισε τετράτοξη γέφυρα επί του ελευσινιακού Κηφισσού ποταμού, τα ερείπια της οποίας σώζονται ακόμα. Από ευγνωμοσύνη, οι Αθηναίοι έχτισαν προς τιμήν του την θριαμβευτική αψίδα που σήμερα ονομάζουμε Πύλη του Αδριανού.

Ο Αδριανός είχε την ιδέα να μεταφέρει νερό από την λίμνη Στυμφαλία στην Κόρινθο, κατασκευάζοντας υδραγωγείο κι ένα τεράστιο σύστημα σωληνώσεων μήκους 84 χιλιομέτρων. Το παραπάνω video παρουσιάζει με εντυπωσιακές λεπτομέρειες την πορεία του νερού και το σύστημα με το οποίο λειτουργούσε.

Ευχαριστούμε τους συντελεστές που μας έδωσαν την ευκαιρία να "ξεναγηθούμε" στο έργο.

"Ρήματα"

2009-12-23T18:20:00.000-08:00

Όταν τα ρήματα εκτοπίζονται και άρχουν παντού
τα επίθετα, θετά παιδιά της συμμορφώσεως
και του διακοσμημένου ψεύδους, τέλματα
εκτείνονται εκεί όπου ο σπόρος έπιπτε ως
σπέρμα. Μα τότε, ω, τότε δικαιολογούνται -
τι λέγω, ευλογούνται όλου του κόσμου οι θυμοί.

Ανδρέας Εμπειρίκος

Επίδαυρος 1909

2009-11-20T16:02:00.000-08:00

Από καρτ-ποστάλ της εποχής.

Ήρθε η σειρά της Ζήρειας;

2009-11-10T13:56:00.000-08:00

Σας διαβεβαιώνω ότι δεν είναι η τσίκνα από τις ταβέρνες των Τρικάλων το σύννεφο που έκρυψε τη Ζήρεια. Ομίχλη είναι. Ένα πυκνό σύννεφο ομίχλης που σκεπάζει το βουνό του Ερμή, σαν να θέλει να το κρύψει από τους ανθρώπους, να το σώσει. Διότι τώρα που τα ορεινά χωριά της Κορινθίας βρίσκονται στην κορύφωση της τουριστικής τους "ανάπτυξης" (ταβέρνα-ξενοδοχείο, ξενοδοχείο-ταβέρνα), κι ενώ η πολιτιστική μας κληρονομιά ξεπουλιέται ξεδιάντροπα, πολύ φοβάμαι ότι ήρθε η σειρά της Ζήρειας...
Και πιο πολύ φοβάμαι γιατί θέλουν, λένε, να την προστατέψουν.

Παραδείγματα προς μίμησιν

2009-11-06T15:35:00.000-08:00

(Στις φωτογραφίες λιθοδομές των Τρικάλων. Να υπάρχουν ακόμα άραγε; Πολύ αμφιβάλλω.)

Τα Τρίκαλα Θεσσαλίας, όπου στην αρχαιότητα ανθούσε η αρχαία πόλη Τρίκκη, έχουν πολλά κοινά σημεία με τα Τρίκαλα της Κορινθίας, πέρα από το όνομα. Διότι εκτός από το πασίγνωστο Ασκληπιείο, που βρισκόταν εκεί (όπως και στα Τρίκαλα Κορινθίας), γειτόνευαν με μια σημαντική πόλη, την Πέλιννα, όνομα που θυμίζει πολύ την Πελλήνη. Γι' αυτόν και πολλούς άλλους λόγους, είναι πολύ πιθανόν οι κάτοικοι των δύο Τρικάλων να είχαν κοινή καταγωγή. Άλλωστε είναι γνωστή η ιστορική εκδοχή σύμφωνα με την οποία οι κάτοικοι της αρχαίας Τρίκκης έφυγαν από τη Θεσσαλία και ήρθαν και έκτισαν τα Τρίκαλα, η οποία φαίνεται πολύ πιο πειστική από εκείνη που μιλά για τα τρία καλά της περιοχής. Βέβαια αυτά τα στοιχεία πρέπει να μελετηθούν συστηματικά για να δοθούν σοβαρές απαντήσεις.
Πάντως σε ολόκληρο το νομό Τρικάλων (Θεσσαλίας), όπως μαθαίνουμε, πνέει μια δημιουργική αύρα και όχι μόνο στον δήμο. Η αρχαιολογική εφορία δραστηριοποιείται και γίνονται σημαντικά πράγματα για την διάσωση και την ανάδειξη των αρχαιολογικών χώρων του νομού. Η παρακάτω είδηση δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα ΤΟ ΒΗΜΑ (24/09/2009)

Επισκέψιμος ο αρχαιολογικός χώρος της Πέλιννας στα Τρίκαλα[24/09/2009] Το Βήμα

Επισκέψιμος είναι πλέον ο αρχαιολογικός χώρος της Πέλιννας στο νομό Τρικάλων μετά τα έργα ανάδειξης και αποκατάστασης, που πραγματοποιήθηκαν και ολοκληρώθηκαν στον παραπάνω χώρο.
Η αρχαία Πέλιννα ή Πελινναίον, πόλη της τετράδος Εστιαιώτιδος, απλωνόταν στην αριστερή όχθη του Πηνειού ποταμού, στη δυτική Θεσσαλία, ανάμεσα στην Τρίκκη και τη Φαρκαδόνα.
Σύμφωνα με τον Αρριανό, από την πόλη της Πέλιννας πέρασε, το 335 π.Χ., ο Μέγας Αλέξανδρος με το στρατό του, κατά την ξαφνική κάθοδό του εναντίον των Θηβαίων. Οι κάτοικοι της Πέλιννας ακολούθησαν τους Μακεδόνες σ' όλες τις επιχειρήσεις μέχρι το 191 π.Χ., όταν την πόλη κατέλαβαν οι Αθαμάνες με αρχηγό τον Αμύνανδρο, κατά τον Αντιοχικό πόλεμο. Μετά την κατάλυση της Μακεδονίας, το 168 π.Χ., επιβλήθηκε πλήρης ρωμαϊκή κυριαρχία, τόσο στη Θεσσαλία, όσο και την Μακεδονία.
Την πόλη ίδρυσε ο Πέλιννος, που ήταν γιος του Οιχαλιέα, από την πόλη του Ευρύτου Οιχαλία.
Η πρώτη αναφορά της Πέλιννας γίνεται από τον Πίνδαρο, που την αναφέρει ως πατρίδα του Ιπποκλή, ο οποίος νίκησε στα Πύθια, σε αγώνες διαύλου το 498 π.Χ. Οι αρχαίες μαρτυρίες και τα αρχιτεκτονικά λείψανα μας δίνουν πληροφορίες για τη ζωή της πόλης, κυρίως κατά τον 4ο αι. π.Χ. και τους μετέπειτα αιώνες.
Η Πέλιννα, στο α' μισό του 4ου αι. ακολουθούσε πολιτική αντίθετη προς τις Φερές, ενώ η Τρίκκη και η Φαρκαδόνα ανήκαν στην παράταξη των Φεραίων. Το 357 π.Χ., ύστερα από πρόσκληση των Αλευάδων της Λάρισας, κατέβηκε στη Θεσσαλία ο Μακεδόνας βασιλιάς Φίλιππος ο Β΄, που «απελευθέρωσε» τις θεσσαλικές πόλεις από την κυριαρχία των Φεραίων. Ο Φίλιππος ενίσχυσε την τείχιση και την οικοδόμηση της Πέλιννας και εγκατέστησε μόνιμη μακεδόνικη φρουρά.
Η αρχαία Πέλιννα, μετά τα μέσα του 4ου αι. π.Χ. επεκτάθηκε και οχυρώθηκε με ισχυρό τείχος. Το τείχος αυτό κατασκευάστηκε σύμφωνα με τις αρχές της πολεμικής τέχνης των ύστερων κλασικών και πρώιμων ελληνιστικών χρόνων, κατά το ισόδομο τραπεζιόσχημο σύστημα τειχοδομίας.
Οι οριζόντιοι γωνιόλιθοι, από ντόπιο λευκόφαιο ασβεστόλιθο από τα λατομεία της περιοχής, έχουν τις μακρές πλευρές οριζόντιες και εντελώς παράλληλες, ενώ οι στενές πλευρές είναι ακανόνιστες και διατάσσονται αριστερά ή δεξιά από μια νοητή κατακόρυφη γραμμή. Η εξωτερική επιφάνεια των λίθων είτε έχει αδρή επεξεργασία λάξευσης με χοντρό βελόνι ή αφέθηκε σε πολλές περιπτώσεις, εντελώς ακατέργαστη.

Φίλοι μας πληροφορούν ότι έχουν ήδη γίνει ξεναγήσεις των σχολείων από τον ίδιο τον έφορο της ΛΔ Εφορίας Αρχαιοτήτων, που διεξάγει τις ανασκαφές.

Πείτε μου τώρα, πως να μη πάει το μυαλό μου σ' εκείνη την κατακαημένη την Πελλήνη, την αφύλακτη και λεηλατημένη., που δεν της χαλαλίζουν όχι μελέτη, αλλά ούτε... συρματόπλεγμα.

Και σας ρωτώ: Μήπως πρέπει να δραστηριοποιηθούμε, να ανοίξουμε ένα λογαριασμό σε μια τράπεζα και να πράξουμε τα δέοντα μόνοι μας (τυπικότατα με άδειες κλπ), όπως έχουν κάνει και σε άλλα μέρη;

Οι Δον Κιχώτες - Κώστας Καρυωτάκης σε μουσική του Θ. Μικρούτσικου

2009-08-27T10:50:00.000-07:00

Φωτιές παντού

2009-08-23T12:58:00.000-07:00

'Οταν κοκκίνησε η μέρα από την ντροπή...

Η φύση, οι άνθρωποι, το μέλλον των παιδιών μας, όλα θυσία στο βωμό του κέρδους και του κοντόφθαλμου συμφέροντος. Εμπρός λοιπόν κάψτε τα όλα! Χτίστε στη θέση τους πολυόροφες πολυκατοικίες και βίλλες. Υπάρχουν πολλοί ενδιαφερόμενοι για ακίνητα στην Αττική. Τα υπάρχοντα κτίρια δεν επαρκούν για να καλυφτεί η ζήτηση. Τί σημασία έχει που είναι ακριβά; Το χρήμα αποκτάται εύκολα αν έχεις ελαστική συνείδηση. Ακόμα πιο εύκολα αν δεν έχεις καθόλου συνείδηση. Μεγάλες κομπίνες, κρατικές εργολαβίες, δάση άλλων νομών που πωλούνται, γιατί ήταν λέει κτήματα πατρογονικά, μίζες και τόσοι άλλοι τρόποι.... Αλλά όταν τα μεγάλα σχέδιά σας πραγματοποιηθούν και γίνετε πλούσιοι, αγοράστε μεγάλες δεξαμενές και πολύ, πάρα πολύ οξυγόνο για να φτάσει για τα παιδιά και τα εγγόνια σας. Είναι βέβαιο ότι δεν θα υπάρχει αρκετό...

Όσο για σας κύριοι υπουργοί και λοιποί κρατικοδίαιτοι χαραμοφάηδες, αν είχατε φιλότιμο θα έπρεπε να είχατε αυτοκτονήσει. Τουλάχιστον, παραιτηθείτε!

Πρόβα από τους "Όρνιθες" του Κουν

2009-08-18T08:01:00.000-07:00

http://www.youtube.com/watch?v=MywJSm

Αριστοφάνη "Όρνιθες"

2009-08-11T14:09:00.000-07:00

http://www.youtube.com/watch?v=vpHJlNsJCDc

Κάτι ακόμα να πω...

2009-07-20T14:06:00.000-07:00

Ένα από τα ωραιότερα ευρήματα της ανασκαφής του Α. Ορλάνδου ήταν αυτό το ψηφιδωτό δάπεδο. Σύμφωνα με την έκθεση του ιδίου, το ψηφιδωτό βρέθηκε 200 μ περίπου δυτικά του χωριού, σε κτήμα ιδιοκτησίας του κ. Ι. Δέμη. Έχει διαστάσεις 2,70Χ2,70 μ και είναι φτιαγμένο με φυσικές στρογγυλές ψηφίδες, διαμέτρου 0,007, χρώματος κυρίως λευκού και κυανού με λίγες ερυθρές και κίτρινες. Παριστάνονται τέσσερις λευκοί καρχαρίες στις γωνίες και στο κέντρο ένα κουλουριασμένο θαλάσσιο φίδι. Μικρότεροι θαλάσσιοι οργανισμοί κι ένας μικρός καρχαρίας συμπληρώνουν τα κενά των πλευρών
Η κίνηση των καρχαριών στο γαλάζιο φόντο, που δηλώνει την θάλασσα, έχει χορευτικό συγχρονισμό και χάρη. Η σύνθεση αν και συμμετρική είναι ελεύθερη και γεμάτη ζωντάνια.
Η κατασκευή του δαπέδου είχε γίνει με μεγάλη επιμέλεια και κατά την γνώμη του μεγάλου αρχαιολόγου είναι εφάμιλλο αυτών των ψηφιδωτών που βρέθηκαν στον ναό του Διός στην Ολυμπία, των οικιών της Δήλου, αλλά και της Ολύνθου. Δυστυχώς το ένα τρίτο της επιφάνειας του ψηφιδωτού είχε καταστραφεί από άροτρο.
(Κανείς δεν γνωρίζει που βρίσκεται το ψηφιδωτό σήμερα).

Η θέα από την ακρόπολη της αρχ. Πελλήνης είναι προνομιακή. Κι επειδή οι κατακτητές εναλλάσσονταν, όλοι βρήκαν τρόπους να την αξιοποιήσουν. Οι Φράγκοι έκτισαν τετράγωνο φρούριο με στρογγυλούς πύργους στις γωνίες να εποπτεύουν τα περάσματα και την θάλασσα. Όμως στην βόρεια άκρη του λόφου υπάρχουν και τα ερείπια μιας παλαιοχριστιανικής βασιλικής. Προφανώς σ' αυτή την εκκλησία οφείλεται η ονομασία Τσέρκοβα και Τσέρκοβι, αφού στα σλάβικα η λέξη σημαίνει εκκλησία. Η ονομασία αυτή επεσκίασε και το όνομα της Πελλήνης. Με αποτέλεσμα στον κατάλογο του Γεωργίου Γεμιστού ή Πλήθωνα αναγράφεται¨Πελλήνη η νυν Κέρκοβα". Στην κορυφή της ακρόπολης υπάρχουν επίσης υστερορωμαϊκά κατάλοιπα και χαμηλότερα προς τα ΝΔ εντοπίστηκε ημικυκλική κατασκευή με τρεις σειρές εδωλίων και διάμετρο 13,80 μ., που ο Α. Ορλάνδος περιέγραψε ως "θεατροειδή εξέδρα"
Η αρχαία Πελλήνη ήταν κτισμένη στις δύο πλαγιές του βουνού και είχε δύο εισόδους: μια από τον δρόμο που οδηγούσε στο επίνειό της, το λιμάνι των Αριστοναυτών, κι άλλη μία, που έβλεπε προς τα Τρίκαλα, στην σημερινή θέση ¨Πόρτες". Ο Παυσανίας επισκέφτηκε την πόλή δύο φορές και κάθε φορά ερχόταν από άλλο δρόμο. Στην πορεία του από τους Αριστοναύτες στην Πελλήνη αναφέρει ότι το πρώτο που συναντά κάποιος είναι το άγαλμα του Δολίου Ερμή και μετά το ιερό της Αθηνάς. Στο ναό της Αθηνάς υπήρχε χρυσελεφάντινο άγαλμα της θεάς, νεανικό έργο του Φειδία. Κάτω από τον ναό υπήρχε σπηλιά, η υγρασία της οποίας συντηρούσε τα μέρη του αγάλματος που ήταν από ελεφαντόδοντο.
Κατά τις ανασκαφές του Α. Ορλάνδου (1931-32)στη Σεντερίνα, βρέθηκε σε βάθος 0,50 μ.το κρηπίδωμα του ναού που είχε μήκος 18 μ.και διάφορα άλλα σπαράγματα:μετόπες, τρίγλυφα, ένω δωρικό κιονόκρανο κλπ. Ο αρχαίο ναός μετατράπηκε από τους Φράγκους σε χριστιανικό αφιερωμένο στην Αγία Ειρήνη (Σάντα Ιρίνα), από όπου και η σημερινή ονομασία. Φαίνεται επίσης ότι για κάποιο διάστημα χρησιμοποιήθηκε ως κοιμητήριο, όπως έδειχναν ίχνη στην αψίδα του ιερού και οι χριστιανικοί τάφοι που είχαν ανοιχτεί στους λίθους του αρχαίου κρηπιδώματος. Σε ένα από αυτούς τους τάφους βρέθηκε καλοδουλεμένη χάλκινη αλυσίδα κανδήλας ή πολυκάνδηλου, που ο αρχαιολόγος κατέθεσε στο Βυζαντινό Μουσείο της Αθήνας.
Άραγε όλα αυτά ξανασκεπάστηκαν και περιμένουν;
Το 1874 ο περιηγητής Λούτβιχ Σαλβατόρ έγραφε:
"Από το Μοναστήρι ο δρόμος προς τη Ζούγρα πηγαίνει επάνω από το διάσελο, ανάμεσα από πεύκα, και βλέπουμε την κοιλάδα του Ξυλοκάστρου, απέναντι στην οποία προβάλλει ένας ισχυρός πυκνός όγκος, όπως εκείνος ο οποίος εκτείνεται μεταξύ του βουνού της Παναγίας και του Πιτσαδέικου, στρογγυλός και κατά το μεγαλύτερο μέρος καλλιεργημένος, που εκτείνεται προς τα επάνω ενώ προς τα κάτω κλείνει από μια στενή χαράδρα. Επί της αριστερής πλαγιάς αυτής της κοιλάδας, ένα μονοπάτι οδηγεί προς τη Γελήνι, ένα χωριό με 300 σπίτια, σχεδόν τρεις ώρες απόσταση από το Λουτρό. Πάνω από αυτό υψώνεται το Μαύρο Όρος του Γεληνιού, το αρχαίο Χελυδόριο, με ψηλές μερικώς χιονισμένες πλευρές. Στις πλαγιές της δεξιάς πλευράς και δεσπόζουσα επί της κοιλάδας του Ξυλοκάστρου βρίσκεται η Ζούγρα. Πριν φθάσει κανένας σ’ αυτήν, βλέπει ένα μονοπάτι που βγάζει στην πηγή Σκυδερίνα με απαγωγό γούρνα και σκάφη από μια εσκαμμένη αρχαία κολώνα μπροστά, κοντά στην οποία είναι μια μεγάλη συκιά".
Τόσα χρόνια αργότερα, βλέπουμε ακριβώς την ίδια εικόνα: η αρχαία κολώνα, η βρύση και η συκιά. (Δείτε φωτο σε παλαιότερη ανάρτηση). Τελικά, παρά τα μεγάλα λόγια που ακούγονται, δεν πρέπει να είμαστε και πολύ προοδευτικός λαός...

Και συνεχίζει ο περιηγητής: "Κοντά στο ανώτερο τμήμα του χωριού βρέθηκε τελευταία ένας μεγάλος θησαυρός. Όλη η πλαγιά προς τα πίσω δείχνει ίχνη ερειπίων στον περίγυρο, σε σειρές ακόμη τοποθετημένα τμήματα αγκωναριών, πάνω από τα σπίτια ένα παλαιό μισοχωμένο πηγάδι, θραύσματα αγγείων, ενώ στην εκείθεν πλαγιά προς τα πίσω βρίσκονται υπολείμματα ενός τείχους από πέτρες. Μαργελώδεις μάζες υπέρκεινται των κροκαλοπαγών, από τις οποίες είναι κατασκευασμένα τα αγκωνάρια. Δίπλα σε ένα σπίτι του χωριού στέκεται ως γωνιόλιθος ένα αγκωνάρι με κλαδίσκους και φύλλα επάνω και την ελληνική επιγραφή Αριστορέτα (Aristoreta) από κάτω".

Όπως και σήμερα... Ερείπια επί ερειπίων και θραύσματα επί θραυσμάτων... μέχρι να εξαφανιστούν κι αυτά.

(Στην τελευταία φωτογραφία το ...εύρημα).

Υπάρχει ελπίδα...

2009-07-15T14:22:00.000-07:00

Οι «Φίλοι των Τρικάλων» έκαναν την γενική τους συνέλευση την περασμένη Κυριακή 12 Ιουλίου με μεγάλη επιτυχία. Τα μέλη και οι φίλοι του συλλόγου συγκεντρώθηκαν στο ξενοδοχείου του κ. Βλάση Πολυχρονόπουλου, που ως μέλος του συλλόγου, παραχώρησε ευγενικά το συνεδριακό κέντρο για την εκδήλωση, η οποία εξελίχθηκε σε πολύ ενδιαφέρουσα συζήτηση ανθρώπων που μοιράζονται τις ίδιες ανησυχίες.
Η πρόεδρος και ψυχή του συλλόγου κ. Λίτσα Βαρβιτσιώτη είχε προβλέψει και την παραμικρή λεπτομέρεια. Στην ομιλία της περί των πεπραγμένων του συλλόγου, ο οποίος παρά την νηπιακή του ηλικία παράγει έργο, ανέφερε ότι: καθαρίστηκαν ρέματα, φυτεύτηκαν δέντρα, έγινε αγώνας για την διάσωση δάσους που το απειλούσαν οι καταπατητές κι εργάζεται με σκοπό την συντήρηση των αρχαίων μονοπατιών. Αν προσθέσουμε και τις προσπάθεια να δημιουργηθεί ένα λαογραφικό μουσείο των Τρικάλων στο αρχοντικό Νοταρά, φανερώνονται οι λόγοι για τους οποίους η κ. Βαρβιτσιώτη συνεχώς ψάχνει, παρακαλεί, γράφει, διαβάζει, τρέχει, φυτεύει, κόβει, καθαρίζει ρέματα και δρόμους, και γενικά «καθαρίζει» για τα Τρίκαλα, όσο λίγοι συμπατριώτες της.
Συζητήθηκαν τα οικονομικά του συλλόγου, στα οποία επικρατεί υποδειγματική τάξη και ορίστηκαν οι στόχοι του. Οι απουσίες που σημειώθηκαν, άλλες δικαιολογημένες κι άλλες αδικαιολόγητες, δεν εμπόδισαν στο παραμικρό την συνέλευση και την πολιτισμένη συζήτηση για όσα απασχολούν τα Τρίκαλα. Τα θέματα αυτά πρέπει να συζητούνται, δεν γίνεται να αποσιωπηθούν. Την απουσία των Τρικαλιτών κάλυψαν φίλοι από την Αθήνα και την Κόρινθο που ήρθαν ειδικά για την συνέλευση. Υπήρχαν ιδέες για δράση, με γνώμονα τον πολιτισμό και την ανάδειξη της πολιτιστικής κληρονομιάς και του φυσικού κάλλους του τόπου, που έχουν βρεθεί στο στόχαστρο του εύκολου κέρδους εξ αιτίας της έλλειψης κρατικής μέριμνας και της αμάθειας του κόσμου.
Οι «Φίλοι των Τρικάλων» δεν επιδιώκουν κάτι περισσότερο ή λιγότερο από αυτά που το ίδιο το κράτος κατοχυρώνει και υποχρεώνει τους πολίτες των χωρών της Ευρωπαϊκής Ένωσης να πράττουν. Αυτά πρέπει να ισχύσουν και στη χώρα μας, αν θέλουμε να μη θεωρούμαστε «μπανανία».. Διότι ως γνωστόν όταν το δωμάτιο χρεώνεται με ελβετικές τιμές, ο πελάτης ανοίγοντας το παράθυρο θέλει να βλέπει δάσος και όμορφη θέα. Δεν πληρώνει για να βλέπει τον τοίχο του απέναντι ξενοδοχείου και πάει αλλού. Τα ρέματα δεν μπαζώνονται για να μεγαλώσει το μερίδιο των κληρονόμων του πατρικού σπιτιού, οι βρύσες δε αγοράζονται, ούτε πωλούνται. Σην Ιταλία για παράδειγμα έχουν συντηρήσει και το παραμικρό μεσαiωνικό βρυσάκι και το έχουν κάνει τουριστικό, fontana di τάδε.. Αυτή είναι επένδυση για το παρόν και το μέλλον και δίνει αξία σε όλη την γύρω περιοχή. Αντιθέτως στα Τρίκαλα θεωρούν πρόοδο την καταστροφή και την τσιμεντοποίηση. Η αρχή έχει γίνει. Όλοι λένε «πάνε χάλασαν τα Τρίκαλα», κι έχουν δίκιο. Έχει γίνει καταστροφή.
Το αισιόδοξο γεγονός είναι ότι στην συνέλευση έγινε σαφές ότι υπάρχει πλήρης συμφωνία απόψεων των παρόντων μελών, αλλά και των φίλων του συλλόγου να συνεχίσουν να αγωνίζονται για την διάσωση «των ιερών και οσίων» των Τρικάλων, που έχουν βγει στο σφυρί.
Στο τέλος της συνέλευσης η κ. Βαρβιτσιώτη χάρισε στις κυρίες μπουκετάκια άγριας λεβάντας και μοσχοβόλησε ο τόπος. Όσο ανθίζει η άγρια λεβάντα στα Τρίκαλα, υπάρχει ακόμα ελπίδα.

Το Δυτικό αέτωμα του Παρθενώνα και η Πελλήνη

2009-06-20T12:05:00.000-07:00

Το σχέδιο του Carrey και η αναπαράσταση του δυτικού αετώματος.

Η διάταξη των σωζόμενων μορφών από τα αριστερά προς τα δεξιά είναι η εξής: Κηφισσός, Κέκρωψ - Πάνδροσος, Ερμής, Αθηνά, Ποσειδών, Αθηνά, Ίρις, Αμφιτρίτη, Ωρείθυια, δύο γυναικείες μορφές, Ιλισσός, Καλλιρρόη.

Σήμερα που τα φώτα της επικαιρότητας είναι στραμένα στο Μουσείο της Ακρόπολης της Αθήνας και τα Μάρμαρα του Παρθενώνα, ας προσθέσουμε και μια μικρή λεπτομέρεια του μύθου, που είναι ελάχιστη γνωστή: Το όνομα της Πελλήνης στον μύθο της Αθηνάς.
Το δυτικό αέτωμα του Παρθενώνα είχε ως θέμα του τη φιλονικία του Ποσειδώνα με την Αθηνά.Όλοι θυμόμαστε τον μύθο που μάθαμε στο σχολείο:
Η Αθηνά φιλονίκησε με τον Ποσειδώνα, για το ποιος από τους δυο θα γίνει ο προστάτης των Αθηνών και θα δώσει το όνομά του στην πόλη. Ο Κέκροπας που ήταν τότε βασιλιάς της Αθήνας πρότεινε να διαγωνιστούν ποιος θα προσφέρει το πολυτιμότερο δώρο στην πόλη. Ο αγώνας έγινε επάνω στον βράχο της Ακρόπολης. Κριτές ήταν οι υπόλοιποι δέκα θεοί και μάρτυρας ο Κέκροπας.
Πρώτος ο Ποσειδώνας κτύπησε με την τρίαινά του το βράχο κι αμέσως ανάβλυσε νερό που σχημάτισε μια λίμνη, την "Ερεχθηίδα θάλασσα". Οι άνθρωποι χάρηκαν, αλλά όταν το δοκίμασαν είδαν ότι ήταν αλμυρό. Ο Ποσειδώνας, για να τους ευχαριστήσει, ξανακτύπησε την τρίαινα πάνω στον βράχο και πετάχτηκε ένα κάτασπρο άλογο. Ύστερα ήρθε η σειρά της Αθηνάς. Κτύπησε η θεά της σοφίας τον βράχο με το κοντάρι της και μια ελιά φύτρωσε πάνω στο βράχο και άπλωσε τα κλαδιά της γεμάτα καρπό. Όλοι συμφώνησαν ότι το δώρο της Αθηνάς ήταν πιο χρήσιμο για την πόλη και η πόλη πήρε το όνομα της θεάς, κι ονομάστηκε Αθήνα.
Η θεά Αθηνά συνδέεται με την Αθήνα και με το μύθο του Εριχθόνιου. Σύμφωνα με τον μύθο, κάποτε η Αθηνά επισκέφτηκε τον Ήφαιστο, που όμως είχε χωρίσει με την Αφροδίτη, που συνέχεια τον απατούσε. Ο Ήφαιστος ήθελε να την αντικαταστήσει και όταν είδε την Αθηνά άρχισε να την κυνηγάει. Τρομαγμένη η θεά, άρχισε να τρέχει, αλλά ο Ήφαιστος, αν και ήταν κουτσός, την πρόλαβε και την πήρε στην αγκαλιά του. Η Αθηνά πάλεψε και του ξέφυγε, αλλά ο Ήφαιστος από τον πόθο του της έβρεξε το πόδι. Αηδιασμένη η Αθηνά σκουπίστηκε με μια τούφα μαλλί και την πέταξε καταγής. Απ' την τούφα αυτή και από τη Γη γεννήθηκε ο Εριχθόνιος, που η θεά τον φρόντισε σαν γιο της. Έβαλε το βρέφος σ΄ένα πανέρι που το φύλαγαν δυο φίδια και το έδωσε στις κόρες του βασιλιά της Αθήνας Κέκροπα, την Έρση, την Πάνδροσο και την Άγλαυρο να το φυλάνε, αλλά τους απαγόρεψε να το ανοίξουν. Μετά η θεά πήγε στην Πελλήνη για να φέρει ένα βουνό και να το βάλει μπροστά στην Ακρόπολη σαν προτείχισμα.
Η Πάνδροσος υπάκουσε στις εντολές της θεάς, ενώ οι αδερφές της, γεμάτες περιέργεια άνοιξαν το πανέρι και είδαν το παιδί περιτριγυρισμένο από τα φίδια. Τρόμαξαν τόσο πολύ που γκρεμίστηκαν από τα βράχια της Ακρόπολης. Ένα πουλάκι, μια κουρούνα, ανήγγειλε στην Αθηνά την είδηση. Η θεά θύμωσε τόσο πολύ που πέταξε μακριά το βουνό που κουβαλούσε. Είναι ο σημερινός Λυκαβηττός. Μετά καταράστηκε την κουρούνα να μην ξαναπλησιάσει στην περιοχή της Ακρόπολης.
Ο Εριχθόνιος μεγάλωσε μέσα στον ιερό περίβολο του ναού της Αθηνάς, στην Ακρόπολη, κι όταν μεγάλωσε, ο Κέκροπας του έδωσε την εξουσία. Λένε ότι το σώμα του Εριχθόνιου τελείωνε σε ουρά φιδιού. Η Πάνδροσος ίσως να ήταν παρούσα στη φιλονικία μεταξύ Αθηνάς και Ποσειδώνα, γι' αυτό και τη βλέπουμε στο δυτικό αέτωμα μαζί με τον πατέρα της τον Κέκροπα.

Το δυτικό αέτωμα σωζόταν σχεδόν ακέραιο μέχρι το 1674, χρονολογία που το σχεδίασε ο J. Carrey. Μετά την έκρηξη της οβίδας του Μοροζίνι και μέχρι την αρπαγή των γλυπτών από τον Έλγιν αρκετά αγάλματα κομματιάστηκαν. Ο Έλγιν αφαίρεσε τα περισσότερα αγάλματα και άφησε το σύμπλεγμα του Κέκροπα με την Πάνδροσο και την Καλλιρρόη. Ο Ιλισσός, δύο κομμάτια από δύο γυναικείες μορφές και κάποια θραύσματα από τα πρόσωπα των αλόγων είχαν ήδη πέσει και βρέθηκαν αργότερα κατά τη διάρκεια των ανασκαφών.

Νικηφόρου Βρεττάκου "Λόγος σε Συνέδριο για τη Μόλυνση του Περιβάλλοντος"

2009-05-16T15:41:00.000-07:00

Πριν μολυνθεί η ατμόσφαιρα, κύριοι, θα πρέπει να είχε

κάτι άλλο μολυνθεί. Πως κι από ποιά σαπρόφυτα

ή μικρόζωα να ξεκίνησε η σήψη της γης, κανείς,

δεν μπορεί ίσως να το ειπεί με ακρίβεια. Είναι πολύ

δύσκολο πράγμα η ιστορία. Να άρχισε τον καιρό

που πολεμούσαν οι Ευρωπαίοι στην Κίνα υπέρ του οπίου

και του Χριστού; Ή τον καιρό που αμπάριαζαν τους Μαύρους

σαν τα ξερά δαμάσκηνα, τους ξεμπάρκαραν

στις παραλίες σωρούς και τους πουλούσαν

προς δέκα σέντζια τον καθένα; Πριν; Έπειτα; Χθες;

όταν εκείνος ο φριχτός επιχειρηματίας

του Άδη, με τα υψικάμινα κρεματόρια, ισχυριζόταν

ότι τον έπλασε ο Θεός κι ότι αυτός προγραμμάτισε

το πεπρωμένο του στη γη, ενώ είναι αναμφισβήτητο

πως ο Θεός δεν έπιασε ποτέ σκατά στα χέρια του;

Τί υπόσχεση να δώσουμε τώρα, κύριοι, στα ψάρια;

Θα το μπορούσαμε ασφαλώς σήμερα, αν εγκαίρως

απομονώνονταν οι μολυσμένοι οργανισμοί,

αν κόβονταν τ' ακάθαρτα χέρια, αν αδειαζόταν

το Άγαλμα της Ελευθερίας εγκαίρως από τα σάπια

αίματα που έχει μέσα του. Δύσκολο τώρα

να προβλεφθεί το τι θα γίνει. Πάντως κι επειδή

δεν πρέπει να μην έχουμε ελπίδες, κάτι πρέπει

να κάνουμε. Κάπου να καταφύγουμε.

Να ενεργούμε πάντως. Πάμε στους Δελφούς.

(5 Ιουνίου - Παγκόσμια Ημέρα Περιβάλλοντος)

Άνοιξη στην Πελλήνη

2009-04-22T08:21:00.000-07:00

Δεύτερη μέρα του Πάσχα. Ανεβαίνουμε με τα πόδια στο χώρο που κάποτε ήταν κτισμένη η ακρόπολη της αρχαίας Πελλήνης για να ξεναγήσουμε φίλους από το εξωτερικό. Τα ανοιξιάτικα αγριολούλουδα μοσχοβολούν. Ανάμεσά τους ξεπροβάλλουν τα αρχαία ερείπια του τετράγωνου ενετικού φρουρίου, που οι στρογγυλοί του πύργοι, ένας σε κάθε γωνία, επόπτευαν την περιοχή. Παρατηρώ τα χαλάσματα και διαπιστώνω ότι κάθε φορά που έρχομαι τα μεγάλα "κομμάτια" είναι όλο και πιο λίγα. Αλλά και γιατί να μην είναι; Ποιός να τα φυλάξει; Οι κάτοικοι ή η εφορεία αρχαιοτήτων; Φαίνεται ότι ήταν η μοίρα των «Παλατιών» της Πελλήνης να κομματιαστούν, πρώτα για να κτιστούν τα γειτονικά χωριά και ύστερα για να στολίσουν τους κήπους των πετρόκτιστων γιαλαντζί-αρχοντικών που ξεφυτρώνουν παντού.

Η πέτρινη καμάρα ενός ενετικού, όπως δείχνει, παράθυρου σχηματίζει μια υπέροχη καμπύλη ανάμεσα στη χαμηλή βλάστηση. Αυτό πρώτη φορά το βλέπω... ίσως και τελευταία. Λίγο πιό πέρα ξεχωρίζει μέρος από το στεφάνι ενός μεγάλου πιθαριού, αποκολλημένο και σπασμένο σε τρία κομμάτια. Κι αυτό καινούργιο. Ο κόσμος σκάβει πυρετωδώς...

Σπόνδυλοι κιόνων, η αιώνια σκουριασμένη κλούβα (γιατί την έχουν εκεί άραγε;) με τους αρχαϊκούς κίονες και οι πέτρες που κι αυτές όλο και λιγοστεύουν... Τι να γίνει υπάρχει οικοδομικός οργασμός στην περιοχή... Πιο κάτω απλώνεται το θέατρο. Ο χώρος έχει ακόμα καλή ακουστική. Τα κουδουνάκια των προβάτων που βόσκουν εκεί που κάποτε βρισκόταν η αρχαία σκηνή αντιλαλούν στην κορυφή του λόφου. Τα βλέπουμε να απομακρύνονται και την ίδια στιγμή τα μάτια μας πέφτουν σε τρεις τρύπες φρεσκο-σκαμμένες στο καταπράσινο χαλί της φύσης. Ανοιγμένες σε κανονικές αποστάσεις, στην ευθεία του θεάτρου, δείχνουν ότι οι κλέφτες δεν χάνουν τον καιρό τους. Οι ξένοι φίλοι μας είναι κατάπληκτοι. Ρωτούν γιατί αφήνουμε αφύλακτα σημαντικά αρχαιολογικά μνημεία.Άντε να τους εξηγήσεις τώρα... Φαντάσου να μάθουν ότι ο φύλακας περνάει μια φορά την εβδομάδα. Θα μας περάσουν για τρελλούς. Αλλάζουμε κουβέντα και προτείνουμε να τους οδηγήσουμε την Σεντερίνα.

Κατηφορίζουμε ανάμεσα στ’ αμπέλια. Δεξιά μας το νεκροταφείο. Σ’ αυτή την πλαγιά ήταν, εκτός από τον ναό της Αθηνάς, τα ιερά της Αρτέμιδος Σώτειρας, του Διονύσου, του Απόλλωνα… Γι’ αυτό και στο πλάι του δρόμου υπήρχαν, μέχρι πριν λίγους μήνες, αμέτρητα σπαράγματα κτισμάτων. Παρατηρώ ότι ο αριθμός τους έχει αισθητά μειωθεί. Ούτε όστρακα δεν βλέπεις πια.. Φαίνεται ότι ο ρυθμός «εργασίας» έχει εντατικοποιηθεί τον τελευταίο καιρό. Τι ντροπή…

Το κελάρυσμα της πηγής διαλύει τις μαύρες μας σκέψεις. Η συκιά που αναφέρει ο περιηγητής Λούτβιχ Σαλβατόρ το 1874 υπάρχει ακόμα. Οι ραβδώσεις ενός αρχαίου κίονα στερεώνουν τους σκουριασμένους σωλήνες του νερού. (Ελληνική ευρηματικότητα!) Εξηγούμε στους ξένους μας ότι η πηγή είναι αρχαία. Η υγρασία της συντηρούσε το χρυσελεφάντινο άγαλμα της Αθηνάς, νεανικό έργο του Φειδία, που βρισκόταν στον ναό, ο οποίος ήταν κτισμένος ακριβώς αποπάνω. Έπειτα έγινε χριστιανική εκκλησία. Οι ενετοί κατακτητές τον μετέτρεψαν σε καθολική εκκλησία αφιερωμένη στην Αγία Ειρήνη, την Σάντα Ιρίνα, εξ ου και το σημερινό όνομα Σεντερίνα.

Ο κατηφορικός χωματόδρομος που περνά μπροστά από την πηγή συμπίπτει σε πολλά σημεία με τον αρχαίο δρόμο που οδηγούσε στο λιμάνι των Αριστοναυτών. Η περιγραφή που έχουμε από τον Παυσανία είναι εντυπωσιακή. Αγάλματα και μνημεία ηρώων κοσμούσαν τον δρόμο αυτό μέχρι το λιμάνι. Όλα χαμένα τώρα πια.

Πίσω από το βουνό αχνοφέγγει η θάλασσα κι απέναντι ο χιονισμένος Παρνασσός λάμπει στο μεσημεριάτικο φως. Δυτικά η Ζήρεια κάτασπρη κι αυτή. Κάνουμε μεταβολή κι ανηφορίζουμε σιωπηλοί το δρόμο της επιστροφής, ο καθένας βυθισμένος στις σκέψεις του.

Ω γλυκύ μου έαρ...

2009-04-16T16:55:00.000-07:00

Ω γλυκύ μου έαρ,

γλυκύτατόν μου τέκνον,

πού έδυ σου το κάλλος;

...

Η δάμαλις τον μόσχον,

εν ξύλω κρεμασθέντα,

ηλάλαζεν ορώσα

....

Ω φως των οφθαλμών μου,

γλυκύτατόν μου τέκνον,

πώς τάφω νυν καλύπτη;.

Η Πελλήνη περιμένει...

2009-03-30T14:36:00.000-07:00

Το Α΄Διεθνές Αρχαιολογικό Συνέδριο για την Κορινθία πραγματοποιήθηκε στις 26-29 Μαρτίου στο Λουτράκι, όπου σημαντικοί αρχαιολόγοι, έλληνες και ξένοι, μίλησαν για τα αποτελέσματα ανασκαφών σε πολλές περιοχές της Κορινθίας και της ΒΑ Πελοποννήσου, γενικότερα. Οι ομιλίες τους, στην πλειοψηφία τους εξαιρετικά ενδιαφέρουσες, μας καθήλωσαν για πολλές ώρες στα καθίσματα του Αλεξανδρείου Συνεδριακού Κέντρου, παράλληλα όμως μας θύμισαν "οικεία κακά".

Η περιπέτεια του θησαυρού των Αηδονιών στην οποία αναφέρθηκε η κ. Κ. Καζά-Παπαγεωργίου κατά την ωραιότατη ομιλία της για τις ανασκαφές στον Μυκηναϊκό Νεκροταφείο Αηδονιών Νεμέας, μας έκανε να σκεφτούμε ιστορίες που μεταφέρονται από στόμα σε στόμα για τους τάφους στην Πελλήνη και τα χρυσά κτερίσματα που ξέθαβαν οι δυνατές βροχές. Κι ο Klaus Tausend μιλώντας για τα παρατηρητήρια στα ορεινά περάσματα της Φενεατικής μας θύμισε τους λόφους των Τρικάλων, που κι αυτοί περάσματα φυλούσαν, αλλά δεν αξιώθηκαν μια μελέτη της προκοπής. Κι είναι πολλές οι ομοιότητες ανάμεσά τους...

Ύστερα είδαμε και την ελληνική πατέντα της βίλλας που είναι κτισμένη επάνω στο αρχαίο λιμάνι των Μαύρων Λιθαριών... Δεν ήταν λέει εκεί το λιμάνι... Μακάρι να μην ήταν...

Η έρημη και μόνη Πελλήνη μας, πουλημένη από δικούς και αγαπημένη από τους ξένους, "έλαμπε δια της απουσίας της", όπως έλεγαν οι παππούδες μας. Το όνομά της, όπως και του Μύσαιου, αναφέρθηκαν από την κ. Ντ. Κατσωνοπούλου στην ομιλία της με θέμα την περιήγηση του Παυσανία από την Ελίκη της Αχαϊας στους Αριστοναύτες της Κορινθίας. Η δεύτερη αναφορά έγινε από τον κ. Γιάννη Λώλο, καθηγητή Αρχαιολογίας στο Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας, στην εξαιρετική παρουσίαση των υποδειγματικών ερευνών που διεξάγει στο Βασιλικό. Κατά την προβολή ενός χάρτη της χώρας της αρχαίας Σικυώνας, όπου διαγράφονταν τα σύνορά της με τις άλλες πόλεις-κράτη της περιοχής διακρίναμε και το όνομα της Πελλήνης. Της Πελλήνης που μετά τον Ορλάνδο λησμονήθηκε από όλους.

Κι έτσι στο Α΄Αρχαιολογικό Συνέδριο για την Κορινθία, η Πελλήνη των "παλατιών", των ολυμπιονικών και των αμύθητων θησαυρών ήταν απούσα, όπως και το Μύσαιον και οι Αριστοναύτες. Ας ευχηθούμε, όταν θα γίνει το επόμενο, να έχει σωθεί κάτι από αυτήν.

Βελονιά και όνειρο

2009-03-26T16:03:00.001-07:00

Αντιγράφω από την ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ on line:

Λεύκωμα «Παραδοσιακές βελονιές»
Aπό τη συλλογή του Θεάτρου «Δόρα Στράτου»

Της Δήμητρας Παπουτσοπούλου

Μόλις κυκλοφόρησε το λεύκωμα «Παραδοσιακές βελονιές από τη συλλογή του Θεάτρου «Δόρα Στράτου» της Δήμητρας Παπουτσοπούλου, 323 σελίδες με 323 εικόνες και 307 σχέδια για 128 βελονιές.
Είναι η πρώτη φορά που καταγράφονται οι βελονιές, και μάλιστα με τόσο αναλυτικό και γοητευτικό τρόπο. Δίνονται οδηγίες για το πώς γίνεται η καθεμιά, με σχέδια και φωτογραφίες.
Ολες οι βελονιές βρέθηκαν πάνω στα κοστούμια της συλλογής του Θεάτρου. Δέκα χρόνια χρειάστηκαν για την ετοιμασία ενός ογκώδους βιβλίου που δεν χορταίνεις να βλέπεις (και δεν αντέχεις να το κρατάς: ζυγίζει 2 κιλά !).

Πληροφορίες στα γραφεία του Θεάτρου: 210 324 4395 και 210 921 2866 βράδυ www.grdance.org mail@grdance.org

Ημέρα της ποίησης

2009-03-21T05:22:00.000-07:00

Μονάχα με την ποίηση
Δε θα χαθούν ποτέ
Τα μεγάλα ιστιοφόρα της αυγής
Ούτε τα φώτα ούτε η χαρά
Ούτε τα δέντρα ούτε η νύχτα

Μονάχα με την ποίηση
Θα 'μαστε ακόμα ικανοί
Να βλέπουμε και ν' αγαπούμε
Να ονομάζουμε τα πράγματα
Με τις πιο καθημερινές λέξεις
Να λέμε το ψωμί ψωμί τη σκάφη σκάφη
Και μ' ένα βλέμμα να οδηγούμαστε
Σε μιαν αλήθεια οριστική

Μονάχα με την ποίηση
Θα μεγαλώσουνε τα στάχυα
Και τα στήθη των κοριτσιών
Το ποτάμι θ' απομείνει ποτάμι
Η θάλασσα θάλασσα
Κι ο ουρανός ουρανός

Μονάχα με την ποίηση
Θ' ανακαλύψουμε ξανά τ' αστέρια
Μέσα στις καπνοδόχες
Κι όλη τη θλίψη που ενδημεί
Στο βάθος των ματιών
Και θα μπορέσουμε να ξαναβρούμε
Το γενέθλιο χωριό μας
Παραχωμένο μες στα χιόνια

Μονάχα με την ποίηση
Θ' ανακαλύψουμε ξανά τον έρωτα
Και πατώντας από κλωνί σε κλωνί
Κι από ελπίδα σ' ελπίδα
Θα εγκαθιδρύσουμε
Την αγνή βασιλεία των φτερών

Τάκης Βαρβιτσιώτης

Henry David Thoreau

2009-03-11T15:52:00.000-07:00

If a man walks in the woods for love of them half of each day, he is in danger of being regarded as a loafer. But if he spends his days as a speculator, shearing off those woods and making the earth bald before her time, he is deemed an industrious and enterprising citizen.

Ας φρόντιζαν

2009-03-09T04:31:00.000-07:00

Σ’ ό,τι δουλειά με βάλουν θα πασχίσω
να είμαι στην χώρα ωφέλιμος. Αυτή είν’ η πρόθεσίς μου.
Αν πάλι μ’ εμποδίσουνε με τα συστήματά τους―
τους ξέρουμε τους προκομένους: να τα λέμε τώρα;
αν μ’ εμποδίσουνε, τι φταίω εγώ.

Θ’ απευθυνθώ προς τον Ζαβίνα πρώτα,
κι αν ο μωρός αυτός δεν μ’ εκτιμήσει,
θα πάγω στον αντίπαλό του, τον Γρυπό.
Κι αν ο ηλίθιος κι αυτός δεν με προσλάβει,
πηγαίνω παραευθύς στον Υρκανό.
[...]
Κ’ είν’ η συνείδησίς μου ήσυχη
για το αψήφιστο της εκλογής.
Βλάπτουν κ’ οι τρεις τους την Συρία το ίδιο.

Αλλά, κατεστραμένος άνθρωπος, τι φταίω εγώ.
Ζητώ ο ταλαίπωρος να μπαλωθώ.
Ας φρόντιζαν οι κραταιοί θεοί
να δημιουργήσουν έναν τέταρτο, καλό.
Μετά χαράς θα πήγαινα μ’ αυτόν.

Κ. Καβάφης

«Ας φρόντιζαν», 18-27, 29-36. Τα ποιήματα, Β΄. Ίκαρος Εκδοτική Εταιρία, 1991. 90-91.

Ποιητική

2009-03-08T17:03:00.000-07:00

― Προδίδετε πάλι την Ποίηση, θα μου πεις,
Tην ιερότερη εκδήλωση του Aνθρώπου
Tην χρησιμοποιείτε πάλι ως μέσον, υποζύγιον
Tων σκοτεινών επιδιώξεών σας
Eν πλήρει γνώσει της ζημίας που προκαλείτε
Mε το παράδειγμά σας στους νεωτέρους.

― Tο τί δ ε ν πρόδωσες ε σ ύ να μου πεις
Eσύ κι οι όμοιοί σου, χρόνια και χρόνια,
Ένα προς ένα τα υπάρχοντά σας ξεπουλώντας
Στις διεθνείς αγορές και τα λαϊκά παζάρια
Kαι μείνατε χωρίς μάτια για να βλέπετε, χωρίς αυτιά
N' ακούτε, με σφραγισμένα στόματα και δε μιλάτε.
Για ποια ανθρώπινα ιερά μάς εγκαλείτε;

Ξέρω: κηρύγματα και ρητορείες πάλι, θα πεις.
Έ ναι λοιπόν! Kηρύγματα και ρητορείες.

Σαν π ρ ό κ ε ς πρέπει να καρφώνονται οι λέξεις

Nα μην τις παίρνει ο άνεμος.

Μ.Αναγνωστάκης

(από το Όμως γιατί ξαναγυρίζουμε κάθε φορά χωρίς σκοπό στον ίδιο τόπο, Eρμής 2000)

Τί ανδρεία!... Θεέ μου!

2009-02-21T11:56:00.000-08:00

Έχοντας περάσει μια πολύ δύσκολη εβδομάδα ανηφορίσαμε σήμερα το απόγευμα για τα Τρίκαλα να προλάβουμε την λιακάδα και να πάρουμε μια ανάσα. Αυτήν την ώρα μ' αρέσει να περνάω από τον δρόμο κοντά στο Ρέθι. Το γλυκό φως του απομεσήμερου πέφτει λοξά στα κλήματα και διαθλάται σε χίλια χρώματα, όμοια μ' εκείνα που έχουν κάνει το τοπίο της Τοσκάνης πασίγνωστο. Το πορτοκαλί και το κίτρινο μπολιάζουν το κόκκινο της φωτιάς και συνεχίζουν σε μύριες αποχρώσεις, πριν ακουμπήσουν στο πράσινο και σβήσουν στο κυπαρισσί.
Είναι απίστευτο πόσο μοιάζουν ορισμένα τοπία μεταξύ τους, μόνο που οι ομοιότητες σταματούν εδώ. Διότι η Τοσκάνη είναι Τοσκάνη, γι' αυτό και την στολίζουν ακόμα μεσαιωνικά κτίσματα στο χρώμα της ώχρας, ενώ εδώ τα δυό παλιά κτίσματα που υπήρχαν από τον καιρό της Τουρκοκρατίας... εκμοντερνίστηκαν. Οι πύργοι απέκτησαν ...βεράντες και άλλα ..."κομφόρ", το τοπίο έγινε πιο western με την προσθήκη της φάρμας με τα άλογα, κι εγώ έχασα την ευκαιρία να ονειρεύομαι κάθε φορά που περνάω.
Επιπλέον, σήμερα η επιστροφή στην πραγματικότητα έγινε ακόμα πιο απότομα, ενώ το τοπίο άρχισε να γίνεται και "γκραν γκινιόλ". Διότι αμέσως μετά τα άλογα, στέκονταν δύο "φυσιολάτρες" κουμπουροφόροι, εις εκ δεξιών και εις εξ ευωνύμων του δρόμου, στοχεύοντας πάνω από τα κεφάλια μας τα δύστυχα πουλιά. Κι επειδή πριν από λίγα χρόνια, στα Πιτσά, ένας παππούς παρά λίγο να μας στείλει για αιώνιες διακοπές, τηλεφώνησα την αστυνομία. Από εκεί έμαθα ότι επιτρέπεται το κυνήγι μέχρι το τέλος Φεβρουαρίου (τι νόμος!), αλλά όχι κοντά σε δρόμους και κατοικημένες περιοχές, γι' αυτό θα έστελνε το δασαρχείο να τους κάνει παρατήρηση.
Κάτι είναι κι αυτό, θα πείτε. Έτσι είπαμε κι εμείς και ξαναγυρίσαμε μετά από μια ώρα περίπου, να δούμε αν έλεγαν αλήθεια. Λοιπόν, η εικόνα που αντικρύσαμε ήταν η εξής: οι δύο ένστολοι κουμπουροφόροι είχαν γίνει τέσσερεις (ίσως παραπάνω) και στέκονταν ανάμεσα στα κλήματα, στοιχημένοι ανά τρία μέτρα περίπου, με ανοιχτά πόδια, με τα μάτια στυλωμένα στον ουρανό και τις καραμπίνες έτοιμες στα χέρια. Περίμεναν, στημένοι σαν εκτελεστικό απόσπασμα, τα πουλάκια που έρχονταν να κουρνιάσουν στα χαμηλά, τώρα που η Ζήρεια είναι χιονισμένη, να τα υποδεχτούν με μαζικό πυρ. Ανατρίχιασα στην ιδέα ότι κάποια πουλιά σήκωναν τα φτερά τους γιά τελευταία φορά. Σε λίγο θα έπεφταν ματωμένα στο χώμα για να τα ψήσουν και να τα φάνε αυτές οι "μπυροκοιλιές". Φύγαμε με χαλασμένη διάθεση.
Δεν ξέρω αν τελικά ειδοποιήθηκε το Δασαρχείο, κι αν έκανε κάποια παρατήρηση. Αναρρωτιέμαι όμως, τί άνθρωπο είναι αυτοί, που μόλις βρουν λίγο χρόνο, αντί να μιλήσουν με τα παιδιά τους, τη σύντροφό τους, το σπίτι τους, θέλουν να σκοτώσουν για να εκτονωθούν; Κι εμείς πώς ανεχόμαστε αυτή την κτηνωδία και δεν τους στέλνουμε να εξεταστούν από ειδικούς ψυχιάτρους; Τί άλλο θέλουν να φάνε για να χορτάσουν; Την ψυχή μας; Αν είναι αμόρφωτοι και ακαλλιέργητοι, ας αναλάβει κάποιος την πρωτοβουλία να τους εκπολιτίσει και θα βρεθούν πολλοί άνθρωποι να βοηθήσουν. Όλοι ξέρουμε ότι όποιος μπορεί να σκοτώσει ζώο, μπορεί να σκοτώσει και άνθρωπο. Γιατί δεν τους σταματάμε και γινόμαστε συνένοχοι σε ένα έγκλημα;
Γυρίζοντας στην Αθήνα, έριξα μια ματιά στα blogs Lifo, από όπου αντιγράφω παρακάτω το post του/της blogger Vam33 με το ίδιο θέμα (20/02/2009)www.lifo.gr/blogs/nostos/15099#comment:

Κυνηγός: Ο ψυχοπαθής με την καραμπίνα
Χθες αποφάσισα να πάω μια βόλτα μετά την δουλειά μέχρι το σημείο που ενώνονται οι βράχοι. Ήταν γύρω στις τρεις το μεσημέρι , ο επαρχιακός δρόμος ήταν άδειος από αυτοκίνητα .Είναι ωραίο καμιά φορά να οδηγείς μόνος στους επαρχιακούς δρόμους χωρίς τους τουρίστες του σαββατοκύριακου. Άκουγα Quantic Soul Orchestra και το μυαλό μου είχε γεμίσει καλοκαιρινές εικόνες αν και ένα ψιλό χιόνι είχε πέσει το πρωί .

Δεν τρελαίνομαι για την φύση αλλά ακόμα και εγώ(σ.σ που θα αντάλλαζα «όλους τους έρημους δρόμους για ένα γεμάτο Mo Better » όπως έλεγα κάποτε σε ένα αθηναίο φίλο μου ) είχα μείνει άφωνος από την ομορφιά. Ξαφνικά εκεί που μόνος θαύμαζα την θέα πάνω από το ποτάμι ,εμφανίστηκε ένας άντρας .Φορούσε στολή παραλλαγής , είχε λυμένα μακριά μαλλιά , άγριο βλέμμα και στον ώμο Καραμπίνα .Θύμιζε περισσότερο αμερικανό serial Killer παρά έλληνα κυνηγό. Χωρίς να πει κουβέντα μου έριξε μια άγρια ματιά λες και το περίεργο θέαμα ήμουν εγώ και όχι αυτός .Συνέχισε να περπατά στο μονοπάτι κοιτώντας ψηλά , έτοιμος για δράση.

Στην επιστροφή κατά μήκος του δρόμου είχαν παραταχθεί πέντε κυνηγοί περιμένοντας τα θύματα. Ο άδειος πριν λίγα λεπτά επαρχιακός δρόμος τώρα θύμιζε εμπόλεμη ζώνη. Η διάθεση μου χάλασε και από μέσα άρχισα να καταριέμαι την ώρα και την στιγμή που ήρθα. Χίλιες φορές να είχα καθίσει το απόγευμα μπροστά στην οθόνη του υπολογιστή παρά να έκανα την βόλτα

Υ.Γ1

Το κυνήγι δεν είναι χόμπυ. Είναι μια μορφή ψυχασθένειας . Δεν χρειάζεται να είσαι γιατρός για να το καταλάβεις

ΥΓ2

Περισσότερο άρρωστος από τον επαρχιώτη που κυνηγά ότι βρει είναι ο αθηναίος κυνηγός. Αυτά τα νούμερα που μαζεύονται σε παρέες , πληρώνουν δήθεν φυσιολατρικά πακέτα και νομίζουν ότι κάνουν κάτι εναλλακτικό επειδή τρώνε στα κάρβουνα τις μπεκάτσες που σκότωσαν

ΥΓ3
Το επιχείρημα ότι «Οι κυνηγοί διατηρούν την ισορροπία του οικοσυστήματος», είναι τουλάχιστον αστείο.

ΥΓ4

Ποιο κράτος να μαζέψει τι ;Εδώ το κράτος είναι το ίδιο κυνηγός κεφαλών για τους άτυχους πολίτες έτσι και πέσεις στα γραφειοκρατικά πλοκάμια του.

ΥΓ5

Κάθε φορά που ακούω είδηση της μορφής «Κυνηγός σκότωσε κατά λάθος φίλο του επειδή τον πέρασε για αγριογούρουνο» αισθάνομαι ικανοποίηση. Θα το κοιτάξω έτσι και κάποτε κάνω ψυχανάλυση

ΥΓ6
Έρευνες έχουν δείξει ότι όσο και να κυνηγάς πουλιά το μήκος του πουλιού σου μένει ίδιο.

Αρχαία Ελίκη

2009-01-28T05:41:00.000-08:00

Αναδημοσίευση άρθρου από τα ΝΕΑ on-line.

Άνοιξε η Γη και την κατάπιε!
Η αρχαία Ελίκη εξαφανίστηκε σε λίγα λεπτά το 373 π.Χ.

ΡΕΠΟΡΤΑΖ: Στέφανος Κρίκκης skrik@dolnet.gr
ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ: Τρίτη 27 Ιανουαρίου 2009

Την αρχαία λιμνοθάλασσα μέσα στην οποία καταποντίστηκε η πόλη της Ελίκης, όταν σαρώθηκε από ένα φοβερό τσουνάμι το 373 π.Χ., ανακάλυψαν επιστήμονες σε μικρή απόσταση από το Αίγιο, λύνοντας με αυτόν τον τρόπο ένα από τα πλέον σημαντικά επιστημονικά αινίγματα που βασάνιζε τους ειδικούς από τις πρώτες δεκαετίες του περασμένου αιώνα.

Η ανακάλυψη της αποξηραμένης σήμερα λιμνοθάλασσας, που βρίσκεται 7 χιλιόμετρα νοτιοδυτικά του Αιγίου και περικλείεται από τους ποταμούς Σεληνούντα και Κερυνίτη, φανέρωσε στους επιστήμονες όχι μόνο το πού βρίσκεται η αρχαία πρωτεύουσα της Αχαΐας αλλά κυρίως τον τρόπο με τον οποίο αφανίστηκε σε λίγα μόλις λεπτά. «Η αρχαία Ελίκη βυθίστηκε κάτω από τα πόδια της!», λέει στα «ΝΕΑ» η κ. Δώρα Κατσωνοπούλου, αναπληρώτρια καθηγήτρια Αρχαιολογίας στο Πανεπιστήμιο Γουίνθσον του Καναδά και διευθύντρια του προγράμματος ανασκαφών στην περιοχή.

«Δεν καταποντίστηκε στη θάλασσα ούτε αποκόπηκε από τη στεριά για να καταλήξει σε αυτήν. Ο μεγάλος σεισμός, μεγέθους τουλάχιστον

7 ΡΙΧΤΕΡ!

Ο σεισμός προκάλεσε ρευστοποίηση του εδάφους, με αποτέλεσμα να σημειωθεί καθίζηση

7 βαθμών της κλίμακας Ρίχτερ που προηγήθηκε, προκάλεσε τη ρευστοποίηση των εδαφών στα οποία είχε θεμελιωθεί η πόλη με αποτέλεσμα τα σπίτια και τα κτίρια να υποστούν καθίζηση σε μια τεράστια λεκάνη βάθους 4 μέτρων. Σε αυτή την κοιλότητα εισχώρησε το μεγάλο παλιρροϊκό κύμα και αφού κατέστρεψε πολλά οικοδομήματα, έπνιξε στη συνέχεια την Ελίκη δημιουργώντας μια λιμνοθάλασσα που σήμερα γνωρίζουμε από τις ανασκαφές ότι είχε έκταση τουλάχιστον 1,5 τετραγωνικό χιλιόμέτρο», σημειώνει η κ. Δ. Κατσωνοπούλου.

Η μαρτυρία του Ερατοσθένη
Η αρχή του μίτου που οδήγησε στη λύση της αινιγματικής καταστροφής της Ελίκης κρυβόταν σε μια λέξη που είχε γράψει στις σημειώσεις του ο φημισμένος Έλληνας φιλόσοφος και μαθηματικός του 3ου αι. π.Χ. Ερατοσθένης. Επισκεπτόμενος την περιοχή στην οποία βρισκόταν η Ελίκη 150 χρόνια μετά την καταστροφή της, ανέφερε ότι είδε έναν πόρο, δηλαδή ένα στενό πέρασμα με νερό. Στην υδάτινη αυτή τοποθεσία υπήρχαν μάλιστα και ψαράδες με βάρκες που ψάρευαν. «Η λέξη πόρος ερμηνεύτηκε από πολλούς ερευνητές αργότερα ως κόλπος και αμέσως δημιουργήθηκε η εντύπωση ότι η Ελίκη είχε αποκολληθεί από την ξηρά και είχε βυθιστεί στον Κορινθιακό Κόλπο. Αυτό όμως ήταν λάθος γιατί ο Κορινθιακός Κόλπος αναφερόταν με το όνομά του στις αρχαίες πηγές και μάλιστα στα κείμενα του γεωγράφου Στράβωνα. Ο Ερατοσθένης μιλούσε σαφώς για μια λιμνοθάλασσα η οποία, όπως ανακαλύψαμε πρόσφατα, είχε διατηρηθεί σε μικρή απόσταση από το σημερινό Αίγιο για τουλάχιστον 400 χρόνια μετά τη δημιουργία της από εκείνο το φοβερό τσουνάμι».

Λιμνοθαλάσσια ιζήματα
Η κ. Κατσωνοπούλου μαζί με τον αναπληρωτή καθηγητή Γεωλογίας στο Πανεπιστήμιο Πατρών Γιάννη Κουκουβέλα και τον καθηγητή Γεωαρχαιολογίας στο Πανεπιστήμιο της Νέας Υόρκης Στίβεν Σότερ ερεύνησαν επισταμένως την περιοχή που περικλείεται από τα δύο ποτάμια και έλαβαν πολλά δείγματα από το έδαφος σε βάθος μέχρι και 6 μέτρα. Τα δείγματα εξετάστηκαν από ειδικευμένους στα αρχαία περιβάλλοντα επιστήμονες στο Πανεπιστήμιο του Μαϊάμι και αποδείχτηκε ότι έκρυβαν μέσα τους λιμνοθαλάσσια ιζήματα, δηλαδή απολιθωμένους μικροοργανισμούς που ζούσαν σε υφάλμυρο νερό. Αυτό ήταν και η πρώτη επιβεβαίωση της μαρτυρίας του Ερατοσθένη.

Η δεύτερη απόδειξη προήλθε από τις μαρτυρίες που είχαν να «διηγηθούν» ορισμένα ερείπια κτιρίων που εντοπίστηκαν μέσα στην αποξηραμένη λιμνοθάλασσα, σε βάθος 3 μέτρων. Φανέρωσαν τον τρόπο με τον οποίο καταστράφηκαν όταν βρέθηκαν αντιμέτωπα με την ορμή του παλιρροϊκού κύματος. «Οι τοίχοι ορισμένων κτιρίων ή σπιτιών που βρίσκονταν κάθετα προς την πορεία που ακολουθούσε το τσουνάμι γκρεμίστηκαν. Αντίθετα, οι τοίχοι που ήταν κατασκευασμένοι με φορά παράλληλη προς το κύμα δεν έπαθαν μεγάλες ζημιές γιατί το νερό κινήθηκε δίπλα τους χωρίς να τους παρασύρει», παρατηρεί ο κ. Στίβεν Σότερ.

Ο σεισμός και το τσουνάμι κατέστρεψαν μια πόλη 1.000 ετών

ΟΙ ΕΙΔΙΚΟΙ γρήγορα κατάλαβαν τι είχε συμβεί το 373 π.Χ. και το πώς δημιουργήθηκε η άγνωστη λιμνοθάλασσα. Από ένα ρήγμα ή μια ομάδα ρηγμάτων κοντά στο Αίγιο προκαλείται ένας πολύ ισχυρός σεισμός. Η πόλη της Ελίκης, που είχε ανεγερθεί 1.000

χρόνια νωρίτερα, πλήττεται αμέσως. Το σαθρό έδαφος πάνω στο οποίο ήταν κτισμένα τα οικοδομήματα υποχωρεί και τα κτίρια που είχαν θεμέλια από πέτρες καθιζάνουν αυτομάτως κατά 3 με 4 μέτρα. Χώμα και άμμος εκτοξεύονται σαν πίδακας προς τα πάνω και η καθίζηση δημιουργεί μια τεράστια λεκάνη. Η πόλη έχει βουλιάξει στα θεμέλιά της και λίγα λεπτά αργότερα ένα τσουνάμι ύψους τουλάχιστον 5 μέτρων κινείται από Βορρά προς Νότο και εισχωρεί στην ξηρά κατά περίπου 3 χιλιόμετρα. Εκείνη την εποχή η ακτογραμμή ήταν σχεδόν 2 χιλιόμετρα πιο μέσα. Καθώς το τσουνάμι αποτραβιέται στη συνέχεια προς τα πίσω, το νερό περιδινίζεται και προκαλεί τις μεγαλύτερες καταστροφές στα κτίρια ενώ ταυτόχρονα πλημμυρίζει τη λεκάνη πνίγοντας την πόλη.

Μέσα σε λίγες ώρες έχει δημιουργηθεί μια λιμνοθάλασσα η οποία τους επόμενους αιώνες τροφοδοτείται με το νερό της θάλασσας μέσω ενός καναλιού που σχηματίστηκε κατά πάσα πιθανότητα εκείνη τη στιγμή και αργότερα προσχώθηκε.

Η λιμνοθάλασσα σκεπάζει για πάντα μέσα της τα ερείπια της Ελίκης και με το πέρασμα των χρόνων αποξηραίνεται λόγω των προσχώσεων, δηλαδή των φερτών υλών που μεταφέρουν τα δύο ποτάμια τα οποία την περιβάλλουν. Ο υγρός τάφος της αρχαίας αχαϊκής πρωτεύουσας είναι σήμερα μια μικρή πεδιάδα με καλλιεργούμενες εκτάσεις. «Η αρχαία Ελίκη ήταν κτισμένη σε μια περιοχή όπου ποτέ δεν έπαψαν να συντελούνται γεωλογικές διεργασίες», λέει στα «ΝΕΑ» ο κ. Γιάννης Κουκουβέλας, αναπληρωτής καθηγητής Γεωλογίας στο Πανεπιστήμιο Πατρών. «Στην περιοχή συμβαίνουν αλλαγές της στάθμης της θάλασσας, ανύψωση της χέρσου και υπάρχει πάντοτε έντονη σεισμική δραστηριότητα».

Καταπατήσεις ...

2009-01-17T15:05:00.000-08:00

Στο λόφο κοντά στα Μεσαία Τρίκαλα, όπου όλα δηλώνουν ότι υπήρχε αρχαίο φρούριο για να υπερασπίζεται το κράτος της Πελλήνης από τους Σικυώνιους (αλλά κανένας κάτοικος δεν υπερασπίστηκε όταν ήρθαν οι μπουλντόζες), η "πύλη" (λαξευμένη σε φυσική αναδίπλωση του βράχου) δείχνει άλλο ένα μονοπάτι για να περάσει η Ιστορία, που φεύγει ντροπιασμένη από τα Τρίκαλα.
Ο καταπατητής, που ρημάζει ανενόχλητος το δάσος, λέει ότι δεν υπάρχουν μονοπάτια. Όμως εγώ πιστεύω σε μια παροιμία που έλεγε ο λαός, όταν ήταν ακόμα σοφός: "Αν δεν πατήσεις σταθερά στη γη, φόρα δεν παίρνεις". Κι οι άνθρωποι που δεν σέβονται τον τόπο τους, αληθινή προκοπή δεν κάνουν στη ζωή τους.

Ο εφιάλτης της Περσεφόνης

2009-01-14T14:28:00.000-08:00

Εκεί που φύτρωνε φλισκούνι κι άγρια μέντα
κι έβγαζε η γη το πρώτο της κυκλάμινο
τώρα χωριάτες παζαρεύουν τα τσιμέντα
και τα πουλιά πέφτουν νεκρά στην υψικάμινο.

Κοιμήσου Περσεφόνη
στην αγκαλιά της γης
στου κόσμου το μπαλκόνι
ποτέ μην ξαναβγείς.

Εκεί που σμίγανε τα χέρια τους οι μύστες
ευλαβικά πριν μπουν στο θυσιαστήριο
τώρα πετάνε αποτσίγαρα οι τουρίστες
και το καινούργιο πάν να δουν διϋλιστήριο.

Κοιμήσου Περσεφόνη
στην αγκαλιά της γης
στου κόσμου το μπαλκόνι
ποτέ μην ξαναβγείς.

Εκεί που η θάλασσα γινόταν ευλογία
κι ήταν ευχή του κάμπου τα βελάσματα
τώρα καμιόνια κουβαλάν στα ναυπηγεία
άδεια κορμιά σιδερικά παιδιά κι ελάσματα.

Κοιμήσου Περσεφόνη
στην αγκαλιά της γης
στου κόσμου το μπαλκόνι
ποτέ μην ξαναβγείς.

NIKOΣ ΓΚΑΤΣΟΣ

Τον Ιούλιο είχαν ελπίδες...

2009-01-13T15:28:00.000-08:00

Αυτά έγραφε η ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ στις 31/ο7/08.
Όμως δεν υπολόγισαν τους ελιγμούς του υπουργού:

Η νέα μάχη της Χαιρώνειας: το ΚΑΣ κατατρόπωσε εργοστάσιο

Της Ν. ΚΟΝΤΡΑΡΟΥ-ΡΑΣΣΙΑ

Αυτή τη μάχη την κέρδισε προς το παρόν η Χαιρώνεια. Στον καταπράσινο κάμπο της, όπου θεωρείται ότι διεξήχθη το 338 π.Χ. η γνωστή μάχη της Χαιρώνειας (οι Βοιωτοί έχασαν από τους Μακεδόνες), δεν θα στηθεί το εργοστάσιο παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας με φυσικό αέριο της ENELCO Α.Ε. (ιταλική ENEL+όμιλος Κοπελούζου).

Το ωραίο αυτό λιοντάρι στο εξής δεν θα μνημονεύει απλώς τους πεσόντες στη μάχη της Χαιρώνειας (338 π.Χ.), θα προφυλάσσει και τον καταπράσινο κάμπο από έργα υποδομής. Ας σημειωθεί ότι η ομάδα του ΚΑΣ, που έκανε αυτοψία, γνωμοδότησε υπέρ της εγκατάστασης του εργοστασίου, φτάνει να... χωθεί σε όρυγμα για να μη φαίνεται
Υστερα από ακρόαση της θέσης δύο δημάρχων (Χαιρώνειας, Δαύλειας), του νομάρχη της περιοχής, δεκάδων εκπροσώπων φορέων και πολιτών που αντιδρούν στην εγκατάσταση της μονάδας στον βοιωτικό κάμπο, το Κεντρικό Αρχαιολογικό Συμβούλιο αποφάσισε με ισχυρή πλειοψηφία (9-5) να μην εγκρίνει τη Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων που απαιτείται για το έργο.

Η υπόθεση αυτή, όπως έχει εξελιχθεί, αποκαλύπτει την ανευθυνότητα με την οποία αντιμετωπίζει το κράτος σοβαρά ζητήματα, που έχουν να κάνουν με την ανάπτυξη, τις επενδύσεις και την προστασία της πολιτιστικής κληρονομιάς.

Ολοι όσοι ακούστηκαν προχθές το βράδυ στο ΚΑΣ είχαν δίκιο και άδικο μαζί. Ας ξεκινήσουμε από τον δήμαρχο Χαιρώνειας. Υπερασπίστηκε με πάθος το ιστορικό τοπίο (έδειξε και τρισδιάστατη ψηφιακή αναπαράσταση της μάχης της Χαιρώνειας) και τις επενδύσεις που έγιναν από τον δήμο του και από τον γειτονικό Δήμο Δαύλειας σε αδρευτικά έργα, επιχορηγημένα μάλιστα από την Ευρωπαϊκή Κοινότητα. Γιατί η επιθυμητή γι' αυτούς ανάπτυξη ήταν και είναι ο αγροτουρισμός, όπως είπε. «Πού ήταν όμως ο δήμαρχος όταν το 2006 αγόραζε η εταιρεία 100 στρέμμ. για την εγκατάσταση του εργοστασίου;», αναρωτήθηκε μέλος του ΚΑΣ.

Πού ήταν και ο νομάρχης της περιοχής, που συντάσσεται τώρα απολύτως με τον δήμαρχο, όταν τα υπουργεία Ανάπτυξης και ΠΕΧΩΔΕ ενέκριναν το 2007 την προμελέτη περιβαλλοντικών επιπτώσεων του έργου; Γιατί δεν υπέβαλε ένσταση; Δεν πρόλαβε τις ημερομηνίες, είπε.

Πού ήταν και οι πολίτες, που έχουν ξεσηκωθεί υποστηρίζοντας ότι η καθαρότερη πηγή ενέργειας, το φυσικό αέριο, «θα επιφέρει μόλυνση που θα αντιστοιχεί με κίνηση 40.000 αυτοκινήτων, θέρμανση σαν χιλιάδες θερμάστρες να καίνε μαζί και "καπέλο ρύπων" που θα φθάνει ώς τη Λιβαδειά»;

Και γιατί «ξύπνησε» τόσο αργά η Εφορεία Αρχαιοτήτων Θήβας, ζητώντας τώρα την προστασία του πεδίου μάχης, των κηρυγμένων αρχαιολογικών της χώρων και διαφόρων ορατών ευρημάτων, ενώ το 2001 είχε βεβαιώσει ότι δεν υπάρχουν στο οικόπεδο αρχαία; Τότε, η έννοια της προστασίας του ιστορικού τόπου δεν υπήρχε;

Οσο για την εταιρεία, φρόντισε κι αυτή να κάνει τη δουλειά της με δύο άλλα υπουργεία, αγνοώντας το Πολιτισμού, και τώρα επικαλείται την άδεια χωροθέτησης του 2001. Εν τω μεταξύ, έχει αλλάξει ο αρχαιολογικός νόμος, έχουν γίνει ανασκαφές και έχουν βρεθεί γύρω από το οικόπεδο ορατά αρχαία.

Βλέποντας το αδιέξοδο, η Εφορεία Αρχαιοτήτων πρότεινε να μεταφερθεί το εργοστάσιο σε ένα κοίλωμα μέσα στα βουνά, στα όρια του νομού Φθιώτιδας, απ' όπου δεν θα φαίνεται από τους αρχαιολογικούς χώρους. Η ENELCO, όμως, ισχυρίζεται ότι με αυτή τη χωροθέτηση κέρδισε τον διαγωνισμό. Αν αλλάξει τόπο, απειλείται με ακύρωση. Το κτίριό της πρέπει να έχει εμβαδό 13.0039 τ.μ. και να συνοδεύεται από δεξαμενές ύψους 12 μ. και καμινάδα ύψους 50 μ.

Το πόρισμα της πρόσφατης αυτοψίας μελών του ΚΑΣ, που δεν υπέγραφε ο αρχαιολόγος Πάνος Βαλαβάνης, κατέληγε στο συμπέρασμα να δοθεί η άδεια εγκατάστασης του εργοστασίου με την προϋπόθεση ότι θα σκαφτεί ένα όρυγμα και να μπει ένα τμήμα του μέσα, ώστε να μην είναι τόσο εμφανές. Ωστόσο όλοι παραδέχονταν πως είναι αδύνατον να κρυφτεί. «Στη θέση του πεδίου μάχης θα έχουμε ένα εργοστάσιο», είπαν.

«Και επιπλέον, τι μας βεβαιώνει ότι δεν θα εξελιχθεί η περιοχή σε νέα Ελευσίνα;». «Μέχρι τώρα η πολιτεία δεν σεβάστηκε τα πεδία των ιστορικών μαχών, όπως της ναυμαχίας της Σαλαμίνας και της μάχης του Μαραθώνα. Αυτό το συμβούλιο ενέκρινε το κωπηλατοδρόμιο και την υποβάθμιση του Μαραθώνα. Ας μην περιπέσουμε σε ένα ακόμη σφάλμα». Η απόφαση του ΚΑΣ είναι γνωμοδοτική. Να δούμε αν θα επικυρωθεί και με την υπογραφή του υπουργού. *
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΠΑΡΑΚΑΤΩ ΤΙ ΕΚΑΝΕ Ο ΥΠΟΥΡΓΟΣ:

Έλεος! Σώστε τον πολιτισμό από τους υπουργούς πολιτισμού

2009-01-13T15:15:00.000-08:00

Το εργοστάσιο της Χαιρώνειας

Της Ν. ΚΟΝΤΡΑΡΟΥ-ΡΑΣΣΙΑ

Ο Μιχάλης Λιάπης δεν υπέγραψε ποτέ την αρνητική γνωμοδότηση του ΚΑΣ. Και πέτυχε ευνοϊκή απόφαση για τον θερμοηλεκτρικό σταθμό παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας χάρη και στην τροποποίηση της αρχιτεκτονικής μελέτης του

Τι άλλαξε από τον περασμένο Ιούλιο, που το Κεντρικό Αρχαιολογικό Συμβούλιο απέρριπτε την κατασκευή του θερμοηλεκτρικού σταθμού παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας της εταιρείας ENELCO (της ιταλικής ENEL και του ομίλου Κοπελούζου) στην περιοχή Αγιος Βλάσιος της Χαιρώνειας; Γιατί ο υπουργός Πολιτισμού Μιχάλης Λιάπης δεν υπέγραψε ποτέ εκείνη τη γνωμοδότηση; Μήπως για να την αναπέμψει στο Συμβούλιο και να επιτύχει, και μάλιστα παραμονές Χριστουγέννων και λίγο πριν από τον ανασχηματισμό της κυβέρνησης, μια ευνοϊκή γνωμοδότηση για την εταιρεία;

Το λιοντάρι που στέκεται σε μνημείο πεσόντων στη μάχη της Χαιρώνειας (338 π.Χ.) βρίσκεται στην ευρύτερη περιοχή του εργοστασίου
Τα εύλογα αυτά ερωτήματα έθεσαν χθες στο ΚΑΣ δύο βουλευτές (Αννα Φιλίνη και Ν. Τόγιας), ο νομάρχης Βοιωτίας, ο δήμαρχος Χαιρώνειας, η πρόεδρος του Δημοτικού Συμβουλίου Δαύλειας και περίπου άλλοι σαράντα εκπρόσωποι φορέων και κατοίκων που αντιτίθενται σθεναρά στη χωροθέτηση του εργοστασίου σε έναν τόπο φορτωμένο ιστορικές μνήμες. Στην κοιλάδα της Χαιρώνειας συγκρούστηκαν οι στρατοί του βασιλιά του Πόντου Μυθριδάτη ΣΤ' και του Ρωμαίου στρατηγού Σύλλα το 86 π.Χ., ενώ στην ευρύτερη περιοχή έγινε το 338 π.Χ. η γνωστή μάχη της Χαιρώνειας, για την οποία κατασκευάστηκε και ο μαρμάρινος Λέων της Χαιρώνειας, ένα μνημείο για τους πεσόντες Θηβαίους Ιερολοχίτες.

Εκείνο που άλλαξε ήταν η πολιτική βούληση. Αυτό ήταν σαφές καθώς παρέμενε αρνητική η εισήγηση της Θ' Εφορείας Αρχαιοτήτων, η οποία είχε τώρα σύμμαχο και τον Σύλλογο Ελλήνων Αρχαιολόγων, που με επιστολή του σε όλα τα μέλη του Κοινοβουλίου εξέφραζε την ανησυχία του για τη χωροθέτηση του έργου «σε ένα ιδιαίτερης αξίας αρχαιολογικό και ιστορικό τοπίο», που απέχει 830 μ. από τον κηρυγμένο αρχαιολογικό χώρο της Χαιρώνειας, 2.700 μ. από την ακρόπολη του αρχαίου Πανοπέα και 8 χλμ. από την αρχαία Δαύλεια.

Οι υποστηρικτές του έργου επαναλάμβαναν πως το 2001 ο προϊστάμενος της οικείας Εφορείας Αρχαιοτήτων είχε βεβαιώσει ότι το οικόπεδο (τότε 50 στρέμμ., τώρα 150) δεν βρίσκεται σε κηρυγμένο αρχαιολογικό χώρο και δεν έχει ορατές αρχαιότητες. Εν τω μεταξύ, στον κάμπο Μαυρονερίου, που περιβάλλει τον χώρο οικοδόμησης του εργοστασίου (εμβαδού 13.000 τ.μ.), βρέθηκε κατά τη διάνοιξη αυλακιών πλήθος αρχαίων, και μάλιστα σε κοντινή απόσταση.

Το καινούργιο που προσκόμισαν ήταν μια τροποποιημένη αρχιτεκτονική μελέτη, στην οποία μειώνεται κατά 10 μ. το ύψος των κτιρίων (από 37,5 μ. γίνονται 20 μ.), κάτι που επιτυγχάνεται με ταπείνωση της θεμελίωσης κατά 7,5 μ. Επίσης, θα χρησιμοποιήσουν τα προϊόντα εκσκαφής για τη δημιουργία ενός πάρκου με δέντρα και χλοοτάπητα.

Τελικά το ΚΑΣ ψήφισε υπέρ του έργου, με εξαίρεση έναν αρχαιολόγο, τον καθηγητή Πάνο Βαλαβάνη, τον μοναδικό που υποστήριξε ότι το θέμα δεν έχει να κάνει με το ύψος των κτιρίων αλλά με τη χωροθέτηση του εργοστασίου και καταψήφισε.

ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ - 24/12/2008

Όλα παν' καλά ...

2009-01-11T14:48:00.000-08:00

«Ερχεται εργασιακός μεσαίωνας»

Η αντίθεσή μας στη διατήρηση του opt out βασίζεται στην κοινή λογική και τη νομική αίσθηση δικαίου.

* Καθώς με το ισχύον καθεστώς παραβιάζονται οι αρχές και το γράμμα της Συνθήκης (της Ε.Ε.) και η παρέκκλιση (της Βρετανίας) από τον γενικό κανόνα (48ωρο) δεν αποτελεί μια μορφή «ευελιξίας της νομοθεσίας» αλλά μια πλήρη άρνηση της δικαιοσύνης.

*Οι παρεκκλίσεις είναι ένας σίγουρος τρόπος για να αφήσουμε τους εργαζόμενους απροστάτευτους και εκτεθειμένους στην απάνθρωπη εκμετάλλευση, αποδυναμώνοντας τις συμφωνίες και τους διεθνείς κανονισμούς και επιστρέφοντας στις εργασιακές σκέσεις του 19ου αιώνα.

*Ανοίγει δηλαδή έτσι ο δρόμος του ανταγωνισμού χωρίς κοινούς κανόνες, κάτι που έχει επιπτώσεις στην υγεία, την ασφάλεια και την αξιοπρέπεια των εργαζομένων.

*Η Κομισιόν και το Συμβούλιο επιχειρούν να επεκτείνουν το βρετανικό «opt out» στην υπόλοιπη Ευρώπη, παρά το ότι έχουν στα χέρια τους πολλές μελέτες για τις αρνητικές συνέπειές του. Σε μία έρευνα της Κομισιόν αναφέρεται αυτολεξεί:

«Η εβδομάδα εργασίας πάνω από 50 ώρες μπορεί, μακροπρόθεσμα, να έχει επιβλαβή αποτελέσματα στην υγεία και την ασφάλεια των εργαζομένων». Από την άλλη, το να εξαιρείς την ανενεργή εφημερία από το χρόνο απασχόλησης θα μπορούσε να υπονομεύσει τις υπάρχουσες συλλογικές συμβάσεις εργασίας και να επιφέρει καταστρεπτικές συνέπειες στην οργάνωση της δουλειάς σε πολλούς τομείς.

* Ειλικρινά πιστεύω και ελπίζω ότι θα βρεθεί ένας αποδεκτός συμβιβασμός. Πρέπει να αρχίσουμε να μιλάμε λογικά για το πότε θα ξεκινήσει η σταδιακή κατάργηση του «opt out», αναγνωρίζοντας το τεράστιο διακύβευμα του περιορισμού της κουλτούρας των πολλών ωρών εργασίας. Χωρίς μια γενική συμφωνία, η χρήση των όρων όπως «flexicurity» (ευελιξία στην αγορά εργασίας με ασφάλεια των εργαζομένων) και «συμφιλίωση της εργασίας με την οικογενειακή ζωή» θα γίνεται χωρίς νόημα.

Ο ΑΛΕΣΑΝΤΡΟ ΣΕΡΚΑΣ είναι ισπανός σοσιαλιστής ευρωβουλευτής και ο εισηγητής της έκθεσης για τον χρόνο εργασίας.

ΚΥΡΙΑΚΑΤΙΚΗ - 11/01/2009

Ομοιότητες...

2009-01-07T13:04:00.000-08:00

Ισοκράτης 436-338 π.Χ
Οἱ γὰρ κατ' ἐκεῖνον τὸν χρόνον τὴν πόλιν διοικοῦντες κατεστήσαντο πολιτείαν οὐκ ὀνόματι μὲν τῷ κοινοτάτῳ καὶ πραοτάτῳ προσαγορευομένην, ἐπὶ δὲ τῶν πράξεων οὐ τοιαύτην τοῖς ἐντυγχάνουσι φαινομένην, οὐδ' ἣ τοῦτον τὸν τρόπον ἐπαίδευε τοὺς πολίτας ὥσθ' ἡγεῖσθαι τὴν μὲν ἀκολασίαν δημοκρατίαν, τὴν δὲ παρανομίαν ἐλευθερίαν, τὴν δὲ παρρησίαν ἰσονομίαν, τὴν δ' ἐξουσίαν τοῦ ταῦτα ποιεῖν εὐδαιμονίαν, ἀλλὰ μισοῦσα καὶ κολάζουσα τοὺς τοιούτους βελτίους καὶ σωφρονεστέρους ἅπαντας τοὺς πολίτας ἐποίησεν.

Κατ' εξαίρεσιν

2008-12-29T15:56:00.000-08:00

Αν και η θεματολογία του blog αυτού είναι άλλη, επιβάλλεται η ανάρτηση αυτού του άρθρου που, κατά τη γνώμη μου, πρέπει να διαβαστεί από όλους. Ας μη ξεχνάμε ότι πριν από λίγες μέρες, ένα παιδί πυροβολήθηκε εν ψυχρώ.

Από το Βιβλιοδρόμιο της εφημερίδας ΤΑ ΝΕΑ
Σάββατο, 20 Δεκεμβρίου 2008
Περί αποκλίσεων

Γράφει ο Κώστας Γεωργουσόπουλος

ΑΛΗΘΕΙΑ ΤΙ ΣΗΜΑΙΝΕΙ ΑΠΟΚΛΙΝΟΥΣΑ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ ΟΤΑΝ ΜΙΛΑΜΕ ΓΙΑ ΕΝΑΝ ΕΦΗΒΟ 15 ΕΤΩΝ; ΚΑΙ ΩΣ ΠΡΩΤΟ ΕΡΩΤΗΜΑ ΠΟΥ ΑΝΑΔΥΕΤΑΙ ΣΤΗ ΣΚΕΨΗ ΕΙΝΑΙ ΠΟΙΑ ΤΑΧΑ Σ΄ ΑΥΤΗ ΤΗΝ ΗΛΙΚΙΑ ΕΙΝΑΙ Η ΝΟΡΜΑ, Η ΚΑΝΟΝΙΚΟΤΗΤΑ, Η ΕΥΘΕΙΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΟΠΟΙΑ ΠΑΡΕΚΚΛΙΝΕΙ Ο ΕΦΗΒΟΣ; ΠΟΙΟΣ ΚΑΘΟΡΙΖΕΙ ΤΑ ΚΡΙΤΗΡΙΑ, ΚΑΙ ΥΠΑΡΧΟΥΝ ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΙΣΧΥΟΣ; ΥΠΑΡΧΕΙ Ο ΑΠΟΛΥΤΟΣ ΚΑΝΟΝΑΣ ΠΑΝΩ ΣΤΟΝ ΟΠΟΙΟ ΜΕΤΡΙΕΤΑΙ ΚΑΘΕ ΦΟΡΑ ΜΙΑ ΣΥΓΚΕΚΡΙΜΕΝΗ ΑΤΟΜΙΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ ΕΝΟΣ ΝΕΑΡΟΥ ΑΤΟΜΟΥ;

Ύστερα από 40 περίπου χρόνια στην ενεργό, κάθε είδους εκπαίδευση, δεν μπορώ να βρω το γράδο, τον μέσο αποδεκτό δείκτη που καθορίζει μια απαρέγκλιτη συμπεριφορά. Εκείνο που ξέρω από την ψυχολογία είναι ο όρος «αποκλίνουσα νόηση» που σημαίνει «μια μορφή δημιουργικής σκέψης που συνίσταται στο να σκέφτεται κανείς και να προτείνει εναλλακτικές και πρωτότυπες λύσεις για την επίλυση ενός προβλήματος» (Λεξικό Μπαμπινιώτη). Άρα οι εφευρέτες, οι τολμηροί μεταρρυθμιστές, οι πρωτοπόροι επιστήμονες, διακρίνονται για την αποκλίνουσα σκέψη τους. Γι΄ αυτό και συχνά λοιδορήθηκαν, χλευάστηκαν, κάηκαν στην πυρά ή ήπιαν το κώνειο, όταν η διδασκαλία τους, οι προτάσεις ζωής τους ξέφευγαν από την πεπατημένη, από τον ίσιο δρόμο και (συμβολικά) από τη δημοσιά! Η μακροχρόνια θητεία μου στη Μέση Εκπαίδευση με δίδαξε να προσπαθώ πάντα να εξηγήσω τέτοιου είδους συμπεριφορές μαθητών μου που σε πρώτη ανάγνωση μπορούσαν να περάσουν είτε ως αδιαφορία είτε ως σνομπισμός είτε ως απαξίωση και του μαθήματος και του δασκάλου. Μια σιωπηλή περιφρόνηση ή μια θορυβώδης συνεχής παρενόχληση του μαθήματος δεν ήταν πάντα μια συνειδητή αντίδραση προς τη σχολική πράξη. Πολλές φορές ήταν ένα κάμωμα για να τραβήξει ο μαθητής την προσοχή, να ανοίξει διάλογο (συχνά επιθετικό) με τον δάσκαλο ή να προβοκάρει την τάξη και κυρίως τους λεγόμενους καλούς μαθητές. Επικαλούμαι τη μαρτυρία χιλιάδων μαθητών που πέρασαν από τα χέρια μου: δεν απέβαλα ποτέ από την τάξη μαθητή, ό,τι και να σκαρφίστηκε για να προκαλέσει. Μόνο μια φορά σε ακραία συμπεριφορά, βγήκα εγώ από την τάξη, καθόμουν όρθιος έξω από την αίθουσα επί δύο εβδομάδες ώσπου ο υπαίτιος ζήτησε δημόσια συγγνώμη. Έ νας δάσκαλος που καταφεύγει στην εξουσία του μαθητή ή προσφεύγει στον μπαμπούλα διευθυντή έχει για πάντα χάσει το παιχνίδι. Όταν ο δάσκαλος αγαπάει τη δουλειά του, δηλαδή το παιδί, δεν θα μείνει αδιάφορος από τη συμπεριφορά παιδιών με ιδιάζουσα παρουσία. Πάντα όταν ψάχνεις, βρίσκεις. Αν σκαλίσεις πίσω από το πείσμα, την απρέπεια, την άρνηση, την επιθετικότητα θα ανακαλύψεις σχεδόν πάντα μια τραυματική και τρυφερή πληγή που καμουφλάρεται από μια ασπίδα σκληρότητας και μια μάσκα κυνισμού. Αυτά τα παιδιά κερδίζονται σχεδόν πάντα από τον δάσκαλο που γνοιάζεται. Και η μέθοδος είναι μία, απλή και αιώνια: Αγάπη. Μου έχουν τύχει αγρίμια μετά την επαφή και την κένωση της ψυχής να έρχονται μπαίνοντας ή βγαίνοντας από την τάξη να πάρουν το χάδι τους στον ατίθασο θύσανο της κόμης τους. Συνέβη συχνά στη γυναίκα μου, επιδέξια στην προσέγγιση τέτοιων παιδιών εκπαιδευτικό, να αναλαμβάνει ενώπιον του συλλόγου των καθηγητών την ευθύνη για μαθητή που προτεινόταν για απομάκρυνση από το σχολείο και αλλαγή σχολικού περιβάλλοντος με το επιχείρημα πως αν αποτύγχανε, στο τέλος της χρονιάς θα αποχωρούσε από τον σύλλογο μαζί με τον μαθητή. Και όχι μόνο (και όχι μία φορά) δεν αποχώρησε αλλά σήμερα έχει να καμαρώνει εκείνους τους προστατευόμενους εφήβους σε πανεπιστημιακές έδρες, λαμπρούς επαγγελματίες, επιστήμονες και πολιτικά στελέχη πρώτης γραμμής. Αντίθετα πολλούς μαθητές της νόρμας, τακτικούς, πειθήνιους, «σπασίκλες», «φυτά» τούς κατάπιε η ανωνυμία και η ισοπέδωση. Με εξαιρέσεις ασφαλώς, πώς όχι. Δεν είναι δουλειά μου να υπεισέλθω στο ανακριτικό έργο και να δικάσω οποιονδήποτε. Αλλά όταν υποτίθεται ένας εκπαιδευμένος αστυνομικός στην άσκηση των καθηκόντων του παρεκκλίνει από τον νόμο, παραβιάζει τους κανονισμούς και κάνει χρήση του όπλου του εναντίον αόπλων εφήβων, ε! τότε αυτός είναι η αποκλίνουσα προσωπικότητα χωρίς καν το ελαφρυντικό της ανώριμης, ενστικτώδους και ορμητικής εφηβείας. Είναι επιχείρημα σοβαρού ανθρώπου να ισχυρίζεται ότι, πάνοπλος και με ειδική στολή καταστολής, φοβήθηκε για τη ζωή του και θόλωσε ο νους του; Όταν θολώνει το μυαλό των οργάνων της τάξης γεννιέται ο πανικός και ο πανικός (φόβος) είναι ζωώδες ένστικτο. Έγραψα κι άλλες φορές, σχεδόν τολμηρά, πως το όπλο είναι φαλλικό σύμβολο. Δεν είναι προέκταση απλώς του χεριού, κάτι σαν σιδερένια γροθιά με δυνατότητα να πλήξει στόχο μακρινό. Είναι όμως και μια προέκταση του φαλλού, μια επίδειξη αντριλικιού, που με τσαμπουκά και μαγκιά φυτεύει βιάζοντας σώματα και ζωές πυρίκαυστο σπέρμα θανάτου. Και δυστυχώς αυτό το φαλλικό σύμβολο συνοδεύεται από την ομόλογη ηδονή, ενός είδους εκπύρωση. Ξαναγυρίζω στο αρχικό ερώτημα. Ποια είναι η αποκλίνουσα συμπεριφορά ενός εφήβου. Αν ακολουθήσουμε το σκεπτικό της υπερασπιστικής γραμμής, ο τραγικός δεκαπενταετής των Εξαρχείων σύχναζε λέει στα Εξάρχεια τα Σαββατόβραδα και σύχναζε επίσης σε γήπεδα όπου με ορμή και κραυγές κι αν θέλετε με καβγάδες υπερασπιζόταν την ομάδα του. Αλλά αυτό δεν είναι η νόρμα; Έχετε ποτέ προσπαθήσει να διασχίσετε Σάββατο βράδυ τα τετράγωνα από την Ακαδημίας έως την Καλλιδρομίου και από την Αλεξάνδρας έως τη Χαριλάου Τρικούπη; Υπάρχει γήπεδο χωρίς κραυγές και καβγάδες, χωρίς οπαδούς και φανατικούς; Αυτό δεν είναι ο κανόνας; Απόκλιση είναι τα παιδιά της φούστας, τα μαμμόθρεφτα και τα δειλά. Δεν είμαι ούτε εκφραστής ούτε συμπαθών αυτής της νόρμας αλλιώς θα ήθελα τα Σαββατόβραδα των νέων παιδιών κι αλλιώς τα αθλητικά ιδεώδη. Αλλά αυτός είναι ο κανόνας, η μαζική κουλτούρα, η μαζική εκτόνωση της μουσικής, η μαζική διασκέδαση και η απέραντη μοναξιά μέσα στο μέγα πλήθος. Και στο κάτω κάτω κι αν ακόμη διαπίστωνε κανείς στο μικρό βιογραφικό του άτυχου νεανία αποκλίνουσα συμπεριφορά, αυτό δεν είναι ταυτόσημο με την παραβατικότητα.

Η "ανάπτυξη" των Τρικάλων Κορινθίας

2008-11-25T13:54:00.000-08:00

Ή πως μπορεί ένα υπέροχο τοπίο να υποβαθμιστεί

Το εκκλησάκι του Άη Γιάννη, στα Μεσαία Τρίκαλα.

Οι "επενδυτές" (;) επελαύνουν και οι ντόπιοι πουλάνε τα πάντα: τα χωράφια τους, τα σπίτια τους, τα δάση, τους λόφους, τα νερά και την ψυχή τους. Νυν υπέρ πάντων αγών. Να μη μείνει τίποτα όρθιο.

ΟΧΙ ΣΤΟ ΟΝΟΜΑ ΜΑΣ

2008-11-20T15:36:00.000-08:00

“Είναι απαράδεκτη η κατάσταση στις ελληνικές φυλακές. Είναι κύριο θέμα η ριζική αλλαγή του σωφρονιστικού συστήματος”.

–Κάρολος Παπούλιας, 6/11/08

“Είμαστε άνθρωποι – κρατούμενοι. Άνθρωποι, λέω”

- Βαγγέλης Πάλλης, Κρατούμενος, 9/11/08

Από τις τρεις Νοεμβρίου μία εκκωφαντική κραυγή συνταράσσει τα θεμέλια της Δημοκρατίας μας. Από τις τρεις Νοεμβρίου σύσσωμοι οι κρατούμενοι όλης της χώρας κατεβαίνουν σε απεργία πείνας διεκδικώντας το αυτονόητο : τη χαμένη τους αξιοπρέπεια. Απέναντί τους αντιμετωπίζουν την εκκωφαντική σιωπή των κραταιών ΜΜΕ και την παντελή αδιαφορία της πολιτικής ηγεσίας. Σε αυτές τις πρακτικές όσοι υπογράφουμε αυτό το κείμενο ΔΕ ΣΥΝΑΙΝΟΥΜΕ.

Η κατάσταση στις Ελληνικές φυλακές είναι απερίγραπτη και μπορεί να γίνει κατανοητή μόνο με τη σκληρή γλώσσα των μαθηματικών. Στα κατ’ επίφαση “σωφρονιστικά” ιδρύματα της χώρας έχουν καταγραφεί συνολικά 417 θάνατοι την τελευταία δεκαετία, ενώ ο ρυθμός τους έχει απογειωθεί σε τέτοιο σημείο, ώστε σήμερα να σβήνουν στα χέρια του κράτους τέσσερις άνθρωποι το μήνα. Η πληρότητα αγγίζει το 168% (10.113 κρατούμενοι για 6.019 θέσεις) με την αναλογία χώρου για κάθε άνθρωπο να φτάνει σε περιπτώσεις το 1τμ. Με ημερήσιο κρατικό έξοδο ανά κρατούμενο τα 3,60 Ευρώ τα συσσίτια που παρέχονται είναι άθλια, οι υποδομές θυμίζουν μεσαίωνα και η ιατροφαρμακευτική περίθαλψη είναι ελλιπέστατη. Συγχρόνως, το Ελληνικό δικαστικό σύστημα στέλνει στη φυλακή έναν στους χίλιους κατοίκους της χώρας με τους έγκλειστους χωρίς δίκη (υπό προσωρινή κράτηση) να αγγίζουν το 30% του συνολικού αριθμού των κρατουμένων. Αν η ποιότητα μίας Δημοκρατίας κρίνεται από τις φυλακές της, τότε η Δημοκρατία μας ασθμαίνει. Αν η τιμώρηση παραβατικών συμπεριφορών με εγκλεισμό γίνεται από το κράτος στο όνομα της κοινωνίας, τότε για την κατάσταση στις Ελληνικές φυλακές είμαστε όλοι υπόλογοι, με συντριπτικές όμως ευθύνες να αναλογούν στην κρατική μηχανή. Σε αυτή την πραγματικότητα όσοι υπογράφουμε αυτό το κείμενο απαντούμε ΟΧΙ ΣΤΟ ΟΝΟΜΑ ΜΑΣ.

Τα στοιχεία που αποκαλύπτονται από επίσημους φορείς για τις Ελληνικές φυλακές σκιαγραφούν εικόνα κολαστηρίων. Έκθεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την Πρόληψη των Βασανιστηρίων (2007) διαπιστώνει βασανιστήρια, απάνθρωπη μεταχείριση και απειλές κατά της ζωής κρατουμένων, σειρά παραβιάσεων αναφορικά με τις συνθήκες κράτησης, ελλείμματα στη διερεύνηση και τιμωρία των ενόχων, αποσιώπηση περιστατικών βίας με την συμπαιγνία ιατρών και φυλάκων, απαράδεκτες συνθήκες ιατρικής περίθαλψης και ιατρικού ελέγχου στους κρατούμενους κλπ. Το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Δικαιωμάτων του Ανθρώπου έχει εκδώσει σειρά καταδικαστικών για την Ελλάδα αποφάσεων που αφορούν κακομεταχείριση ή/και παραβιάσεις άλλων δικαιωμάτων κρατουμένων από σωφρονιστικές αρχές. Η Εθνική Επιτροπή για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου έχει πάρει απόφαση - καταπέλτη για τα κακώς κείμενα στις φυλακές, προτείνοντας άμεσες δράσεις για την επίλυση τους. Ο Συνήγορος του Πολίτη διαμαρτύρεται για την παντελή έλλειψη συνεργασίας των αρμόδιων κρατικών φορεών μαζί του, λόγω της οποίας έχει ουσιαστικά απαγορευτεί η είσοδός του στις φυλακές της χώρας τα τελευταία δύο χρόνια. Οι δικηγορικοί σύλλογοι όλης της χώρας, μη κυβερνητικές οργανώσεις, όπως η Διεθνής Αμνηστία, και πολλοί πολιτικοί/κοινωνικοί φορείς καταγγέλλουν την απαράδεκτη κατάσταση και ζητούν ευρύτερη συνεργασία για το ξεπέρασμα του προβλήματος. Αν ανθρώπινα είναι τα δικαιώματα που πρέπει να απολαμβάνει κάθε ανθρώπινο ον, κάθε στέρησή τους στις Ελληνικές φυλακές αποτελεί ανοιχτή πληγή για την κοινωνία μας. Σε αυτή την κατάσταση όσοι υπογράφουμε αυτό το κείμενο απαντούμε ΝΑ ΣΠΑΣΕΙ ΕΠΙΤΕΛΟΥΣ ΤΟ ΑΒΑΤΟ ΤΩΝ ΦΥΛΑΚΩΝ.

Με την απεργία πείνας οι κρατούμενοι καταφεύγουν στο τελευταίο οχυρό αντίστασης, που τους έχει απομείνει, το σώμα τους. Είχε προηγηθεί έσχατη έκκλησή τους προ μηνός προς τους ιθύνοντες να ενσκήψουν στο πρόβλημα, καθώς δεν πήγαινε άλλο. Για να λύσουν την απεργία πείνας ζητούν την ικανοποίηση αιτημάτων, που αποκαθιστούν την χαμένη τους αξιοπρέπεια και επανακτούν τα βασικά ανθρώπινα δικαιώματά τους, αιτημάτων συγκεκριμένων, αξιοπρεπών και άμεσα υλοποιήσιμων. Απέναντι στις κινητοποιήσεις των κρατουμένων η πολιτική ηγεσία εξαντλεί τη δράση της σε αδιαφορία, υποσχέσεις και καταστολή των κινημάτων τους. Τυχόν αδιαφορία και αναλγησία της πολιτικής ηγεσίας όμως και σε αυτή τη φάση θα σημαίνει νεκρούς απεργούς πείνας. Στη μετωπική λοιπόν σύγκρουση που επιλέγουν οι κρατούμενοι της χώρας για τη διεκδίκηση των ανθρωπίνως αυτονόητων δε μπορούμε να μένουμε απαθείς σταυρώνοντας τα χέρια και περιμένοντας τις ειδήσεις των θανάτων από τις απεργίες πείνας αλλά θα σταθούμε αλληλέγγυοι. Αν η περιφρούρηση της δημοκρατίας και των ανθρωπίνων δικαιωμάτων επιβάλλουν την επαγρύπνιση όλων μας, τώρα είναι λοιπόν η στιγμή να πάρουμε θέση όλοι απέναντι στο πρόβλημα χωρίς αδιαφορίες και υπεκφυγές.

Απέναντι στην τεταμένη κατάσταση στις φυλακές όλης της χώρας όσοι υπογράφουμε αυτό το κείμενο καθιστούμε την πολιτική ηγεσία απολύτως υπεύθυνη για ό,τι συμβεί και απαιτούμε άμεσα την τόσο θεσμική όσο και στην πράξη ΕΓΓΥΗΣΗ ΤΩΝ ΒΑΣΙΚΩΝ ΑΝΘΡΩΠΙΝΩΝ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΩΝ ΤΩΝ ΚΡΑΤΟΥΜΕΝΩΝ ΟΛΗΣ ΤΗΣ ΧΩΡΑΣ.

Ομίχλη στα Τρίκαλα

2008-11-17T03:16:00.000-08:00

Απομεσήμερο στα Τρίκαλα. Πυκνή ομίχλη αναδύεται από το φαράγγι της Φλαμπουρίτσας σαν ποτάμι που ξεχυλίζει και η στάθμη του ανεβαίνει συνεχώς επικίνδυνα. Σε λίγο, τα αταίριαστα κάτασπρα, μαρμάρινα(!) κτίρια κοντά στο εκκλησάκι του Άγιου Τρύφωνα χάνονται, το τοπίο γίνεται πάλι μαγικό, κι ύστερα από λίγο΄,το μόνο που διακρίνεται είναι οι κορυφές των κυπαρισιών. Οι φωνές από τις ταβέρνες έσβησαν, τα θηριώδη τζιπ εξαφανίστηκαν. Τίποτα τώρα δεν σαλεύει, παρά μόνο η υγρή μυρωδιά της ομίχλης που σέρνεταιται ανάμεσα στα φυλλώματα.
Νοέμβριος. Σε λίγο θα πέσουν τα πρώτα χιόνια. Ο κύκλος των εποχών συνεχίζεται ακατάπαυστα, κι εμείς πλάσματα ατελή και ανόητα, υλικό αναλώσιμο των αιώνων, νομίζουμε ότι θα προλάβουμε, στο σύντομο πέρασμά μας από τη γη, να κατανοήσουμε τα μυστήρια της ζωής και κυβερνήσουμε τον Κόσμο. Περιφρονούμε το παρελθόν, ασελγούμε στο παρόν και υποθηκεύουμε το μέλλον. Κοντόφθαλμοι, μικρόνοες και αστείοι παριστάνουμε τους σπουδαίους. Τί μ' έπιασε;
Πάντα η φύση των Τρικάλων με βάζει σε σκέψεις πικρές. Ίσως επειδή πρόλαβα να την δω πριν από τις καταστροφικές επεμβάσεις των τελευταίων χρόνων, τότε που περπατώντας στους γύρω λόφους νόμιζες ότι θα δεις τον Πάνα να ξεπετιέται πίσω από την άγρια βλάστηση. Αναρρωτιέμαι αν ήταν αυτή η ίδια αίσθηση της φύσης που έκανε τους αρχαίους Πελληνείς να έρχονται σ' αυτούς τους λόφους να τιμήσουν τη Δήμητρα και την Κόρη με οργιαστικές τελετές, ή μήπως είναι ο απόηχος αυτών των τελετών που πλανιέται ακόμα στις ερημιές και τον ψυχανεμίζονται μόνο οι ονειροπαρμένοι;
Και τί μ' αυτό; Είναι ωραία τροφή για την ψυχή το όνειρο. Την τρέφει και την δυναμώνει. Γιατί πάντα το όνειρο είναι και θα είναι πιό ισχυρό από την πεζή πραγματικότητα. Τί κι αν εκατοντάδες εργολάβοι με στείρα μυαλά κι αισθήσεις θέλουν σαν σύγχρονοι Αλάριχοι να ισοπεδώσουν τα πάντα, τί κι αν οι ντόπιοι θέλουν να υψώσουν τα πανύψηλα μνημεία της κενότητας και της απαιδευσίας τους; Τί κι αν ασυνείδητοι υπάλληλοι του κράτους κάνουν τα στραβά μάτια για τους γνωστούς λόγους; Ο καθένας αφήνει το στίγμα του σ' αυτή τη γη, κατά τη δύναμή του και κατά την ποιότητά του. Αλλά μόνο η Ουσία μένει. Όλα τα άλλα διαλύονται.
Δεν είναι μακριά η στιγμή που η αξία της αμόλυντης φύσης, του καθαρού αέρα και του κρυστάλλινου νερού θα ξεπεράσουν κατά πολύ τις αντικειμενικές αξίες των "αρχοντικών". Σε πολλά μέρη του πλανήτη η μεγάλη "στροφή" έχει ήδη αρχίσει και πολύ σύντομα θα αποδειχτεί, κι εδώ, η απέραντη βλακεία των τεχνοκρατών και των άπληστων υποστηρικτών τους.

Αναφορά του Ομήρου στην πόλη της Πελλήνης

2008-10-31T14:59:00.000-07:00

Και οι Μυκήνες οι λαμπρές, η Κόρινθος πλουσία,
οι Κλεωνές καλόκτιστες, των Ορνεών τα μέρη,
η Αραιθυρέα πάντερπνη, η πόλις Σικυώνος,
εκεί που πρώτα ο Άδραστος εγίνη βασιλέας,
η Υπερησία, και η ψηλή Γονούσσα και η Πελλήνη,
ο Αιγιαλός, το Αίγιον κι η απλωμένη Ελίκη
έστειλαν άνδρες σ' εκατό καράβια ανεβασμένους
και αρχηγός ήτ' ο κραταιός Ατρείδης Αγαμέμνων.
Εκείνος είχε τα πολλά και ανδρειωμένα πλήθη,
κι άστραφτεν όλος στ' άρματα κι επαίρετο η ψυχή του
ως ήταν εις την δύναμιν ο πρώτος των ηρώων,
ότ' είχε αυτός πλειότερον λαόν ολόγυρά του.

Ομήρου Ιλιάδα (Ραψ. Β, 569-580)
Μετάφραση Ιάκωβου Πολυλά

Ο Αρχαιολόγος

2008-10-30T15:02:00.000-07:00

"... ο ανασκαφέας αρχαιολόγος είναι ένα όργανο,
ένα εργαλείο του χρόνου, που για να προχωρήσει
πρέπει να αφαιρέσει από πάνω του το βάρος του εγώ..."

"... Θησαυρός είναι οι ιδέες που κρύβονται στα πράγματα.
Δεν πρέπει να σταματάμε στα υλικά κατάλοιπα, αλλά από τα υλικά πρέπει να περνάμε στά άϋλα. Αυτή άλλωστε είναι η μεγαλύτερη ελληνική κατάκτηση. Η έννοια της ιδέας, της πλατωνικής ιδέας."

Γιάννης Σακελλαράκης (13/01/2004)

Λόγια που δείχνουν την συναίσθηση της ευθύνης αλλά και την ευαισθησία του μεγάλου μας αρχαιολόγου. Ας τα διαβάσουν και κάποιοι συνάδελφοί του που θυσιάζουν πατρίδα, αξιοπρέπεια και επιστήμη στο βωμό του κέρδους.

Alas!

2008-10-17T05:16:00.000-07:00

alas! in times of tumult they are
the men destined to come forth as the
shaping spirit of Ruin

to destroy the wisdom of ages in order to
substitute the fancies of a day

Samuel Taylor Coleridge

Δευτέρα 26 Ιουνίου 1950, Στρατονίκεια Αντιόχου Σωτήρος

2008-10-14T13:54:00.000-07:00

"Όταν βρεθώ στο κοχύλι ενός αρχαίου θεάτρου
κοιτάζω το τοπίο, πέρα, πάντα τόσο καλά διαλεγμένο
και αμέσως έπειτα ψάχνω τριγύρω μου τους θεατές,
προσπαθώ να δω τα μάτια τους, χιλιάδες μάτια, σειρές.
Καρφωμένα σε μία λεπτομέρεια, σε μια στιγμή
που δεν κληρονομιέται. Όχι σε μία συγκεκριμένη δράση
που θα μπορούσα εύκολα να υποθέσω... Τα μάτια
σβήνουν μαζί με τη συγκίνησή τους, όπως πεθαίνουν
τα άστρα και μένει τούτο το άδειο Διάστημα,
τόση ερημιά!..."

Γ. Σεφέρης, "Μέρες"

"Θερινό Ηλιοστάσι Θ΄"

2008-10-08T15:38:00.000-07:00

Μιλούσες για πράγματα που δεν τά'βλεπαν
κι αυτοί γελούσαν.
Όμως να λάμνεις στο σκοτεινό ποταμό
πάνω στα νερά
να πηγαίνεις στον αγνοημένο δρόμο
στα τυφλά, πεισματάρης
και να γυρεύεις λόγια ριζωμένα
σαν το πολύροζο λιόδενδρο
- άφησε κι ας γελούν.
Και να ποθείς να κατοικήσει κι άλλος κόσμος
στη σημερινή πνιγηρή μοναξιά
στ' αφανισμένο τούτο παρόν-
άφησέ τους.
Ο θαλασσινός άνεμος κι η δροσιά της αυγής
υπάρχουν χωρίς να το ζητήσει κανένας.

Γιώργος Σεφέρης "Τρία Κρυφά Ποιήματα"

Υπάρχουν ακόμα;

2008-09-23T14:47:00.000-07:00

Ο Σ. Κουτίβας στο βιβλίο του "Ιστορικά του Ξυλοκάστρου" αναφέρει σημεία του νομού, όπου, τουλάχιστον όταν γραφόταν το βιβλίο, υπήρχαν αρχαιότητες. Αναρρωτιέμαι αν υπάρχουν ακόμα και παραθέτω ορισμένα από αυτά.

1. Κάτω Τρίκαλα
"Τραγανιστή" κρήνη. Πρέπει να σώζεται τείχος από λείες πέτρες κάποιου αρχαίου πολυγωνικού οικοδομήματος.
2. Θέση Νίσακον
Ο Κουτίβας είδε γωνιακές πέτρες και περιτρίμματα αγγείων διαφόρων εποχών.
3. Άνω Τρίκαλα
Υπάρχουν ίχνη αμαξιτού δρόμου κάτω από την εκκλησία του Αγίου Νικολάου.
4. "Αντρο του Πανός"
Δυτικά των Τρικάλων, στο κάτω μέρος της κορφής της Κυλλήνης. Βρέθηκαν αγγεία και αφιερώματα στον θεό Πάνα. Το σπήλαιο έχει σταλακτίτες.
5. Στο σιδηροδρομικό σταθμό Ξυλοκάστρου. Ευρήματα δείχνουν ότι πρέπει να υπήρχε ναός.
6. Μεταξύ Κλουτσινιώτικων και Καμαρίου υπήρχε το λιμάνι των Αριστοναυτών. Ο Κουτίβας είδε γωνιακές πέτρες.
7. Από τους Αριστοναύτες μέχρι τον ποταμό Κριό (Φόνισσα) ο Κουτίβας είδε να υπάρχουν κιονίσκοι, μαρμάρινες πλάκες, κύλινδροι, κεραμίδια, σπασμένα πιθάρια, δεξαμενές και μικρό λατομείο. Επίσης είδε σκουριές σιδήρου και οδηγήθηκε στο συμπέρασμα ότι πρέπει να υπήρχαν βιοτεχνίες εξαγωγής σιδήρου, διότι στο μέρος αυτό υπάρχει μετάλλευμα.

Ισοπέδωση

2008-09-21T14:38:00.000-07:00

Ο λόφος
με τ' αρχαία ερείπια,
τόπος λατρείας χθόνιων θεοτήτων
-λένε κάποιοι-
και καταφύγιο των πουλιών
απ' όταν σίγησε η αρχαία πολιτεία,
αλώνεται αυτή την ώρα.

Γκρεμίζεται ό,τι απέμεινε
απ' τα κυκλώπεια τείχη
-τί να τα κάνουμε άλλωστε
στην εποχή των πυρηνικών όπλων;
Οι αιωνόβιες βελανιδιές διαμελίζονται,
κι αμυγδαλιές κι αγριολούλουδα σκορπίζουν.

Σκέπτομαι αλαφιασμένα
τα πουλιά
να αναζητούνε τις φωλιές τους.
Βλέπω μπροστά μου αγριεμένο το μάτι του αετού
που συναντούσαμε,
να εποπτεύει τις θεόρατες πέτρες
καθώς κατρακυλάνε στον γκρεμό.

Μαθαίνω ότι τρυπάνια, μπουλντόζες
κι αλυσοπρίονα
έχουν αναλάβει να συνθέσουν
τον ύμνο της καταστροφής
και θυμάμαι τον ψίθυρο των φύλλων
και τις φωνούλες των πουλιών.

Βλέπετε, η τιμή του τετραγωνικού
στην ορεινή Κορινθία
έχει "ανεβεί πολύ ψηλά"
κι οι ντόπιοι,
σαν τους χρυσοθήρες της Άγριας Δύσης,
κόλλησαν μια ασθένεια
παρόμοια με τον "πυρετό του χρυσού".

Κατά τα άλλα,
αγανακτούμε... για την πλαστογράφηση
της ιστορίας μας από του Σκοπιανούς.

Μέλισσα (2008)

"Ποιητές"

2008-09-09T13:59:00.000-07:00

Φτωχοί λαθρεπιβάτες πάνω στις φτερούγες των πουλιών
την ώρα που πέφτουν χτυπημένα.

Τάσος Λειβαδίτης

Ανάμεσα στα Μεσαία και τα Κάτω Τρίκαλα...

2008-08-30T15:56:00.000-07:00

"Στου Χαρδαλούπα", λένε οι παλαιοί Τρικαλίτες και εννοούν έναν λόφο ανάμεσα στα Μεσαία και τα Κάτω Τρίκαλα. Απότομος και βραχώδης στο μεγαλύτερο μέρος του, ο λόφος έχει στη βόρεια πλευρά του ένα ανηφορικό πλάτωμα, που χωρίς να το καταλάβεις σε οδηγεί στην κορυφή. Η θέα από εκεί είναι πανοραμική. Αριστερά το Ρέθι, το Δεντρό, η Πελλήνη. Στο κέντρο ο Κορινθιακός κόλπος και δεξιά το Παναρίτι και το Μάνα.
Ογκόλιθοι, που φαίνεται ότι κάποτε σχημάτιζαν τείχος πελασγικό, ξεπροβάλλουν πίσω από αιωνόβιες βελανιδιές και κέδρους και δημιουργούν ατμόσφαιρα μυστηρίου. Τα θεμέλια κάποιου αρχαίου οικοδομήματος, γερά βαλμένα στο βραχώδες έδαφος, δείχνουν ακόμα τα περιγράμματα τριών-τεσσάρων συνεχόμενων δωματίων και κάποιων άλλων μεμονωμένων.
Να ήταν κάποιο φρούριο, που επόπτευε τα όρια της αρχαίας Πελλήνης με την αντίπαλη πόλη της Σικυώνος; Η θέση του συνηγορεί προς την κατεύθυνση αυτή, αλλά οι αρχαιολόγοι δεν αποφαίνονται κι ας έχουν αρχίσει οι μπουλντόζες το "ξήλωμα". Η ανακάλυψη ενός τούνελ παράλληλου προν το δρόμο που οδηγεί στην κορυφή, κι ενός άλλου που κατευθύνεται χαμηλότερα κεντρίζει την περιέργεια. Ιδιαίτερα επειδή κάποιοι ντόπιοι θυμούνται να τους προειδοποιούν, όταν ήταν παιδάκια, να προσέχουν μη πέσουν στο "βάραθρο". Όμως κανείς δεν "θυμάται" σήμερα που βρισκόταν ακριβώς αυτό το βάραθρο... Κι αλλάζουν συζήτηση για να μη χαλάσουν τα σχέδια του ξεπουλήματος του τόπου και της ιστορίας του. Τι κάνει αρχαιολογική υπηρεσία;
Σσσσ... η αρχαιολογική υπηρεσία κοιμάται...
Θα επανέλθω στο θέμα.

Η Πελλήνη

2008-08-12T13:51:00.000-07:00

Η Πελλήνη ήταν αρχαία "πόλις-κράτος", που ανήκε τότε στην αχαϊκή συμπολιτεία, όπως και η Σικυών, το "αντίπαλον δέος" της. Ο ποταμός Σύθας ήταν το όριο ανάμεσα στις δυο πόλεις. Τα χωριά των Τρικάλων, αλλά και όλοι οι παράλιοι οικισμοί του Δήμου Ξυλοκάστρου από τις εκβολές του Σύθα μέχρι τα Πιτσά και ίσως πιο πέρα ήταν στην επικράτεια της Πελλήνης. Η πόλη κτισμένη ψηλά, με απεριόριστη θέα προς όλα τα σημεία του ορίζοντα, επικοινωνούσε με τους Αριστοναύτες, το επίνειό της, που όπως λένε τα παλιά βιβλία είναι βυθισμένο κάπου στα Σαρανταπηχιώτικα, κοντά στο Καμάρι.
Η αρχαία Πελλήνη είχε θέατρο, γυμνάσιο, ωραίους ναούς και άλση που στόλιζαν αγάλματα σπουδαίων γλυπτών, όπως ο Φειδίας... Ο σημερινός επισκέπτης δεν θα δει παρά μόνο την ομορφιά του τοπίου, την απέραντη θέα στα βουνά και τον Κορινθιακό. Κατακτητές, αρχαιοκάπηλοι, η αδιαφορία των κατοίκων της και η αχρηστία των κρατικών υπηρεσιών, όλα συνετέλεσαν για την σημερινή κατάσταση της άλλοτε πανέμορφης πόλης.
Φαίνεται κάποια κακή μοίρα κυνηγάει την Πελλήνη και αφανίζει κάθε μνημείο και κτίσμα της. Οι ηλικιωμένοι θυμούνται τα ¨Παλάτια" της Ζούγρας, γιατί έτσι έλεγαν τότε τα αρχαία απομεινάρια. Κι ύστερα, λένε οι ίδιοι, ήρθαν χρόνια που όποιος ήθελε να κτίσει πήγαινε και γέμιζε ένα κάρο ή και ένα φορτηγό με "πέτρες" από αυτά τα "Παλάτια", κι έχτιζε το σπίτι του. Κανείς δεν τον εμπόδιζε. Οι κρατικές υπηρεσίες; Ποιές κρατικές υπηρεσίες;
Πενήντα χρόνια αργότερα, οι συνθήκες παραμένουν ίδιες. Ολόκληρος λόφος στα Μεσαία Τρίκαλα με αρχαία θεμέλια, λαξευμένους βράχους και πελασγικά τείχη παραδόθηκε από ντόπιο στα χέρια εργολάβου για να "ξηλωθεί" και να γίνει στη θέση του ξενοδοχείο. Με μπουλντόζα ξέθαψαν θεμέλια δωματίων, μάλλον μυκηναϊκής εποχής, αλλά... ποιός νοιάζεται;
Τα νεώτερα νέα λένε ότι σκοπεύουν να κάνουν πάρκο αναψυχής στο χώρο του αρχαίου λιμανιού. Κάτι σαν το allou, αλλά όχι κάπου αλλού. Θέλουν να γίνει στο λιμάνι που "έδεσε" η θρυλική "Αργώ", το θρυλικό πλοίο των Αργοναυτών, για να παραλάβει τους δυο Πελληνείς ναυτικούς, που ονομάστηκαν Αριστοναύτες λόγω της συμμετοχής τους στην Αργοναυτική εκστρατεία και για να τους τιμήσουν έδωσαν το όνομά τους στο επίνειο της πόλης.